Mentionsy

Taka postawa dialogu stanowi integralną część powołania Kościoła, ponieważ on, ustanowiony w Chrystusie jakby sakramentem wewnętrznego zjednoczenia z Bogiem i jedności całego rodzaju ludzkiego, rozpoznaje w historii miejsce, w którym Ewangelia stawia pytania ludzkiemu doświadczeniu i mu towarzyszy.

Tym dokumentem mój umiłowany poprzednik dał impuls tej refleksji nad społeczeństwem, ekonomią i polityką, którą dziś nazywamy nauką społeczną Kościoła.

Dziś nauka społeczna Kościoła stanowi dziedzictwo mądrości, w którym odnajdujemy zasady myślenia, kryteria rozeznawania i osądu oraz konkretne wskazania do działania.

Nauka społeczna Kościoła nie jest statycznym zbiorem pojęć, lecz żywym korpusem prawdy, który strzeże i interpretuje powołanie ludzkości do życia pełnego i sprawiedliwego.

W tym pierwszym rozdziale pragnę pokrótce prześledzić drogę, poprzez którą nauka społeczna Kościoła kształtowała się w najnowszym nauczaniu papieży oraz Soboru Watykańskiego II, aby ukazać jej dynamiczny charakter.

Jednakże ten tok rozważań nie byłby naprawdę zrozumiały, gdybyśmy zanim zatrzymamy się nad wkładem poszczególnych papierzy i najważniejszymi dokumentami, nie wyjaśnili pewnych podstawowych przekonań dotyczących sposobu obecności Kościoła w historii i jego relacji ze światem.

W rzeczywistości wyrasta ona z Kościoła, który pielgrzymuje razem z ludzkością.

Papież Franciszek z mocą przypominał o tym historycznym wymiarze misji Kościoła, stwierdzając, że nikt nie może się od nas domagać, abyśmy usuwali religię w przestrzeń tajemniczego wnętrza osób bez żadnego jej wpływu na życie społeczne i narodowe, nie przejmując się kondycją instytucji społeczeństwa świeckiego, bez wypowiadania się na temat wydarzeń, które interesują obywateli.

Obecność Kościoła w świecie wyraża się zatem również w jego relacji do społeczeństwa obywatelskiego i instytucji publicznych.

Stąd wypływa właściwa funkcja nauki społecznej Kościoła, która nie zamierza zastępować odpowiedzialności polityki i instytucji, lecz ofiarowuje się jako wsparcie dla wspólnego rozeznawania, pomagając rozpoznawać i szerzyć to, co służy godności osób, żywotności wspólnot oraz dobru wszystkich.

Taka postawa otwartości na prawdę, jedną a zarazem wielorako wyrażoną, w głęboki sposób ukazuje powszechność Kościoła, który obejmuje całą rodzinę ludzką, a równocześnie żyje zanurzony w konkretnych uwarunkowaniach narodów i kultur.

W tej perspektywie św. Paweł VI dostrzegał, że ze względu na wielką różnorodność sytuacji historycznych nie sposób realistycznie oczekiwać, by nauka społeczna Kościoła mogła zaproponować jedną odpowiedź, właściwą dla wszystkich kontekstów.

To płotne napięcie między powszechnością misji a zakorzenieniem lokalnym należy do samej istoty życia Kościoła.

W świetle tego, co zostało dotąd powiedziane, nauka społeczna Kościoła ukazuje się w swoim najbardziej autentycznym obliczu.

Tak rozumiana nauka społeczna Kościoła staje się teologią komunii w historii, miejscem, w którym słowo, które stało się ciałem, nadal staje się dialogiem, pamięcią i proroctwem.

Nie sposób oczywiście przedstawić całego bogactwa tego nauczania, którego podstawowe zasady zostały ukazane w kompendium nauki społecznej Kościoła, a w nowszym magisterium znalazły dalsze pogłębienie.

Pierwsze kroki nauki społecznej Kościoła.

To, co dziś nazywamy nauką społeczną Kościoła, nie narodziło się nagle w czasach współczesnych, lecz zbiera i porządkuje długą tradycję eklezjalnej refleksji nad życiem społecznym, mającą swe źródła w Piśmie Świętym, u Ojców Kościoła oraz w opracowaniach teologicznych i prawniczych średniowiecza i czasów nowożytnych.

Wyrażenie nauka społeczna Kościoła zostało po raz pierwszy użyte przez Piusa XII w 1950 roku, lecz treść, którą ono obejmuje, rozumiana jako organiczny korpus nauczania społecznego, zaczęła zarysowywać się wraz z encykliką Rerum Novarum Leona XIII.

