Andrzej Nowak o

Otóż ta narracja głosi, że Rosja jako najważniejsza część Związku Sowieckiego ocaliła świat przed faszyzmem. Rosja prowadziła wyłącznie sprawiedliwą wojnę w czasie II wojny światowej. A zatem nie było nic przed 22 czerwca 1941 roku. Tego nie było, czyli nie było paktu Ribbentrop-Mołotow. Nie było 17 września, a jeśli były w ogóle, jeśli już zgodzić się, że takie fakty miały miejsce, to w rosyjskiej narracji znów próbuje się je przedstawić, no już nie nawet wedle starej, powiedziałbym, opowieści z czasów sowieckich, że to Armia Czerwona przyszła wyzwolić biednych Białorusinów i Ukraińców, których uciskała II Rzeczpospolita, tylko Putin nadaje temu nowe znaczenie i o tym pisze w ostatnim obszernym rozdziale Putin jako historyk.

Był Katyń właśnie, był Pakt Ribbentrop-Mołotow, był najazd na Polskę, był atak na Finlandię w grudniu 1939 roku, był zabór Litwy, Łotwy, Estonii, maleńkich krajów, które nie mogły się bronić w 1940 roku i tak dalej i tak dalej. To wszystko musi być wymazane właśnie w imię tej swoistej syntezy patriotyzmu imperialnego rosyjskiego z patriotyzmem postsowieckim. A ta rola narodu, wzmocnienie tego centrum właśnie narodowego, rosyjskiego, do jakiego stopnia jest ważne, że mniej ważne są te peryferie, a ważniejsze jest to centrum. Sądzę, że Putin boryka się, a raczej elity współczesnej Rosji borykają się z problemem, który ma jeszcze jeden wymiar bardzo materialny, powiedziałbym prosty, z problemem demograficznym.