Mentionsy

A czy z kolei możemy wymienić w Episkopacie kogoś, kto byłby przeciwieństwem biskupa Tokarczuka, to znaczy był ostrzejszy od Wyszyńskiego w krytyce tej opozycji i mówił, że to w ogóle Kościół się powinien kategorycznie od tego odciąć i w ogóle potępić.

Apogeum, można powiedzieć, osiąga właśnie w Gdańsku, o którym też wspomnieliśmy, gdzie ordynariuszem jest biskup Lech Kaczmarek i Kościół musi jakoś zareagować na ten ogromny ruch społeczny.

To jest odrębna sprawa, ale też pozycja dzisiejszych prymasów jest dużo trudniejsza niż była w tamtych czasach, kiedy Kościół jednak miał ogromne poparcie społeczne, nieporównanie większe niż obecnie i był postrzegany jako taka reprezentacja tej katolickiej większości społeczeństwa.

I on i Kościół powinni tu działać jako ci, którzy właśnie dążą do porozumienia.

Ja uważam, że maksymalnie możemy mówić o 10% duchownych, którzy zdecydowanie wspierali Solidarność, więc ta liczba nie jest wcale wielka, ale przez to, że ci ludzie odegrali ważną rolę, szczególnie po wprowadzeniu stanu wojennego, jak ksiądz Jancarz, jak ksiądz Popiełuszko i cała masa różnych kapelanów Solidarności, to wytworzyło się takie przekonanie, że Kościół był z opozycją.

Więc ja bym tu powiedział, że większość księży patrzyła z pewną dozą sympatii na niektóre postulaty Solidarności, a szczególnie już na te, których popierała ona Kościół, czyli przypomnę, budownictwo sakralne i nabożeństwo w radiu, które rzeczywiście było już do końca PRL-u, nawet w czasie stanu wojennego przecież były audycje z Kościoła Świętego Krzyża.

A czy byli jacyś biskupi, którzy poszli jeszcze dalej niż prymas Glemm w tym poparciu dla władz, na przykład nie zgodzili się na to, żeby u nich działał taki komitet, bo to szkodzi Kościołowi, Kościół nie jest od tego, był któryś z hierarchów taki?

Nie ma być tak, że Kościół będzie występował jako jedyny podmiot w tych rozmowach, ale trzeba się

Tych, którzy patrzą na Kościół sceptycznie.

Jest ona stanowczo realizowana, bo przypomnę, że Jaruzelski i jego współpracownicy adresowali pod adresem Kościoła różne oferty, by to Kościół wystąpił jako druga strona, by wyłonił ze swoich ludzi, z nimi związanych, takich jak wspomniany wcześniej Wielowiejski czy Stelmachowski, wyłonił takich ludzi, którzy będą z władzami rozmawiać i będą tworzyć taką umiarkowaną wersję opozycji.

No tak, jeżeli Kościół wystąpił w roli quasi-notariusza, no to notariusz bierze odpowiedzialność za kształt umowy i jej rezultaty.

I tu uważam, że Kościół po prostu zrobił to, czego większość społeczeństwa oczekiwało, czyli doprowadził do porozumienia obu stron.

Oczywiście w przypadku takiego porozumienia zawsze jest to zgniły kompromis, więc są pewne rzeczy, o które Kościół można oskarżać, że brał udział choćby w tej wizji nierozliczania systemu komunistycznego.

Kościół, a znaczna część hierarchii kościolei nie parła w tym kierunku jakichś rozliczeń, może też obawiając się rozliczeń własnych, ale to już temat na zupełnie inną rozmowę, może na taką rozmowę pana profesora kiedyś zaproszę o właśnie rozliczeniach kościoła z PRL-owską przeszłością własną.