Faraonka PR-u, Hatszepsut
Była mistrzynią public relations, a opowieści o jej sukcesach przetrwały 3500 lat. Potężną władczynią, którą następca próbował całkowicie wymazać z historii. Kobietą, która na oficjalnych wizerunkach musiała zmienić się w mężczyznę, żeby utrzymać się na tronie. Bohaterką najnowszego odcinka jest Hatszepsut.
A Thothmes I był energicznym władcą, który skupił się na umacnianiu potęgi Egiptu. Prowadził zwycięskie kampanie w Nubii, w Syrii, gromadził łupy. Był takim wojowniczym królem, który miał sukcesy. Długo jednak nie porządził raptem dekadę z hakiem, ale zadbał w tym czasie nie tylko o poszerzenie granic państwa, ale też o edukację i przede wszystkim pozycję swojej głównej córki. Jako mała dziewczynka Hatshepsut prawdopodobnie została mianowana najwyższą kapłanką Egiptu, czyli tak zwaną boską małżonką Amona. Amon był wtedy najpotężniejszym bogiem w całym egipskim panteonie.
Czczono go jako stwórcę świata, władcę nieba i ziemi, źródło życia. Nazywano ojcem wszystkich bogów i tym, którego drogi są nieznane. To ładne. Kapłani Amona, zwłaszcza w Tebach, gdzie znajdował się taki monumentalny kompleks świątynny w Karnaku, byli dzięki temu niezwykle wpływowi, niemal czasem jak Faraonowie, zwłaszcza ci słabsi. Co też wiązało się z tym, że dochody świątyni Amona były ogromne, a jego majątki i ziemię obejmowały duża część Egiptu. No a boska małżonka dostawała naprawdę przyjemny kawałek tego tortu. No i nawet jeśli początkowo ten tytuł był pusty, no bo coś jak mianowanie pięcioletniego następcy tronu generałem, mianowanie pięcioletniej dziewczynki boską małżonką Amona, ale z czasem Hatshepsut poznawała nie tylko religijne rytuały, ale też potęgę kapłańskiej kasty.
Totmes II wstąpił do nieba i zjednoczył się z bogami. Jego siostra, małżonka Amona Hatshepsut, zaspokajała potrzeby kraju. Była czczona, a Egipt był jej posłuszny. Pani dekretów i słów skuteczne były jej rady. Tu wylicza te takie rytualne pochwały urzędnik, by na końcu przejść do najważniejszego. Jej wysokość chwaliła mnie i kochała. Znała moją wartość w pałacu. Dała mi majątek i uczyniła mnie wielkim. No i ostatecznie następcę tronu z grona tych męskich książątek wybrała wyrocznia, czyli oczywiście sam Amon.
I jakoś tak przypadkiem Amon wybrał syna pomniejszej żony, Iset. Iset nie miała bogatych i potężnych rodziców, nie miała na dworze stronnictwa. Podsumowując, zupełnie nie zagrażała faktycznej władczyni Hatszepsut. I do czasu, gdy Thothmes III osiągnie pełnoletność, krajem będzie, oczywiście w jego imieniu, przynajmniej na początku, rządzić nie jego matka, ale macocha. Hatshepsut uczyniła wielkim nie tylko wspomnianego już i na niego. Sądząc po grobowcach arystokracji z czasów jej panowania, wielu lojalistom powodziło się lepiej niż dobrze.
Przyjęła też tytuł Maatka Ra, czyli duszą Boga Ra jest prawda. Czyli podsumowując, po prostu dokonała uzurpacji męskiej roli. Egipskie społeczeństwo, choć jak już wspomniałam bardziej równościowe niż inne starożytne kultury, było jednak głęboko patriarchalne. Idea kobiecej władzy, takiej realnej władzy i sprawczości musiała budzić opór. Hatshepsut nie mogła na przykład, jakby mogła gdyby była mężczyzną, nie mogła folgować swojemu gniewowi, strzelać focha czy obrażać wpływowych ludzi. Musiała naprawdę dobrze żyć z arystokratami i z kapłanami oczywiście i jeszcze przy okazji wzbudzać miłość, a przynajmniej strach ludu.
