Astor Piazzolla

I jak każdy chłopak w jego wieku marzy o kiju bejsbolowym i harmonijce ustnej. Niestety ojciec na siódme urodziny za 19 dolarów kupuje mu w lombardzie używany bandoneon. 19 dolarów to sporo pieniędzy. Równowartość dzisiejszych 370 dolarów. W 1929 roku można za to 54 razy pójść do kina albo kupić ponad 200 małych bochenków chleba. Mimo to prezent nie zachwyca Astora. Staroświecki instrument z miechem i mnóstwem guzików, przypominający mały akordeon, pochodzi z Niemiec. Heinrich Bandt skonstruował go jako instrument do akompaniowania w kościołach. Wynalazek dotarł do Argentyny i stał się charakterystycznym instrumentem w orkiestrach tanga. I właśnie dlatego Vicente kupił go dla syna, marząc, że zostanie muzykiem.

I choć prezent nie jest tym, o czym marzył, chłopiec chcąc nie chcąc opanowuje podstawy gry. W październiku 1929 roku na nowojorskiej giełdzie dochodzi do krachu. Z dnia na dzień całe Stany Zjednoczone ogarnia kryzys, dlatego na początku 1930 roku rodzina postanawia wrócić do Mar del Plata, gdzie jak zakładają, łatwiej sobie poradzą wśród licznej rodziny. Dzięki oszczędnościom i nabytym nowym umiejętnościom Vicente otwiera zakład fryzjerski pod nazwą Peluquería Nova York. W tym czasie Astor rozpoczyna naukę w trzeciej klasie. Jego nowo odkryte umiejętności, jeszcze dość nieporadnej gry, są zaskoczeniem i powodem do popisów wśród rodziny. Ojciec chce jednak, by rozpoczął naukę na poważnie, ale gry na bandoneonie nie uczą w szkole muzycznej.

To utwierdza ojca w słuszności wyboru. Vicenta robi wszystko, by miał najlepszych nauczycieli. Oczywiście takich, na jakich go stać. Nieopodal Piazzolich mieszka węgierski pianista klasyczny Bell La Vilda, który uczył się u mieszkającego w Stanach Zjednoczonych Siergieja Rachmaninowa. Muszą jednak zacząć od podstaw. Uczy Astora czytania nut i pokazuje mu muzykę Bacha, którego chłopiec zaczyna wykonywać na swoim bandoneonie. Pewnego dnia Vicente dowiaduje się, że do Nowego Jorku przyjeżdża Carlos Gardel, argentyński śpiewak tanga, kompozytor i aktor nazywany Corcal Corillo, kreolskim słowikiem. W Nowym Jorku kręci film El día que me quieras – Dzień, w którym mnie kochasz. Vicente jest jego wielbicielem i postanawia dać mu prezent – wyrzeźbioną przez siebie drewnianą figurkę Gaucza, śpiewaka z gitarą.

Sam musi pracować w zakładzie, więc wysyła Astora, aby ją zaniósł. Astor wchodzi do budynku, w którym mieszka Gardel. W windzie spotyka Alberta Castellanos. Castellanosa, pianista i kierownika muzycznego Gardella. Castellanos wraca ze sklepu, ale okazuje się, że zatrzasnął klucze w mieszkaniu. Astor mówi mu, aby chwilę zaczekał. W końcu jest nowojorskim trzynastolatkiem, który poza grą na bandoneonie uczy się życia na ulicy. Wchodzi na schody przeciwpożarowe i dostaje się do mieszkania przez okno. Otwiera drzwi od środka, a po chwili poznaje Carlosa Gardella i przekazuje mu prezent od ojca. Okazuje się, że Gardell ledwie zna angielski. Za to Astor biegle mówi zarówno po hiszpańsku, włosku i angielsku. Jego wyczyn z wejściem przez okno budzi rozbawienie i podziw i jako sprytny trzynastolatek dostaje pracę tłumacza, przewodnika i posłańca.

Przy okazji udaje mu się zagrać epizod w filmie rolę gazeciarza. Gardel przyjmuje też zaproszenie do Piazzolich na kolację, co jest spełnieniem marzeń Nonino. Podczas wizyty dowiadując się, że Astor gra na bandoneonie, chce go posłuchać. Chłopiec wykonuje fragment błękitnej rapsodii Gershuina i kilka tang. Gardel jest pod wrażeniem, mówi, słuchaj chłopcze, na bandoneonie grasz fenomenalnie, ale tango grasz jak galisyjczyk, czyli Hiszpan. Kiedy zrozumiesz tango, już go nie porzucisz. I chce mu pomóc w zrozumieniu tanga. Gdy kończą się zdjęcia do filmu, proponuje zabrania Astora w trasę koncertową ze swoim zespołem. Na to jednak nie zgadza się Vicente, bo chłopak jest za młody. Astor jest zawiedziony decyzją ojca, który po raz pierwszy nie wykorzystał szansy na naukę z najlepszymi muzykami, jakich można sobie wymarzyć, a zarazem rozpoczęcia zawodowej kariery.

