Fritz Lang

Przy okazji wyreżyserował też swoją historię. Poznajmy Fritza Langa. W styczniu 1933 roku kanclerzem Rzeszy Niemieckiej zostaje Adolf Hitler. Po pożarze Reichstagu rozpoczyna się przejmowanie przez nazistów władzy absolutnej. Hitler wie, że ogromne znaczenie ma propaganda, a tę zapewnia prasa oraz kino. Dlatego pod koniec marca nowy minister propagandy, Josef Goebbels, zaprasza do siebie czołowego reżysera, Fritza Langa. Tematem spotkania jest jego nowy film, Testament doktora Mabuse. To kontynuacja nakręconego 10 lat wcześniej jeszcze niemego filmu Dr. Mabuse Hazardzista. Tytułowy bohater przestępca powraca tym razem w roli szaleńca piszącego w celi zakładu dla obłąkanych plan zbrodni.

Tę wersję wydarzeń Fritz Lang będzie powtarzać przez wiele lat. Jest jednak mało prawdopodobne, by jego opowieść była prawdziwa, choć jest w niej ziarnko prawdy. Friedrich Christian Anton Lang przychodzi na świat w 1890 roku w Wiedniu w rodzinie austriackiego architekta i przedsiębiorcy budowlanego Antona Langa oraz Pauliny Lang. Paulinę pomaga mężowi prowadząc ich firmę budowlaną. Jest Żydówką, a Anton nieślubnym dzieckiem żydowskiej pokojówki. Został ochrzczony i wychowany w religii katolickiej, ale biorąc ślub cywilny w 1883 roku stał się bezwyznaniowcem. Dopiero spodziewając się urodzenia dziecka, latem 1890 roku Langowie przyjmują chrzest i zawierają związek małżeński w kościele.

Mai dostrzega, że Lang myśli obrazami. To wyjątkowo cenny dar. Proponuje mu współpracę. Na razie przy pisaniu scenariuszy do filmów Ślub w klubie ekscentryków oraz Hilde, Waren i śmierć. Jeszcze przed końcem wojny Lang zostaje zdemobilizowany. Od razu jedzie do Berlina, gdzie Maj rozkręca swoje studio filmowe. Dzięki niemu poznaje producenta filmowego Erisha Pommera, który jest rówieśnikiem Langa i tak jak on weteranem. Filmy robił już przed wojną, w 1917 roku produkował kroniki filmowe, a teraz zaczyna rozkręcać własne studio. Pomer również zauważa, że Lang nie tylko sprawnie opowiada historię, ale wie, jak powinny wyglądać na ekranie. Pod koniec 1918 roku powierza mu reżyserię filmu Halpblut .

Siedząc w wannie strzela w swoją pierś z pistoletu Fritza. I choć okoliczności wydają się co najmniej dziwne, policja nie stawia nikomu zarzutów. Samobójcy zazwyczaj strzelają w głowę. Do protokołu trafia jednak słowo wypadek. Strzał prawdopodobnie padł przypadkowo w trakcie szamotaniny. A powodem miała być małżeńska kłótnia spowodowana nakryciem Fritza w intymnej sytuacji z aktorką, teatralną i scenarzystką Theą von Harbaugh. Jedno jest pewne, Langa i Harbaugh łączy coś więcej niż znajomość. Wiosną 1920 roku wspólnie pracowali nad scenariuszem do filmu Das wandernde Bild , a zdjęcia kręcono latem. Po śmierci Elisabeth zaczynają pisać scenariusze kolejno do Kämpften der Herze , Der müde Tod oraz Das indische Grämbal .

Ale prawdziwą sławę ich duetowi przynosi wyreżyserowany przez Langa Doktor ma buzę. Film ma dwie części. Pierwsza, Doktor ma buzę, hazardzista, obraz epoki, wchodzi na ekrany kin 27 kwietnia 1922 roku. Miesiąc później widzowie mogą poznać doktora Mabuse Hazardzista Inferno. Gra ludzi naszych czasów. Dwuczęściowe, a nawet wieloczęściowe filmy nie są niczym nowym. Lang ma na koncie już nakręcony dla Pommera kryminał de Spinen, Pająki. Ale dopiero doktor Mabuse przynosi mu rozpoznawalności sławę. Odtąd jego nazwisko na afiszu będzie przyciągać widzów. Jeszcze w trakcie zdjęć do doktora Mabuse, Thea von Harbaugh rozwodzi się z mężem.

