Liberalny kaznodzieja Geremek

Po latach Urban tłumaczył się, że został zdezinformowany przez Ministerstwo Spraw Wewnętrznych, służbę bezpieczeństwa, które mu dostarczyły takich spreparowanych informacji. Wrok po tej historii ze szpiegostwem, można powiedzieć, okazuje się być czołową postacią dla otwarcia procesu negocjacji między władzami, a tą częścią opozycji, która się skupia wokół Wałęsy, bo trzeba tu powiedzieć jasno, że Geremek jest, wspomniałem, ministrem spraw zagranicznych Solidarności, ale z ramienia kogo? Przede wszystkim Lecha Wałęsy. Geremek jest jednym z głównych doradców Wałęsy, zwłaszcza w sprawach międzynarodowych. No i z tej racji można powiedzieć jest traktowany przez władze PRL jako prominentny przedstawiciel tej części Solidarności, a była to największa część podziemnej Solidarności, która uznawała przywództwo Lecha Wałęsy.

Oczywiście ekipa Jaruzelskiego musi do tego dojrzeć, ale w kolejnych miesiącach pozycja Geremka w otoczeniu Wałęsy rośnie coraz bardziej. Można powiedzieć, takim podsumowaniem tego jest wydarzenie z grudnia 1988 roku, kiedy uformował się Komitet Obywatelski przy Lechu Wałęsie i obradą tego Komitetu Obywatelskiego i tym pierwszym i wszystkim kolejnym przez następne dwa lata miał przewodniczyć właśnie Bronisław Geremek. On nie został nigdy powołany formalnie na przewodniczącego tego komitetu, ale de facto stał się z nim za sprawą woli Lecha Wałęsy. Niemniej jednak te najważniejsze rozmowy w pierwszej fazie między władzami PRL a obozem solidarnościowym prowadził najpierw profesor Andrzej Stelmachowski, później Tadeusz Mazowiecki, ale kiedy zaczęły się już obrady Okrągłego Stołu w lutym 1989 roku, to Bronisław Geremek został przewodniczącym jednego z trzech najważniejszych zespołów Okrągłego Stołu, a można powiedzieć, że najważniejszego z nich, bo zespołu do spraw reform politycznych.

parlamentarnej reprezentacji Solidarności wybranej w wyborach czerwcowych, o których opowiadam w jednym z odcinków na tym kanale. Geremek zostaje przewodniczącym OKP, a więc zbioru wszystkich solidarnościowych posłów i senatorów. I można powiedzieć, że w tym momencie Geremek osiąga po raz pierwszy takie apogeum swojej kariery politycznej, staje się w obozie solidarnościowym osobą numer dwa po Lechu Wałęsie. Wydaje się zatem, że kiedy w sierpniu 1989 roku... Wałęsa podejmuje próbę stworzenia rządu z solidarnościowym premierem, to Geremek będzie tym głównym kandydatem na szefa rządu, ale tak się nie staje. Dlaczego? Tu, jak się wydaje, zasadniczą rolę odgrywa po pierwsze kwestia pochodzenia narodowego.

Geremka. Wałęsa boi się, że zrobienie Polaka żydowskiego pochodzenia premierem pierwszego niekomunistycznego rządu zbudzi ogromne emocje, ale oficjalnie Wałęsa nigdy oczywiście takiego argumentu nie użył. W rzeczywistości mówi, że koalicjanci i prezydent Jaruzelski woleli Tadeusza Mazowieckiego i to Mazowiecki, a nie Geremek został owym premierem. Geremek bardzo mocno to przeżył i tutaj mamy liczne relacje, choć... Przez wiele miesięcy istnienia rządu Mazowieckiego był jego lojalnym, lojalnym współpracownikiem, a w końcu jako szef parlamentarnej reprezentacji Solidarności mógł temu rządowi pomagać, ale mógł mu też szkodzić. Zdecydowanie bardziej pomagał. Trudno wskazać jakieś przykłady, żeby Geremek wchodził w otwarty spór z premierem Mazowieckim.

