Andrzej Nowak o

Iwan Groźny, Spisek Bojarów czy tegoż Eisensteina, Aleksander Nefski. Wszystkie sławiące wojnę z Zachodem, świat zachodni jako śledlisko spisków, które chcą zniszczyć wielką Rosję i potężną władzę carów, która ma obowiązek zniszczyć wszelką opozycję wewnątrz w imię przygotowania się do decydującej rozprawy ze światem zachodnim, dybiącym zawsze na wielkość Rosji. Te i wiele innych przykładów także dzieł kulturalnych, jakie powstawały w Rosji w tym czasie, historii tworzonych na użytek takiej właśnie wizji przedstawiam jako pewnego rodzaju matrycę, która kształtuje wyobraźnię polityczną dzisiejszej Rosji. Do tych filmów, które pan przywołał, które rzeczywiście weszły w krwioobieg kulturalny ludzi Rosji, no to jeszcze należałoby dorzucić Suworowa, Pudowkina.

Filmy Eisensteina są może bardziej znane, Pudowkin oczywiście jako nazwisko jest w historii światowego filmu także zapisany, ale ten film może mniej na świecie jest rozpoznawalny, Suworow, natomiast dla nas Polaków powinien być on szczególnie ważny i wart zobaczenia Z dreszczem przerażenia nawet powiedziałbym na plecach, ponieważ ten film no nie tylko sławi kogoś, kto był oprawcą Pragi, rzeź Pragi w 1794 roku. Pragi, czyli przedmieścia Warszawy. Kilka tysięcy cywilnych mieszkańców zostało wymordowanych przez żołnierzy Suworowa dla zastraszenia reszty Warszawy. Ale sposób zrealizowania tego filmu pod ścisłym nadzorem Stalina. Stalin nadzorował każdy tego rodzaju film w szczegółach scenografii. Ten film zaczyna się od sceny, w której gdzieś w Polsce, tak jak to napis ogłasza, przybiegają do Suworowa zdyszani oficerowie i meldują mu z zasromaną miną, że no niestety nie ustrzegli się błędu, wymordowali wszystkich jeńców polskich.

To pokazuje też, panie profesorze, i pan to pisze w różnych fragmentach swojej książki, czy w różnych częściach swojej książki, siłę propagandy, prawda? I na użytek tej propagandy już mówiliśmy, tej sowieckiej jeszcze propagandy, ruszyli artyści, ruszyły wielkie nazwiska, w tym wypadku kina, bo i Pudowkin i Eisenstein. Ale pisze pan też o intelektualistach, intelektualistach, którzy wspierali na różnym etapie rozwoju czy imperialnej Rosji, czy Imperium Sowieckiego, na różnym etapie wspierali te idee, wspierali właśnie imperializm rosyjski, ale Jest jeszcze jedna rzecz bardzo ważna, na którą pan zwraca uwagę.