MIĘDZY NAMI MÓWIĄC: DEBATA 3. A WIĘC ZNOWU WOJNA! I Literatura na żywo!

Za nami są już dwie debaty dzisiaj. Pierwsza to odzyskane, utracone o ziemiach, rzeczach i losach, a także Każdy zachód ma swój wschód. Obie są i pozostaną dostępne na Facebooku Big Book Cafe, więc jeżeli ktoś dołączył do nas teraz, a wcześniej nie miał okazji, to polecamy wrócić do tych rozmów po zakończeniu tej. Będzie też można wszystkich trzech debat poszukać na YouTubie i jako podcastu, między innymi na Spotify i w innych serwisach streamingowych. Jutro o 19.00 zapraszamy tutaj w imieniu organizatorów do Big Book Cafe MDM na finałowy. To będzie teatralny akcent festiwalu. Spektakl na podstawie wspaniałej książki Żuży Bank.

Pewnej strategii postępowania wobec wschodu, a w tym czasie, i to wcale nie Polacy, bo książka właśnie posttraumatyczna, suwerenność jest no niestety tylko po niemiecku jeszcze, o Europie Środkowo-Wschodniej i o reakcjach państw, które są bezpośrednimi sąsiadami Rosji. Które wiedziały, co mają robić i ten sojusz przedziwny zaczyna się, proszę Państwa, od Finlandii przez kraje nadbałtyckie, Polskę. Zjeżdżamy w dół oczywiście Ukraina, ale także Rumunia i Mołdawia. Więc ten alianz, który się utworzył po lutym 2022 roku był kompletnie inny niż W tym sensie Zachód był nieprzygotowany, bo pytania, które dostawałem wtedy były takie, a co robi Grupa Wyszehradzka?

I po raz pierwszy zostałam na taką debatę zaproszona, bo nagle się okazało, że Kogo tutaj zaprosić? Kto mógłby nam wytłumaczyć, czy dać lekcje wschodu dla zachodu? O co tu chodzi? Czyli to może, co tu zrobić? Czyli tak, zaproszono niemiecką, już przepraszam, że nie podam teraz nazwisk, ale zaproszono profesora z Sorbony, zaproszono mnie i zaproszono taką młodą aktywistkę niemiecką, która już dość często jeździła na, kurczę, Do Ukrainy i do Białorusi i mogła coś na ten temat powiedzieć i okazało się, że oni nawet nie znają ludzi, którzy mogliby te kraje zaprezentować.

Wybuchu pełnoskalowej wojny. Było też to przesunięcie na wschód, gdy chodzi o centrum wojskowe i polityczne, że paradoksalnie ta tragiczna sytuacja, w której znalazła się Ukraina, a wraz z nią cały rejon, dopiero pozwoliły Zachodowi dojrzeć do myśli, że te 150 milionów ludzi żyjących między Niemcami a Rosją nie tylko mają prawo do życia, ale też mają coś istotnego do powiedzenia, prawda? To jest prawda i rzeczywiście w to okienko, ale ja podkreślam, to jest okienko, te książki wpadły przez to okienko, tak powiem. Bo otworzyła się przestrzeń do rozmowy o Europie Środkowo-Wschodniej. Dlaczego? Dlatego, że zdano sobie sprawę nagle, że te kraje Europy Środkowo-Wschodniej coś innego myślą o Rosji.

I pacyfizm. Przeciwko właśnie protesty, przeciwko rozmieszczaniu rakiet SS-20 i tak dalej. I ten język określony się na tyle uniwersalny i wychodzący poza to, że Europa Zachodnia się odżegnuje od nacjonalizmu, bo po prostu był kompletny zamęt. Słowo suwerenność było od razu podejrzane w Niemczech. Ja to mówię odpowiedzialnie, bo mieliśmy takie dyskusje. I w związku z tym znajdowanie tego języka prawdopodobnie będzie naszym następnym zadaniem. Gdy mówisz o tym oknie, to zanim oddamy głos Michałowi, to jeszcze powiem, że ostatnie kilkanaście dni przed wyborami w Stanach Zjednoczonych spędziłem tam i jednym z tematów rozmów ze znajomymi i nieznajomymi była historia Tego, jak się może potoczyć historia postawy Donalda Trumpa wobec Ukrainy, że z jednej strony on może szybko chcieć zakończyć wojnę i tak dalej, ale z drugiej strony może nie chcieć dać się ograć, bo jest bardzo ambitny, a przy okazji ile jego bliscy mogą zarobić na odbudowie Ukrainy, jeżeli ta odbudowa będzie odbywała się na zasadach, które narzuci Zachód z Trumpem na czele, więc tutaj zgoda, że to okno może się jeszcze trzy razy lekko rozbić, uchylić, to nie wiadomo, ale teraz

