Faraonka PR-u, Hatszepsut

Dziś jest to turystyczna atrakcja, ale jakieś 200 lat temu wszystko jest tam dla białych zwiedzających Nowe. No i na ścianie w tej świątyni widzi kartusze dwóch władców. Kartusz to jest ta taka owalna ramka w piśmie hieroglificznym, która to ramka zawsze otacza imię Faraona. No i pierwszy kartusz rozpoznaje. On należy do znanego już wtedy historykom Thothmesa III. Ale drugi należy do Faraona, o którym francuski egiptolog w ogóle nie słyszał. Co więcej, jego postać zajmuje miejsce przed Thothmesem, co oznacza, że była ważniejsza niż on.

Ale najbardziej dziwi go to, że do tego ważniejszego Faraona odnosiły się, słuchajcie, czasowniki i rzeczowniki rodzaju żeńskiego. Champollion nie zdołał rozwiązać tej zagadki. Dopiero jego następcy wydobędą z mroków zapomnienia, które wysłał Faraonkę, jej własny następca, tą najdłużej rządzącą władczynię Egiptu, czyli Hatshepsut. A że właśnie zaczynamy nowy sezon historii kobiet, to tylko powiem, że bohaterkami tego sezonu będą właśnie królowe. Kobiety, które rządziły światem albo chociaż swoimi małżonkami.

Thothmes z kolei poślubił księżniczkę Amhose, która prawdopodobnie była siostrą lub córką jego poprzednika. No i właśnie to małżeństwo połączyło go z dynastią i zapewniło prawo do tronu. I to z tego małżeństwa urodziła się Hatshepsut. Syna nie mieli albo nie przeżył dzieciństwa, co wtedy było dość powszechne. Szacuje się, że jakaś połowa dzieci umierała przed ukończeniem piątego roku życia. Co też nie znaczy, że Thothmes w ogóle nie miał synów, no bo wszak do przywilejów Faraona należało posiadanie kilku żon. No i właśnie jedna z tych pomniejszych żon urodziła mu następcę, Thothmesa II.

Władczyni musiała z czasem zostać prawdziwą ekspertką w takim balansowaniu na cienkiej linie, jaką wówczas, a i trochę teraz też, pewnie było sprawowanie władzy przez kobiety. No bo jej legitymizacja wcale nie była taka mocna. Hatshepsut może i była córką Faraona i wdową po Faraonie, ale już nie matką Faraona. Co by najmniej jej nie przeszkodziło, tak mniej więcej w okolicach siódmego roku swojej regencji, a według niektórych jeszcze wcześniej, formalnie ogłosić się Faraonem. Królem, to ważna forma męska, ona będzie jej używać, królem górnego i dolnego Egiptu.

Czczę u mojego ojca i dbam o czyny, które oddają mu sprawiedliwość. Pisała. A przy okazji budowała ojcu opinie wielkiego Faraona i zbawcy Egiptu. Po czwarte, świątynie. Hatszepsut działała dokładnie tak, jak jakieś 2000 lat później kościół katolicki. To znaczy, onieśmielała potęgą i pięknem budowli, które zbudowała na własną cześć. Znakomita większość ludzi, podobnie jak potem w średniowieczu, nie potrafiła przecież wówczas czytać i pisać. Nic nie wiedziała o zakulisowych gierkach, ani nieszczególnie obchodziła ich doktryna. Ale widok Lasu Kolum w Świątyni Miliona Lat, podobnie jak widok kopuły w Bazylice Świętego Piotra, wzbudzał u maluczkich zachwyt i szacunek właśnie dla tych potęg, które je zbudowały.

Postać Faraonki staje się męska. Ma tam brodę, takie szerokie ramiona, silne nogi, męski strój. No i tu z kolei można podejrzewać, że dla częściej poddanych Faraonka z taką realną władzą to było jednak za dużo. No więc władczynie musiała, no cóż, zmężnieć. Wpisać się w tradycję władcy będącego wcieleniem męskiego boga Horusa. I co ciekawe, zachowały się także hybrydowe wizerunki Hatshepsut, w których połączono męskie atrybuty, takie jak broda czy brak piersi, z kobiecymi cechami typu delikatne rysy. Z kolei w inskrypcjach są żeńskie końcówki obok męskich tytułów.

W jej własnej świątyni jej imię i wizerunki były wykuwane albo zastępowane imionami Thothmesa III, Thothmesa II czy też innych władców. W Karnaku, gdzie Hatszepsut wniosła swoje obeliski i kaplice, też podpisywano je innymi imionami. A część jej posągów wręcz po prostu rozbito i potem je archeolodzy mozolnie rekonstruowali. Też w oficjalnych dokumentach i kronikach z czasów Thothmesa III w ogóle Hatszepsut pomijano. Taki Faraon nie istniał, nie było jej, była tylko żoną, a Thothmes III był bezpośrednim następcą Thothmesa II. No i skąd ta orgia zniszczenia?