Andrzej Nowak o

Dobre książki. Imperium Rosyjskie u szczytu swej potęgi w 1866 roku było trzecim pod względem wielkości państwem w historii ludzkości po Imperium Brytyjskim i Wielkim Ułusie Mongolskim. Dziś Rosja jest największym państwem świata z ponad 17 milionami kilometrów kwadratowych powierzchni. Imperium Rosyjskie, liczone od czasów Piotra I, było sukcesorem Carstwa Rosyjskiego, liczonego od koronacji Iwana IV Groźnego na cara wszechrusi, które z kolei było kontynuacją Wielkiego Księstwa Moskiewskiego.

Iwana III czy Iwana IV, Piotra I i Katarzyny II. To interesująca historia, do której odsyłam państwa, ale odsyłam również do wielu książek pana profesora, bo pan profesor przecież w wielu książkach o tym pisze i metamorfozy Imperium Rosyjskiego i Polska i Rosja. Wymieniam tylko dwa tytuły, bo myślę, że chyba trochę czasu by nam nie starczyło, żeby wymienić wszystkie. Ale właśnie, skupmy się na wieku XX. Jest początek XX wieku i ten początek XX wieku przynosi nadzieję na rozpad imperium, tego carskiego imperium. Myślę tutaj oczywiście o roku 1905. Ta rewolucja 1905 roku, ona pokazuje takie odśrodkowe ruchy narodowe.

To też powinno być nasze, jako taki zewnętrzny pas bezpieczeństwa dla Rosji. Czyli imperium, czyli powrót do imperium, do imperium carskiego i do spadkobiercy imperium carskiego, jakim było imperium sowieckie. Imperium ma charakter ekspansjonistyczny, to z definicji imperium wynika, więc nic dziwnego patrząc na takie, a nie inne zachowania Rosji. Więc skąd w Rosji bierze się takie poczucie bycia ofiarą, bo W pewnym momencie zresztą pan też o tym pisze, że Rosja postawiła się w roli ofiary i też kraju oszukanego przez Zachód, czyli biedna Rosja, biedne rosyjskie imperium. No jest to bardzo głęboko wpisane w tradycję kultury rosyjskiej, tak bym powiedział, bo wystarczy sięgnąć do tradycji jeszcze moskiewskiej, która utwierdziła przez szereg dzieł, zarówno literackich, artystycznych, jak i ideologicznych koncepcji na czele z koncepcją Moskwy III Rzymu, przekonanie, że oto cały świat

Chociaż prawdę mówiąc, ten dwugłowy orzeł to chyba w herbie pojawia się już za Iwana III. To myślę jest rzeczywiście ciekawy trop szukania tożsamości politycznej, czyli ideologii politycznej danego kraju w jego symbolach oficjalnych, państwowych, bo w przypadku Federacji Rosyjskiej następuje coś, co najlepszy moim zdaniem znawca współczesnej Rosji, profesor Włodzimierz Marciniak, do niedawna ambasador Rzeczypospolitej Polskiej w Moskwie, nazwał terminem zapożyczonym od Rosjan, durnoi sinties, zła synteza. Bo z jednej strony mamy rzeczywiście dwugłowego orła. Notabene na Kremlu najczęściej Putin lubi fotografować je z głowami państw pod takim pełnym emblematem Rosji imperialnej, w którym prawym skrzydle tego orła jest mały orzeł Polski.

Najbardziej gorliwy chwalca Putina. Michałkow zgłaszał zresztą propozycję oficjalnie, żeby Putin ogłosił się carem, bo to byłoby najlepiej. Ale Michałko w swoich filmach, w kolejnych wersjach spalonych słońcem, zwłaszcza spaleni słońcem 3, to już jest tak prymitywna propaganda proputinowska, czy cyrulik syberyjski, to wielka chwalba Rosji imperialnej XIX wieku, w czasach najbardziej nacjonalistycznego Imperialisty to jest ciekawe połączenie, jakim był Aleksander III. Myślę, że właśnie takie nazwiska jak Michałkow czy Brodzki, czyli niewątpliwie wielkie nazwiska rosyjskiej kultury XX wieku czy końca XX wieku, jeżeli okazuje się, że służą one idei agresywnego imperializmu, to jest to powód, żeby