Wobec rzeczy nowych swoich czasów, konfliktu między kapitałem a pracą, kwestii robotniczej, przemian gospodarczych i społecznych, Leon XIII nie ograniczył się do odnotowania trudności, lecz uznał tę sytuację za przestrzeń duszpasterskiej misji Kościoła.

Święty Jan Paweł II dostrzegał w takim sposobie działania wzór postępowania nauki społecznej Kościoła, wzorcową praktykę, przez którą Kościół wobec przemian historycznych

W rerum novarum dawna mądrość Kościoła, dotycząca osoby i życia społecznego, przybiera nową postać zdolną zmierzyć się z epoką przemysłową i dać pierwszy, wielki, systematyczny zarys tej nauki społecznej, którą następne dziesięciolecia miały dalej rozwijać.

W dramatycznym kontekście II wojny światowej i lat powojennej odbudowy, magisterium Piusa XII wnosi znaczący wkład w rozwój nauki społecznej Kościoła, zwłaszcza poprzez bożonarodzeniowe orędzia radiowe, w których nakreśla zasadnicze rysy ładu międzynarodowego,

Wskazówki te nadal dostarczają nauce społecznej Kościoła ważnych kryteriów odczytywania dynamiki globalizacji i wspierania bardziej sprawiedliwego oraz pokojowego ładu międzynarodowego.

Sobór Watykański II wyznaczył punkt zwrotny w samoświadomości Kościoła wobec świata współczesnego.

W Konstytucji duszpasterskiej Gaudium et spes pozostawił nam obraz Kościoła, który staje się bliski ludzkości, angażuje się w sprawy świata i podejmuje refleksje, nie opierając się na abstrakcyjnych schematach, lecz wychodząc od konkretu sytuacji historycznych.

Znaczenie tego dokumentu soborowego dla nauki społecznej Kościoła polega nie tylko na tym, że otworzyło nowe perspektywy refleksji tematycznej, lecz także na tym, że przekazał metodę rozeznawania, która zachęca do odczytywania przemian dziejowych

Styl ten ukazuje, że dialog ze światem nie jest dla Kościoła wyborem taktycznym, lecz konkretną formą jego misji, ponieważ Ewangelia niby zaczyn może od wewnątrz przemieniać struktury współistnienia i otwierać drogi ku pełniejszemu człowieczeństwu.

Zasada ta, mająca wielkie znaczenie również dla naszych czasów, nadal dostarcza nauce społecznej Kościoła kryteriów rozstrzygających dla ochrony osoby oraz dla budowania społeczeństw pluralistycznych i pokojowych.

Dla nauki społecznej Kościoła najbardziej wymagającym dziedzictwem Pawła VI pozostaje właśnie to.

W ten sposób w nauce społecznej Kościoła pozostaje szczególnie aktualne dziedzictwo.

W centrum tej reinterpretacji Benedykt XVI stawia miłość, stwierdzając, że jest ona fundamentem nauki społecznej Kościoła, pod warunkiem wszakże, że pozostaje zawsze złączona z prawdą.

Kierunek ten ujawnia się ze szczególną jasnością w Ewangelii Gaudium, gdzie zostaje stwierdzone, że orędzie chrześcijańskie ma wewnętrzny wymiar społeczny, a zarazem wybrzmiewa wezwanie do Kościoła, zdolnego do wsłuchania się w wołanie ubogich, migrantów i ofiar nowych form niewolnictwa.

Gdy spojrzy się na tę drogę jako na całość, można dostrzec, że nauka społeczna Kościoła nie jest owocem projektu opracowanego przy biurku, lecz wynikiem cierpliwie splatanej historii, w której każdy papież wraz z Soborem Watykańskim II wniósł własny, oryginalny wkład w świetle rzeczy nowych swoich czasów.

Podstawy i zasady nauki społecznej Kościoła.

Nauka społeczna Kościoła jest rzeczywistością żywą, pozostającą w dialogu z historią, kulturami i naukami, a zarazem strzegącą rdzenia prawdy, która nie przemija.

W ten sposób refleksja teologiczna i filozoficzna będzie mogła pogłębiać i wspierać drogę duszpasterską Kościoła, przyczyniając się do wypełniania przez magisterium jego zadania oświecania sumień wierzących i ukierunkowywania ich zaangażowania na rzecz bardziej sprawiedliwego i bardziej braterskiego kształtu życia naszych społeczeństw.

Podstawy nauki społecznej Kościoła.

Nauka społeczna Kościoła prowadzi nas z powrotem do samego serca naszej wiary.

Jeżeli Misterium Boga Miłości jest źródłem nauki społecznej Kościoła, to jego najbardziej konkretny obraz kontempujemy w Jezusie Chrystusie, Słowie wcielonym.

Dlatego osoba ludzka pozostaje zawsze drogą Kościoła oraz sercem każdej autentycznej drogi integralnego rozwoju człowieka.