Ale 24 czerwca 1935 roku media podają wstrząsającą wiadomość. Na lotnisku Oleja Herrera w Medellin w Kolumbii doszło do zderzenia dwóch samolotów. W jednym podróżował Carlos Gardel wraz ze swoim zespołem. Astor Piazzolla będzie przez resztę życia żartować, że gdyby ojciec się zgodził, zamiast na bandoneonie, pewnie grałby na anielskiej harfie. W 1937 roku umiera Pantaleone Piazzolla, dziadek Astora. Pozostawia po sobie spadek, który staje się pretekstem do ponownego porzucenia Nowego Jorku. Na pokładzie Frachtowca Krzyż Południa Piazzolli wraz z nowym członkiem rodziny, psem Shortim, nieodłącznym przyjacielem nastolatka wracają do Argentyny. Vicente za sprzedaną ziemię kupuje kamienicę przy ulicy Alberti.

Wkraczałem w szaleństwo tanga. Restauracja i bar ojca przetrwały ledwie rok, a w szaleństwo tanga zaczyna Astora wciągać nowy nauczyciel, Nestor Romano. Poza grą sporo słucha. Chodzi na występy licznych orkiestr tanguero odwiedzających Mar del Plata. Pewnego majowego popołudnia w audycji radiowej występuje sekstet Vardaro Pugliese, skrzypka Elvino Vardaro i pianisty Osvaldo Pugliese, w którym na bandoneonie gra Anibal Troilo. Astor jest zafascynowany jego stylem, marzy, aby do niego dołączyć. Póki co gra w lokalnych zespołach nazywanych Orkiestra Typica. Los Ases del Ritmo, Quinteto Azul, dającym koncerty w cukierni Porta del Espino na Molo Rybackim, w orkiestrze Esperanto Pereyry grającej w Radio Atlantico L.U.6 i w najbardziej prestiżowej, w Mar del Plata, Orchestra Tipica de Juan Savastano.

Dołączenie do tej ostatniej jest potwierdzeniem jego umiejętności. Szybko staje się jednak jasne, że w Mar del Plata nic więcej już nie osiągnie. Prawdziwy świat Tanga jest w oddalonym o 426 km Buenos Aires. Dociera tam w 1939 roku, mając 18 lat. Nonino daje mu 200 pesos. To spora suma, równowartość miesięcznej pensji urzędnika, ale jest realistą. Mimo że Astor ma ze sobą bandoneon, który jest jego prawdziwym kapitałem, mówi, że ma wrócić, gdy tylko skończą mu się pieniądze. A jak potoczy się jego historia? O tym już za chwilę. To jest Enigma w RMF Classic. Sekrety życiorysów ludzi, którzy tworzyli XX wiek. Przemysław Semczuk.

Z tego powodu w 1944 roku drogi Piazzolla i Troilo się rozchodzą, a Astor zakłada własny zespół. Gra, ale z biegiem czasu coraz więcej komponuje. Po niemal 10 latach w 1953 roku ma dość tanga. Zgłasza swój utwór zatytułowany Buenos Aires w prestiżowym międzynarodowym konkursie kompozytorskim organizowanym przez francuski rząd i zdobywa stypendium. Po przyjeździe do Paryża trafia do profesor kompozycji i partytury Nadi Boulanger, która prowadzi paryską Akademię Fontainebleau. Boulanger jest światowej sławy, pedagogiem kształciła już setki studentów. Zapoznaje się z kompozycjami Piazzolli i ocenia je dobrze. Są poprawne, solidne, ale pozbawione charakteru. Prosi go, by zagrał na bandoneonie.

Piazzolla robi to niechętnie, jest zmęczony tym instrumentem, a przede wszystkim tangiem. Dlatego na początek gra kilka własnych kompozycji inspirowanych muzyką klasyczną. One również nie robią wrażenia. Dopiero gdy Boulanger słyszy jego tango triumfale, gratuluje mu mówiąc, że to jest właśnie jego przeznaczenie. Przez rok Nadia Boulanger uczy Piazzolle kompozycji klasycznej i kontrapunktu. W tym czasie Astor komponuje serię tang inspirowanych muzyką saksofonisty jazzowego Jerry'ego Mulligena i nagrywa je z orkiestrą smyczkową Opery Paryskiej. Robi przy tym coś, co zupełnie zmienia sposób grania na bandoneonie. Bandoneon w przeciwieństwie do akordeonu nie ma szelek, dlatego muzycy grają na siedząco, opierając instrument o kolano.