Ludziom z Zachodu. Co ona robi, kiedy wychodzi do Financial Times, żeby im udzielić wywiadu? Nie uderza w jakieś specjalnie wysokie tony, wielkie abstrakcje, które natychmiast po prostu przelecą jak mucha koło ucha, tylko ona zaczyna mówić tak. Upada państwo, połowa mojej rodziny ląduje na Syberii. Dlaczego? Dlatego, że byli politykami, byli zaangażowani w sferę publiczną, a w momencie, kiedy upada państwo, to jest koniec sfery publicznej, prywatnej, w ogóle ten podział nie ma żadnego sensu wtedy, ponieważ wchodzą Rosjanie, mają listy i zabierają połowę mojej rodziny w zimne rejony. I w tym momencie, kiedy ona mówi, i ta trauma przechodzi, i ona przechodzi na następne pokolenia. I nagle ludzie zaczynają się, aha, aha i porównują swoje traumy.

Socjalistyczno-demokratyczne ruchy, które w swej drugiej fazie nie kierowało się już myślą Willy'ego Brandta, Rozmawiało już o tym, że są różne stanowiska mocarstw światowych. Tutaj mówimy też o historycznych powiązaniach Prus z carami rosyjskimi. Czyli ci, którzy sprzeciwiali się oficjalnemu stanowisku polityków, byli mocno zwalczani, nie dopuszczano ich do głosu. Często zdarzało się wręcz przerywać ich wystąpienia. Podobnie było w NRD, kiedy powstał ruch demokratyczny i byliśmy zdziwieni, że po zjednoczeniu Niemiec działacze ze wschodnich Niemiec niechętnie byli zapraszani na zachód.

Bo okej, możemy się umówić, że pacyfizm, tak? I doprowadzamy do szybkiego zawieszenia broni, do rozwoju jakiegoś układu, podpisania deklaracji, że przez 10 czy 15 lat tam będzie strefa buforowa. No ale przecież to jest czas. W którym ta Rosja imperialna się dozbroi. Widzisz, to jest dokładnie ten punkt, w którym ty różnisz się w interpretacji tego, co się dzieje. Bo ty od razu zakładasz, że to jest ogniwo łańcucha. Dozbroją się, będzie następny skok. Rozumiesz, tymczasem część klasy politycznej, wyborców i tak dalej na zachodzie Europy i w Stanach Zjednoczonych uważa, że to jest pojedyncze wydarzenie, które da się ugasić. To jest tak jak pożar, który wybuchł, a ty bierzesz gaśnicę, gasisz, koniec.

My no będziemy następni. Nie. U mnie od razu była taka reakcja, okej, co się dzieje w Niemczech? Telewizor. I potem po prostu rozpacz i niedowierzanie. Ten brak reakcji i czekanie, i czekanie, i czekanie. I w zasadzie mi zupełnie w ciągu paru miesięcy spadły klapki z oczu. To było po prostu dla mnie takie trzy największe momenty najbardziej istotne polityczne, które się wydarzyły. To był rok 1989 w moim życiu. Wejście Polski do Unii Europejskiej i to niesamowite rozczarowanie reakcją Zachodu, ale przede wszystkim Niemiec, dlatego że ja z Niemcem jestem bardzo mocno niezwiązana. Jest to, stanowi to połówkę mojego życia.

Nie dostarczamy tej broni i za pięć lat Putin uderza albo jego następca, następczyni uderza na Talin albo na Rygę, tak? I co wtedy? Niemcy pomagają, bo to jest NATO czy nie? Czy też mówimy, że nie eskalujmy, prawda? No to jest ta pułapka, w której jesteśmy. To jest prawdopodobnie odraczanie wyroku, jeżeli się... A ty myślisz Monachium, rozumiesz? A są ludzie, którzy myślą w Sarajevo. Ja pisałem pracę magisterską z Wojen Jugosławii, więc mam też tamten scenariusz, ale wydaje mi się, że on jednak, to już nie jest historia Franza Ferdinanda, tylko to jest historia Chamberlaina, który podpisuje, przywozi, wieje mu ten papierek, a potem się okazuje, że go wszyscy ograli, nie? Znaczy te lęki nuklearne, pamiętajmy, że one są bardziej właściwe dla państw zachodu jednak. I to nawet jak sobie popatrzymy na lęki wojenne w Polsce powojennej, które świetnie opisuje Marcin Zaremba, to one nie dotyczą wojny nuklearnej.