Mentionsy Mentionsy
Enigma
Enigma

Fritz Lang

16.09.2026 ·24 min · 7 rozdziałów

Choć nie wszystkie jego filmy od razu zdobyły uznanie, uważano go za geniusza kina.

0:23 · Fritz Lang - rodzina i młodość 4

Ale plan ten za sprawą garstki jego wspólników jest na bieżąco realizowany. Goebbels dostrzega w filmie coś niepokojącego. Führer swój polityczny testament, książkę Mein Kampf, napisał w celi więziennej i zrealizował przy udziale garstki wiernych towarzyszy. Dlatego testament doktora Mabuse, choć zdaniem Goebbelsa jest dobrym filmem, nie może trafić do kin. Ale nie oznacza to wyroku dla reżysera. Zarówno Goebbels, jak i Hitler są miłośnikami kina. Fritz Lang nakręcił już wiele doskonałych filmów, a wśród nich epos Nibelungowie, którego scenariusz napisał wraz z żoną, scenarzystką Theon von Harbaugh, na podstawie starogermańskiego, epickiego poematu, rozsławionego wcześniej przez Richarda Wagnera.

Siedząc w wannie strzela w swoją pierś z pistoletu Fritza. I choć okoliczności wydają się co najmniej dziwne, policja nie stawia nikomu zarzutów. Samobójcy zazwyczaj strzelają w głowę. Do protokołu trafia jednak słowo wypadek. Strzał prawdopodobnie padł przypadkowo w trakcie szamotaniny. A powodem miała być małżeńska kłótnia spowodowana nakryciem Fritza w intymnej sytuacji z aktorką, teatralną i scenarzystką Theą von Harbaugh. Jedno jest pewne, Langa i Harbaugh łączy coś więcej niż znajomość. Wiosną 1920 roku wspólnie pracowali nad scenariuszem do filmu Das wandernde Bild , a zdjęcia kręcono latem. Po śmierci Elisabeth zaczynają pisać scenariusze kolejno do Kämpften der Herze , Der müde Tod oraz Das indische Grämbal .

Ale prawdziwą sławę ich duetowi przynosi wyreżyserowany przez Langa Doktor ma buzę. Film ma dwie części. Pierwsza, Doktor ma buzę, hazardzista, obraz epoki, wchodzi na ekrany kin 27 kwietnia 1922 roku. Miesiąc później widzowie mogą poznać doktora Mabuse Hazardzista Inferno. Gra ludzi naszych czasów. Dwuczęściowe, a nawet wieloczęściowe filmy nie są niczym nowym. Lang ma na koncie już nakręcony dla Pommera kryminał de Spinen, Pająki. Ale dopiero doktor Mabuse przynosi mu rozpoznawalności sławę. Odtąd jego nazwisko na afiszu będzie przyciągać widzów. Jeszcze w trakcie zdjęć do doktora Mabuse, Thea von Harbaugh rozwodzi się z mężem.

Thea von Harbaugh będzie później mówić, że dzieciom zapewniano cztery posiłki i miały doskonałe warunki, dlatego chętnych nie brakowało. W rzeczywistości statyści muszą przez wiele godzin grać duble, rzucając się do lodowatej wody. Albo nosząc kamienie w pełnym słońcu, co prowadzi do oparzeń słonecznych. Skala przedsięwzięcia jest tak ogromna, że studio Ufa już na początku produkcji musi przyjąć do spółki przedsiębiorcę medialnego Alfreda Hugenberga. Pomer jest temu przeciwny i w połowie zdjęć jego kontrakt nie zostaje przedłużony. Tym samym Lang traci producenta, z którym zrobił większość swoich filmów. A o tym, jak potoczą się losy Metropolis, dowiemy się już po przerwie. To jest Enigma w RMF Classic.

14:59 · Kryzys i wyjazd z Niemiec 2

Tego samego dnia w Paryżu zostaje wyświetlona wersja francuskojęzyczna, ale Lang nie widzi już dla siebie miejsca w nowej niemieckiej kinematografii. W kwietniu finalizuje rozwód z Theon von Harbaugh, skutek kolejnego romansu z planu filmowego, a w czerwcu otrzymuje wizę i kilkakrotnie podróżuje do Paryża i Londynu. Niemcy opuszcza definitywnie 31 lipca 1933 roku przez nikogo nieścigany. Chwilowym przystankiem jest Paryż, gdzie wraz z Erichem Pommerem, który również opuścił Niemcy, kręcą film Lilium. W 1936 roku Lang dociera do Hollywood, gdzie odkrywa coś zaskakującego. W Niemczech był wielkim reżyserem. Tu jest jednym z wielu reżyserów zatrudnianych przez MGM, gdzie filmy produkuje się jak na taśmie w fabryce.

Niemczech realizował każdy scenariusz, miał pełną swobodę w obsadzaniu aktorów i nikt nie liczył mu kosztów produkcji. W Ameryce musi szukać sponsorów i producentów, których przekona do scenariusza, a podczas pracy musi robić to, na co mu pozwolą. Gdy Lang zamierza przejść na emeryturę, niemiecki producent Arthur Brauner proponuje mu nakręcenie remake'u dwóch filmów, do których w latach dwudziestych napisał scenariusz z Theon von Harbaugh, ale wyreżyserował je Joe May. Lang zgadza się. Tygrys, Esznapur i Indyjski grobowiec są udane i Brauner chce, by Lang nakręcił jeszcze nową wersję Testamentu doktora Mabuse. Langowi podoba się ten pomysł, ale woli sfilmować kontynuację historii szalonego przestępcy. Wraz z Heinzem Wuttingiem piszą scenariusz do tysiąca oczu doktora Mabuse.

Pokazano wszystkie 6 dopasowań. Transkrypcja generowana automatycznie i niesprawdzana ręcznie — może zawierać błędy.