Natomiast wiosną 1990 roku Geremek wszedł w otwarty spór z Lechem Wałęsą. Dlaczego? Tu polecam odcinek o wojnie na górze, o konflikcie w obozie solidarnościowym. Nie będę tu tego wszystkiego streszczał, ale na tym słynnym czerwcowym w 1990 roku posiedzeniu Komitetu Obywatelskiego, na którym ostatecznie doszło do rozłamu. wyjścia z szeregu Komitetu Obywatelskiego ponad 60 jego członków, w tym właśnie Bronisława Geremka. Geremek wygłosił następujące słowa. Posłuchajmy go. Szanowni Państwo, trudno mi ukryć, że zabieram głos dzisiaj z poczuciem przykrości.

Co zaś się nam proponuje jako przyspieszenie? Proponuje nam się teraz i natychmiast lech Wałęsa na prezydenta. I powiada się to Wałęsie i powiada się to nam, nie sądzę, żeby ci właśnie politycy, którzy z tym występują, nie mieli świadomości co to oznacza. W jaki sposób? doprowadzić do zmiany prezydenta tak, żeby Lech Wałęsa wszedł teraz do Belwederu. Jedna jest tylko droga. Niekonstytucyjna. Jest to droga ulicy. Panowie politycy z Porozumienia Centrum, proszę mówić jasnym językiem.

To był taki styl mentorsko-kaznodziejski, którego bardzo wielu ludzi nie znosiło, nawet jeśli nie byli przeciwnikami politycznymi Geremka i to, jak się wydaje, bardzo mu w tej karierze dalszej politycznej miało szkodzić. No ale w połowie roku 90. Geremek był jednym z architektów jednej z najbardziej fundamentalnych decyzji, jeśli chodzi o ustrój polski, a mianowicie ten spór między Wałęsą a Mazowieckim postanowiono rozstrzygnąć drogą wyborów prezydenckich i to wprowadzenia instytucji powszechnych wyborów prezydenckich. Geremek sobie zdawał sprawę zaznaczenia wprowadzenia do systemu parlamentarno-gabinetowego takiej właśnie instytucji i tak o tym mówił w połowie roku 90. Prezydent wybierany w wyborach bezpośrednich w natury rzeczy ma niezwykle szeroki zakres władzy, niezwykle szeroki zakres uprawnień.

Trzeba powiedzieć jasno, Bronisław Geremek w moim przekonaniu nie popisał się tu daleko wzrocznością, bo nie trudno było się domyśleć, że prezydent wybierany w wyborach powszechnych, ta instytucja okaże się znacznie trwalsza niż spór między Wałęsą i Mazowieckim i to historia potwierdziła. Zostaniemy z tą instytucją jeszcze bardzo długo, a jej szkodliwość... dla spójności państwa polskiego jest, mam wrażenie, dość oczywista dla wszystkich, którzy oglądali odcinki na tym kanale dotyczący dziejów III Rzeczpospolitej. Gieremek oczywiście boleśnie przeżywa porażkę Tadeusza Mazowieckiego, ale...

wyboru zwycięsko, miała 64 mandaty, został kandydatem na premiera. Formalnie tę misję zleca mu prezydent Wałęsa, ale Geremek tak naprawdę tylko przez kilka dni jest tym kandydatem na premiera. Bardzo szybko przeprowadzone wówczas rozmowy, w których istotną rolę odgrywa Jacek Kuroń jako właśnie taki wysłannik Geremka kończą się fiaskiem. Okazuje się, że nie ma najmniejszych szans na zbudowanie tego rządu. Niemniej jednak Geremek chyba wydaje się był w tej sprawie... nieco później innego zdania. I chciałbym, żebyśmy teraz wysłuchali fragmentu dziennika Waldemara Kuczyńskiego, jednego z czołowych polityków Unii Demokratycznej, a zatem współpracowników Tadeusza Mazowieckiego.