ODCINEK 4. WIELKA KOMBINACJA I Bitwa warszawska

Na czele tego gabinetu, który miał przeciwstawić armii mieniącej się wyzwolicielką robotników i chłopów, stanęli chłop Wincenty Witos i socjalista Ignacy Daszyński. 30 lipca Witos wydał odezwę, w której pisał. Od was, bracia Włościanie, zależy, czy Polska będzie wolnym państwem ludowym, w którym lud będzie rządził, żył szczęśliwie, czy też stanie się niewolnicą Moskwy. Czy będzie się rozwijać w wolności dobrobycie? Czy też będzie zmuszony pod batem władców Rosji pracować dla najeźdźców i żywić ich swoją krwią i znojem? Odczytywana zambon w urzędach i szkołach Odezwa była impulsem do wstępowania w szeregi armii dla chłopów, którzy dotąd w ogromnej większości nie mieli powodu, by utożsamiać się z Polską.

Gdy wniosek nie przeszedł, Dmowski złożył rezygnację z członkostwa w Radzie Obrony Państwa i wyjechał do Poznania. Wkrótce podążyli za nim prominentni działacze Związku Ludowo-Narodowego. Sytuacja była na tyle poważna, że 13 sierpnia do stolicy Wielkopolski musiał udać się premier Wincenty Witos, by apelować o jedność. Ale niebezpieczne głosy dochodziły nie tylko z Poznania. Pomówieniami wobec Piłsudskiego żyła też warszawska ulica. Wspominał po latach Kazimierz Sosnkowski. W 1920 roku zaledwie 35-letni minister spraw wojskowych i organizator armii. W wykładach pod tytułem Sprawa wileńska, wygłoszonych w sierpniu 1923 roku w Wilnie, Piłsudski opowiada o plugawej plotce szerzonej w 1920 roku przez księdza, posła Maciejewicza.