Mentionsy
3. TALAROWSKI // PYSIAK // Teologia polityczna Kapetyngów i wielki spór z papieżem
W tym odcinku – wraz z prof. Jerzym Pysiakiem – przyglądamy się niezwykłemu fenomenowi sakralizacji monarchii francuskiej. Król staje się „obrazem Boga”, a jego władza manifestuje się także w kulcie relikwii, monetach z motywami teologicznymi czy w określonym programie ideowym fasad majestatycznych gotyckich katedr. Czy Kapetyngowie świadomie naśladowali Bizancjum, czyniąc koronę cierniową symbolem boskiego wybraństwa, a władcę uznając za „podobnego Chrystusowi”? Czym była idea translatio imperii i dlaczego Francja marzyła o byciu ziemskim odbiciem Królestwa Niebieskiego? Dowiemy się również, jak konflikty zbrojne urastały do rangi „świętych” wojen, poprzez wykorzystanie relikwii i sztandaru Oriflamme, oraz jak eschatologia i mesjanizm przenikały do myślenia o powołaniu Królestwa Francji. W drugiej części rozmowy sięgamy też do słynnego konflikt Filipa IV Pięknego z papieżem Bonifacym VIII. Czy był to głęboki spór doktrynalny czy raczej starcie dwóch silnych osobowości?
____________
Historia to nie tylko przytłaczający datami i nazwiskami gąszcz dawnych wydarzeń, badanie „niegdysiejszych śniegów”, które znuży nawet najwytrwalszych fascynatów przeszłości, czy przestrzeń manipulowania faktami dla doraźnych celów. To też próba zrozumienia, jak rodziły się idee, które formują dzisiejszy świat, jak kształtowały się granice – nie tylko te geograficzne, ale duchowe czy mentalne, jak ludzie w różnych epokach myśleli o relacji jednostki, wspólnoty i Boga. Jakie wydarzenia, postaci, dzieła – zmieniały sposób postrzegania władzy, religii czy wojny? W podcaście „Dialogi epok” wybierzemy się na poszukiwania momentów przełomu w dziejach Europy i Polski, przyjrzymy się ciągłości i przeobrażeniom idei o ponadepokowym znaczeniu, miejscu religii w porządku politycznym i kulturowym. Jak cesarz Konstantyn zmienił historię chrześcijaństwa i imperium rzymskiego? Na czym polegało wielkie starcie idei – uniwersalizmu i suwerenności – uosabianych przez średniowiecznych papieży, cesarzy i królów? Z jakich źródeł możemy poznać XVII wiek, stulecie wojen, srebrny wiek Rzeczypospolitej, odmalowany w fascynujący sposób na kartach Trylogii Henryka Sienkiewicza i w ekranizacjach jego powieści? Tym tematom już w pierwszych odcinkach Dialogów epok Adam Talarowski przyjrzy się z zaproszonymi gośćmi, wybitnymi specjalistami w swych dziedzinach.
Obserwuj nas na: YouTube, Spotify i na wielu innych platformach.
Podobają Ci się podcasty Teologii Politycznej?
Serdecznie zachęcamy do wsparcia naszych nagrań.
Szukaj w treści odcinka
Trochę wcinając się w podsumowanie pana redaktora zwróciłem uwagę na to, że za czasów Filipa Pięknego mamy do czynienia z inflacją monety srebrnej.
To dwa pokolenia później wspominano czasy Filipa Pięknego dobrze ze względu na złotą monetę, która była stabilna i nawet mówiło się w drugiej połowie XIV wieku o dobrej złotej monecie z czasów dobrego króla Filipa.
Jako pierwszy złotą monetę we Francji zaczyna bić właśnie wielki dziad Filipa Pięknego, Ludwik Święty, choć to są jeszcze emisje o charakterze, tak to się w historii gospodarczej mówi, manifestacyjnym, czyli one nie odgrywają większej roli gospodarczej, to po prostu król bije złotą monetę, bo to jest atrybut właśnie suwerennej władzy, bo to jest atrybut bogactwa tego króla.
Natomiast za czasów Filipa Pięknego złota moneta wchodzi do powszechnego obiegu.
I ten napis pozostaje na złotej monecie bitej przez Filipa Pięknego.
No oczywiście imię króla Francji jest i teraz od czasów Filipa Pięknego zamiast krzyża na awersie pojawia się wizerunek baranka.