Notabene od twórcą głównej roli, Rudolfem Kleinrogge. Roztają się polubownie, a w sierpniu 1922 roku Thea wychodzi za mąż za Fritza Langa, co w kontekście samobójczej śmierci Elizabet budzi plotki i domysły. Lang powraca do kin dopiero po dwóch latach z kolejnym kasowym hitem, dwuczęściowym eposem Nibelungowie, którego producentem jest również Erich Pomer i studio Universal Film AG, czyli w skrócie UFA. To dzieło, w którym ujawnia swoją fascynację formą. Nie próbuje realistycznie ukazać średniowiecza. Z rozmachem tworzy jego własny obraz, tłem są monumentalne scenografie budujące klimat filmu. Sukces Nibelungów przekonuje zarząd Ufa, by powierzyć Langowi kolejną produkcję, właściwie superprodukcję.

Film kosztował 5 mln 300 tys. marek, co w przeliczeniu na dzisiejsze pieniądze stanowi równowartość blisko 25 mln euro. W 1927 roku jest najdroższym filmem wyprodukowanym dotąd Choć trzeba przyznać, że nawet nie zbliżył się do najdroższej amerykańskiej produkcji. Ben Hur z 1925 roku kosztował niemal 4 miliony dolarów. Mimo to Lang doprowadza studio ufana z kraj bankructwa. Katastrofę powstrzymuje, a właściwie wykorzystuje Alfred Hugenberg, przejmując studio filmowe. Metropolii z żywcem grzebie również Langa. Żadne studio nie ma odwagi go zatrudnić. Skutkiem tego kolejne dwa filmy, Szpiegów oraz Kobietę na Księżycu, musi wyprodukować sam.

Premiera zostaje zapowiedziana na 24 marca, ale w przeddzień prasa informuje, że z przyczyn technicznych film zostanie pokazany w innym terminie. Prawda jest taka, że nie został jeszcze zmontowany, przez co nie trafił na pokaz w urzędzie cenzorskim. Cenzura filmowa nie jest niczym nowym. Filmy są zatwierdzane do dystrybucji na całym świecie, również w Stanach Zjednoczonych. Cztery dni później, 28 marca, nowy minister propagandy organizuje spotkanie z filmowcami. Ale uczestnicy zapamiętują je zupełnie inaczej niż to, co w późniejszych opowieściach będzie mówić Lang. Gościem Josepha Goebbelsa są najważniejsi producenci, reżyserzy i scenarzyści. Minister chwali Fritza Langa, wymieniając Nibelungów wśród czterech najważniejszych produkcji światowego kina.

Jest to orwellowska wizja, w której profesor Jordan kieruje siecią obserwacji, a przez nią wydarzeniami, urządzając się w zbudowanym przez nazistów hotelu Luxor. Po 1960 roku stan zdrowia Langa gwałtownie się pogarsza. Już podczas realizacji filmu jest niemal ślepy. Tym samym Doktor Mapuse jest jego ostatnim filmem. Ale tu następuje zwrot akcjniczym w dobrym scenariuszu. Lang zostaje odkryty przez młodą generację francuskich filmowców, dla których jest wzorem do naśladowania. W 1963 roku Jean-Luc Godard obsadza Langa w roli Langa w filmie L'Homme Prus, Pogarda. Okazuje się, że nie tylko francuskie kino inspiruje się filmami Langa. Scenograf Ken Adam, który tworzył klimat bondowskiego uniwersum, przyznaje otwarcie, że czerpie z Metropolis i innych jego filmów.

Zauważalne jest też podobieństwo między tajnymi organizacjami kreowanymi przez Fleminga w przygodach Bonda a postacią doktora Mabuse. Natomiast samo Metropolis zostaje docenione na krótko przed śmiercią reżysera. Krytycy uznają je za jeden z najważniejszych filmów w historii kinematografii. Pozostaje jeszcze ostatecznie wyjaśnić, czy Lang po spotkaniu z Goebbelsem uciekł z Niemiec. Filmoznawca prof. Andrzej Gwóźdź, który bada kino niemieckie okresu Republiki Weimarskiej, uważa, że wersja przedstawiona przez Langa nie może być traktowana bezkrytycznie. Spotkanie Goebbelsa z filmowcami jest dobrze udokumentowane. Są też relacje uczestników, którzy zapamiętali, że Lang był na nim obecny. Są również dokumenty potwierdzające, że Niemcy opuścił pod koniec lipca.