Niedawna deklaracja Dignitas Infinita przedstawiła syntetyczne ujęcie przekonań Kościoła w tej kwestii.

Zasady nauki społecznej Kościoła.

Tradycja Kościoła postrzegała własność jako środek służący strzeżeniu dóbr i zarządzania nimi, tak aby mogły one lepiej służyć dobru wspólnemu.

Ponieważ tradycja chrześcijańska nigdy nie uznawała prawa do własności prywatnej za absolutne i nienaruszalne, społeczna funkcja własności nie powinna być uważana za zwykłą opinię teologiczną, lecz za pewną doktrynę Kościoła, obecną już w Piśmie Świętym i Łojców.

Nauka społeczna Kościoła nazywa pomocniczością zasadę, zgodnie z którą to, co mogą uczynić osoby, rodziny, wspólnoty lokalne i ciała pośrednie, nie powinno być przejmowane przez instancje wyższe.

W następnych dziesięcioleciach nauka społeczna Kościoła podejmowała i pogłębiała to wyrażenie, aby wskazać konkretny sposób, w jaki te wielkie zasady – godność, dobro wspólne, powszechne przeznaczenie dóbr, pomocniczość, solidarność i sprawiedliwość społeczna – urzeczywistniają się w historii.

Idea integralnego rozwoju człowieka znajduje dziś decydujące kryterium weryfikacji w ekologii integralnej, która stała się nieodzownym wymiarem nauki społecznej Kościoła.

Sprawdzian dla Kościoła Na zakończenie pragnę poruszyć kwestię szczególnie mi bliską.

Nauka społeczna Kościoła nie jest jedynie słowem skierowanym do społeczeństwa.

Jest ona także rachunkiem sumienia dla Kościoła, Domu i Szkoły Komunii, zawsze wezwanego do sprawdzenia, czy zasady przedstawione w tym rozdziale są urzeczywistniane przede wszystkim w jego własnym wnętrzu.

Na wzór kościoła pierwotnego zasoby kościelne winny rzeczywiście stawać się wspólne, aby nikt pośród nas nie cierpiał niedostatku i aby zarządzanie nimi wspierało misję głoszenia Ewangelii najuboższym.

Po przypomnieniu zasad, które rzucają światło na naukę społeczną Kościoła, pragnę teraz skierować spojrzenie ku niektórym wyzwaniom dotykającym szczególnie naszego sposobu przeżywania obecnego czasu.

W świetle nauki społecznej Kościoła punktem krytycznym nie jest samo używanie techniki, lecz wizja leżąca u jej podstaw.

W świetle zasad nauki społecznej Kościoła, przemiana cyfrowa domaga się od nas ponownego odkrycia prawdy,

Ze wstydem obserwowaliśmy bolesne i trudne odkrywanie prawdy także o niektórych członkach Kościoła i rzeczywistościach kościelnych.

Jednak czujność i transparentność są przede wszystkim poważną odpowiedzialnością samego Kościoła i nie wolno nam czekać aż inni zmuszą nas do zmierzenia się z niewygodną prawdą o nas samych.

Nauka społeczna Kościoła wzywa rodziny, szkoły, wspólnoty chrześcijańskie i instytucje publiczne do odnowionego przymierza wychowawczego.

Dlatego nauka społeczna Kościoła podkreśla, że dostęp do pracy dla wszystkich musi pozostać priorytetowym celem polityki publicznej i procesów ekonomicznych,

W świetle tego przekonania możemy na nowo odczytać także historię nauki społecznej kościoła porerum novarum.

Stanowi to wyraźny przykład wzrastania Kościoła w rozumieniu odwiecznych prawd objawienia, których on strzeża.

Dlatego w imieniu Kościoła szczerze proszę o przebaczenie.

W tej perspektywie nauka społeczna Kościoła proponuje współdzieloną odpowiedzialność.

Wobec tych przemian trzeba na nowo przywołać zasady nauki społecznej Kościoła, zasady godności osoby, dobra wspólnego, powszechnego przeznaczenia dóbr, pomocniczości, solidarności i sprawiedliwości, jako kryteria pozwalające osądzić, czy technologie rzeczywiście służą ludzkości,

W ten sposób dyplomacja papieska wyraża powszechność Kościoła i przyczynia się do budowania cywilizacji miłości, w której także nowe technologie są ukierunkowane na dobro wspólne.

Jest to wędrówka, która rodzi się z kontemplacji zamysłu Bożego, żyje jednością Kościoła, karmi się Słowem Bożym i Eucharystią, buduje świat w dobru i łączy się w modlitwie z Maryją Panną.

Bądź więc członkiem Kościoła, aby to Amen znaczyło prawdę.