Fritz Lang

Przy okazji wyreżyserował też swoją historię. Poznajmy Fritza Langa. W styczniu 1933 roku kanclerzem Rzeszy Niemieckiej zostaje Adolf Hitler. Po pożarze Reichstagu rozpoczyna się przejmowanie przez nazistów władzy absolutnej. Hitler wie, że ogromne znaczenie ma propaganda, a tę zapewnia prasa oraz kino. Dlatego pod koniec marca nowy minister propagandy, Josef Goebbels, zaprasza do siebie czołowego reżysera, Fritza Langa. Tematem spotkania jest jego nowy film, Testament doktora Mabuse. To kontynuacja nakręconego 10 lat wcześniej jeszcze niemego filmu Dr. Mabuse Hazardzista. Tytułowy bohater przestępca powraca tym razem w roli szaleńca piszącego w celi zakładu dla obłąkanych plan zbrodni.

Ale plan ten za sprawą garstki jego wspólników jest na bieżąco realizowany. Goebbels dostrzega w filmie coś niepokojącego. Führer swój polityczny testament, książkę Mein Kampf, napisał w celi więziennej i zrealizował przy udziale garstki wiernych towarzyszy. Dlatego testament doktora Mabuse, choć zdaniem Goebbelsa jest dobrym filmem, nie może trafić do kin. Ale nie oznacza to wyroku dla reżysera. Zarówno Goebbels, jak i Hitler są miłośnikami kina. Fritz Lang nakręcił już wiele doskonałych filmów, a wśród nich epos Nibelungowie, którego scenariusz napisał wraz z żoną, scenarzystką Theon von Harbaugh, na podstawie starogermańskiego, epickiego poematu, rozsławionego wcześniej przez Richarda Wagnera.

Dla Goebbelsa langowscy nibelungowie obok pancernika patiomkina Sergeja Eisensteina, Anny Kareniny z Gretą Garbo w roli głównej oraz Der Rebel Luisa, trenera, są jednym z czterech największych dzieł filmowych. I w dowód uznania proponuje Langowi, by pokierował nową niemiecką kinematografią. Reżyser ma wątpliwości, nie jest pewny, czy może objąć tak ważną rolę, bowiem jego matka była Żydówką. Goebbels odpowiada, że przecież to on decyduje, kto jest Żydem, a kto nim nie jest. Lang w tej sytuacji prosi o dzień do namysłu i ukradkiem spogląda na zegarek. A po wyjściu z gabinetu ministra propagandy biegnie do banku. Niestety nie zdąża. Mimo to, tak jak stoi, wsiada do pociągu do Paryża i opuszcza Niemcy.

Premiera zostaje zapowiedziana na 24 marca, ale w przeddzień prasa informuje, że z przyczyn technicznych film zostanie pokazany w innym terminie. Prawda jest taka, że nie został jeszcze zmontowany, przez co nie trafił na pokaz w urzędzie cenzorskim. Cenzura filmowa nie jest niczym nowym. Filmy są zatwierdzane do dystrybucji na całym świecie, również w Stanach Zjednoczonych. Cztery dni później, 28 marca, nowy minister propagandy organizuje spotkanie z filmowcami. Ale uczestnicy zapamiętują je zupełnie inaczej niż to, co w późniejszych opowieściach będzie mówić Lang. Gościem Josepha Goebbelsa są najważniejsi producenci, reżyserzy i scenarzyści. Minister chwali Fritza Langa, wymieniając Nibelungów wśród czterech najważniejszych produkcji światowego kina.

I mówi, że od dwóch tygodni prowadzi rozmowy z przedstawicielami branży filmowej. Jego zdaniem niemiecki film jest w kryzysie, ale nie ekonomicznym, a duchowym. Niemiecka kinematografia ma zostać przekształcona zgodnie z nową ideologią. Następnego dnia niezmontowany do końca Doktor Mabuse trafia na pokaz w Cenzurze, w którym uczestniczy Goebbels. Jego zdaniem film zawiera praktyczną instrukcję popełniania przestępstwa i nie wyraża zgody na jego wyświetlanie. Co ciekawe, Goebbels zachowuje kopię i będzie ją wyświetlać na prywatnych pokazach dla znajomych. Przy jednej z takich okazji zapisze w swoim dzienniku, że uderzyła go nuda przedstawienia, szorstkość konstrukcji i nieadekwatność gry aktorskiej. Mimo to Doktor Mabuse zostaje pokazany publicznie, tyle że w Budapeszcie, gdzie 21 kwietnia ma premierę w kinie Royal Apollo.

Zauważalne jest też podobieństwo między tajnymi organizacjami kreowanymi przez Fleminga w przygodach Bonda a postacią doktora Mabuse. Natomiast samo Metropolis zostaje docenione na krótko przed śmiercią reżysera. Krytycy uznają je za jeden z najważniejszych filmów w historii kinematografii. Pozostaje jeszcze ostatecznie wyjaśnić, czy Lang po spotkaniu z Goebbelsem uciekł z Niemiec. Filmoznawca prof. Andrzej Gwóźdź, który bada kino niemieckie okresu Republiki Weimarskiej, uważa, że wersja przedstawiona przez Langa nie może być traktowana bezkrytycznie. Spotkanie Goebbelsa z filmowcami jest dobrze udokumentowane. Są też relacje uczestników, którzy zapamiętali, że Lang był na nim obecny. Są również dokumenty potwierdzające, że Niemcy opuścił pod koniec lipca.