Mentionsy
438. John Barth 🇺🇸 CHIMERA (1972) 🎙️ opowiada KRZYSZTOF MAJER
Z Krzysztofem Majerem rozmawiam o "Chimerze". To znaczy Krzysztof usiłuje mówić, a ja mu przeszkadzam. Czasami i tak bywa. Zapraszam do posłuchania o PREMIERZE ROKU 2025.
🎯 przekład: KRZYSZTOF MAJER
() Zamiast wstępu
() Powieść, czy nie? / Chimera i LETTERS
() Retelling, czy nie? / Campbell i mity
() Czas, czy nie-czas? / Świat i przekład
() Heros, czy nie? / Perseusz i Bellerofon
() Literatura, czy nie? / Barth i komputery
() Zamiast zakończenia
Więcej Johna Simmonsa Bartha:
238. John Barth 🇺🇸 BAKUNOWY FAKTOR (1960) 🚂📚❤️📚 #PociągDoLiteratury 124. John Barth 🇺🇸 OPOWIADAĆ DALEJ (1996) 385. John Barth 🇺🇸 OSTATNIA PODRÓŻ SINDBADA ŻEGLARZA 355. John Barth 🇺🇸 KONIEC DROGI272. John Barth 🇺🇸 PŁYWAJĄCA OPERAMentioned in this episode:
🎼
W odcinku wykorzystalem muzykę zespołu Longital. Intro: Tvoje vojská Outro: Bez práce a bez slov Jana i Daniel ❤️❤️❤️ DZIĘKUJĘ!
Szukaj w treści odcinka
czyli Chimere, książkę Johna Bartha z roku 1972.
najbardziej eksperymentalnej Bartha, czyli takiej, która zaczyna się gdzieś w połowie lat 60. i trwa do końca lat 70. i wielkim apogeum tej fazy jest powieść Letters, czyli listy, którą łączą różnego rodzaju związki z Chimera.
Oczywiście tak, no jak to u Bartha?
To jest takie zdanie, ja o tym piszę w posłowiu do Chimery, to jest takie zdanie, które jeszcze wielu innych bohaterów Bartha, narratorów Bartha powtórzy.
No i rzeczywiście było tak, że Bartha zafascynowało to myślenie mitograficzne, powiedzmy, takie podejście Josepha Campbella,
No więc ta jego kolejna powieść, bo książki Bartha idą parami, to może jest moment, żeby o tym wspomnieć.
Albo może wyłowić list, w którym jest fragment opowiadania Johna Bartha z Zagubionego w Labiryncie Śmiechu.
z tą Bartha, który rozjadł się ze swoją pierwszą żoną i poślubił swoją byłą studentkę, która chyba zawsze była w nim przynajmniej zadużona, potem gdzieś tam się objawiła.
Oczywiście we wszystkich późniejszych prozach Bartha odwzorowany jest pewien dialog małżeński, gdzie zawsze jest pisarz oraz jego młodsza żona, która jest jego najlepszą czytelniczką.
Czytelnicy Bartha od razu rozpoznaliby w tym element swojego otoczenia.
Reasumując ten wątek, musiałem bardzo się przyglądać temu, w jaki sposób język Bartha jest współczesny, a w których momentach musi jednak pozostać wierny temu światu greckiemu.
Jego Bartha znaczy intrygowało to do jakiego stopnia historia Bellerophona bądź Bellerophonta, bo obie wersje tego imienia występują, ja mogę zaraz powiedzieć o tym dlaczego zdecydowałem się na Bellerophona jednak.
Bartha interesowało to do jakiego stopnia ta historia powtarza.
U Bartha wręcz naśladuje historię Perseusza.
Te elementy Bartha najbardziej intrygowały i on w swojej wersji Bellerophona ustawia jako naśladowcę, jako właśnie takiego zakompleksionego może trochę bohatera.
To jest coś, co fascynuje Bartha.
fantazji na temat tego, jak historia Perseusza w pewnych momentach mogłaby się potoczyć, albo co oznaczają pewne elementy jego historii, bo trzeba powiedzieć, że ci narratorzy barthowscy, czyli Dunia Zada, Perseusz i Bellerophon, są, jak to u Bartha, obdarzeni niezwykłą świadomością, nadświadomością.
No więc dostaniemy jakieś ślady tych różnych wersji pierwotnych, powiedzmy tak, nie wiem czy pierwotnych, bo one też narastały przecież w czasie, te różne wersje, powiedzmy tych kanonicznych, plus Bartha wariacje na temat i jeszcze dostaniemy takie przeświadczenie, że to, co jest najciekawsze, wydarza się w szczelinach pomiędzy różnymi wersjami.
Na fali fascynacji Barthem to była szósta czy siódma książka Bartha, którą ja przeczytałem.
A Bartha niepokoiło to,
I to jest niezwykle też odważna decyzja Bartha, żeby spróbować to na poziomie stylu i formy odwzorować.
Oczywiście wiąże się to z prześladującym całe życie Bartha problemem pisarza i tego, czy pisarz się rodzi, czy się staje.
I ta opozycja, być może fałszywa, Bartha fascynuje.
Mówiliśmy o tym elemencie, to znaczy o tym, że te postaci mitologiczne są na jakimś poziomie też oczywiście, jak to u Bartha zawsze, figurami pisarskimi.
No więc oczywiście bellerofon, który ciągle jest świadomy tego, co przed nim zrobił Perseusz, jest kolejną u Bartha figurą pisarza postmodernistycznego, który przygląda się swoim wielkim poprzednikom.
Myślę i Stoppard i Greenaway to są bardzo dobre punkty odniesienia dla, no wizualne w tym wypadku, mówiliśmy o filmach, dla Bartha.
Na przykład parodie, czy pastisze, czy jakieś wersje utworów Johna Bartha, które mają bardzo śmieszne tytuły dla tych, którzy znają.
A z drugiej strony, jeżeli zna się Bartha i jego późniejszą powieść, to to jest znowu kondensacja Bartha.
Wygeneruj mi teraz książkę w stylu Johna Bartha, tak?
Z tytułem, który będzie brzmiał jak tytuł Johna Bartha.
To znaczy, Bartha fascynowało to, że Chimera partycypuje w swoim własnym zniszczeniu.
No, trochę jednak myślał, bo o tym nie powiedzieliśmy do tej pory, ale połowa lat sześćdziesiątych to jest dla Bartha fascynacja komputerami.
Ostatnie odcinki
-
Wojtek Szot - Akcja Równoległa (rozmowa druga)
22.02.2026 08:00
-
William Gaddis - Ciesielski gotyk (1985)
18.02.2026 20:00
-
Zofia Zaleska - Zaniechanie (2025) i Przejęzycz...
15.02.2026 08:00
-
Harry Mathews - Moje życie w CIA (2004)
11.02.2026 20:00
-
Miroslav Krleža - Złoto i srebro Zadaru. Eseje ...
08.02.2026 08:00
-
PLAN PODKASTU LUTY-MARZEC 2026
07.02.2026 08:00
-
Don DeLillo - Biały szum (1985)
04.02.2026 20:00
-
Ivo Andrić - Most na Drinie (1945)
01.02.2026 08:00
-
John Dos Passos - Manhattan Transfer (1925)
28.01.2026 20:00
-
Ismail Kadare - Most o trzech przęsłach (1978)
25.01.2026 08:00