Tą lojalność, którą daje świadomość, że po prostu wszystko zawdzięczasz swojej patronce. Że jak jej nie będzie, to ciebie też nie będzie. Ale też z drugiej strony dodam, żeby ten dwór i ci możni nie sarkali, skarbnikiem państwa mianowała arystokratę. religia. W zamawianej przed siebie propagandzie, czyli w tych wszystkich świątyniach, rzeźbach, posągach, freskach, Hatszepsut kreowała się na pokorną słuszkę bogów. Tą, której Amon dał władzę. To był jej oficjalny tytuł. To bogowie posadzili ją na tronie. No, wszak ją też wskazała wyrocznia. Więc kimże ona jest, żeby się bogom sprzeciwiać?
I co ciekawe, posągi, często takie naprawdę gigantyczne, z takimi właśnie inskrypcjami, że to Amon dał jej władzę. Pojawiły się na kilka lat przed tym, zanim Hatszepsut ogłosiła się faraonem. Czyli przygotowywała się do tego kroku powoli, świadomie i ostrożnie. Po trzecie, ojciec. Hatszepsut, w tych swoich właśnie rzeźbach, reliefach i tak dalej, zawsze podkreślała, że jest córką Thothmesa i przedstawiała się jako jego prawowita następczyni. Tu cytat. Jestem łaskawym królem, prawodawcą, który osądza czyny. Jestem dzikim rogatym bykiem, sokołem szybującym nad ziemią, szakalem.
Ta Świątynia Miliona Lat była wręcz kluczowym narzędziem propagandowym Hatszepsut. Dzisiejsi przywódcy, czy to przed wyborami, czy na emeryturze, wydają autobiografię. Hatszepsut działała, trzeba jej to przyznać, z większym rozmachem. Swoje życie, w tej wersji, którą chciała pokazać poddanym, kazała wyryć i namalować na ścianach świątyni. No i te płaskorzeźby pokazują na przykład boskie pochodzenie Hatshepsut. No bo to Amon pod postacią Thothmesa miał ją spłodzić. Pokazują jej koronację, zaznaczając, że do tej właśnie roli przeznaczył ją ojciec. Pokazują jej udział w ceremoniach religijnych i wreszcie z detalami pokazują wyprawę do krainy Punt.
Postać Faraonki staje się męska. Ma tam brodę, takie szerokie ramiona, silne nogi, męski strój. No i tu z kolei można podejrzewać, że dla częściej poddanych Faraonka z taką realną władzą to było jednak za dużo. No więc władczynie musiała, no cóż, zmężnieć. Wpisać się w tradycję władcy będącego wcieleniem męskiego boga Horusa. I co ciekawe, zachowały się także hybrydowe wizerunki Hatshepsut, w których połączono męskie atrybuty, takie jak broda czy brak piersi, z kobiecymi cechami typu delikatne rysy. Z kolei w inskrypcjach są żeńskie końcówki obok męskich tytułów.
I pewnie no właśnie to połączenie kazało francuskiemu egiptiologowi zwątpić, czy aby na pewno dobrze te hieroglify odczytał. Hatshepsut miała tak mocną pozycję, że utrzymała tron, nawet gdy już jej pasier osiągnął pełnoletność. Ożeniła go po drodze z własną córką, a jego przyrodnią siostrą, Neferurę, wszystko w rodzinie, i starała się to właśnie ją uczynić, nawet jeśli nie swoją faktyczną następczenią, to przynajmniej wzmocnić jej władzę. Na przykład dając jej ten swój tytuł boskiej małżonki Amona.
Była również otyła i miała objawy chorób skóry. Zatem postęp. Thothmes III pochował macochę z honorami w jej świątyni grabowcu, co ponownie wskazywałoby, że nie było między nimi wtedy konfliktu. Sam panował jeszcze przez ponad 30 lat i jest dziś uznawany za jednego z najlepszych i najpotężniejszych faraonów. Czyli Hatshepsut to jest, sorry, oczywiście Bóg Amon dobrze wybrał tego dwulatka. Ale też jakieś 20 lat po jej śmierci, Thothmes III zaczął Hatshepsut totalnie wymazywać.
Pokazano wszystkie 11 dopasowań. Transkrypcja generowana automatycznie i niesprawdzana ręcznie — może zawierać błędy.
Kliknij, aby znaleźć fragmenty, w których pada.