Ale te wątki apokaliptyczne, które akurat są zupełnie nieobecne w czasie panowania Ludwika Świętego, one powracają właśnie za czasów panowania Filipa Pięknego.
I to w związku z sakralizacją wojny prowadzonej przez króla Francji, która zdaniem blisko związanych z dworem Filipa Pięknego autorów jest oczywiście zawsze wojną słuszną i sprawiedliwą.
Jeśli nie na zamówienie, to w każdym razie w cisłym porozumieniu z dworem Filipa Pięknego.
Który to Sobór Wien jest bardzo mocno, no może niekontrolowany, ale obraduje pod bardzo silnym wpływem Filipa Pięknego.
Że te plany krucjatowe znajdowały się w perspektywie politycznej, planów politycznych Filipa Pięknego, ale nie zdążył ich zrealizować.
O osobowości Filipa Pięknego troszkę mówiliśmy poprzednim razem.
Potem się pogodzili, ale to z jego powodu wybuchł ostatni z konfliktów Filipa Pięknego z papieżem Bonifacy.
Ta sama idea przyświeca Filipowi Pięknemu i można powiedzieć, ja już o tym wspominałem w czasie naszego poprzedniego spotkania, że w jakimś sensie wszystkie główne linie ideowe, także polityczne, panowania Filipa Pięknego mają swoje źródła.
Królestwo Francji nie ma i to są słowa sformułowane bezpośrednio w czasach konfliktu Filipa Pięknego z Bonifacym.
I wizja, że to papież deleguje władzę królowi Francji we Francji jest dla Filipa Pięknego i grona jego najbliższych doradców
I wobec tego w środowisku Filipa Pięknego pojawiają się doradcy, którzy jawnie głoszą, że Bonifacy VIII jest po prostu heretykiem, że głoszone przez niego w bullium nam sanctam ideae są niezgodne z ortodoksją, czyli właśnie heretyckie.
Tu warto dodać, że w planach Filipa Pięknego miał odegrać rolę znaczącą Uniwersytet Paryski, słynny z Wydziału Teologii.
I podczas naszego poprzedniego spotkania mówiłem, że współcześni kronikarze pisali współcześnie, że była to przestroga dla następców Filipa Pięknego, że te wszystkie nieszczęścia, a tych nieszczęść było trochę, to znaczy nieudane wojny z Flandrią, klęska klimatyczna,
To znaczy, za czasów Filipa Pięknego zaczyna się tak zwana mała epoka lodowcowa.
Gdyby nie powodowane złymi podszeptami złych doradców przewiny Filipa Pięknego wobec Kościoła.
I teraz warto wspomnieć, że w tle tego konfliktu Filipa Pięknego z Bonifacym VIII, czy też w konsekwencji, mamy do czynienia z powstaniem
Przedstawicieli mieszczą, ale one za czasów Filipa Pięknego są zwoływane osobno.
Ale rzeczywiście to się staje zaczątek stanów generalnych, dlatego że w roku 1917 drugi syn Filipa Pięknego, Filip Długi,
I teraz jeśli chodzi o Filipa Pięknego.
Natomiast jeśli chodzi o panowanie Filipa Pięknego, to wiemy, że przybywają do niego chorzy z całej Francji, także z południa Francji, z Hiszpanii, z Italii, z zachodnich Niemiec, a nawet z Anglii, mimo że przecież królowie angielscy także dotykiem leczą chorych na skorfuły.
Jest w średniowieczu powszechnie znana i z całą pewnością z jednej strony wzmacnia przekonanie wielu bardzo poddanych Filipa Pięknego o tym, że jest on postacią zupełnie wyjątkową.
I to można powiedzieć, że w znacznym stopniu praktyka władzy Filipa Pięknego i jego wyobrażenie o tym, jakim królem należy być, jest związana z jego wykształceniem.
I teraz jest to przypadek na przykład jego następcy, czyli ojca Filipa Pięknego, który był młodszym synem, został następcą tronu dopiero w wieku 15 lat.
Otóż Filip Śmiały, ojciec Filipa Pięknego,
Otóż on kształcił osobiście Filipa Pięknego, był jego nauczycielem, jego preceptorem.
Wiemy, że Filip Piękny czytał także napisane na polecenie Ludwika Świętego przez Wincentego Zbowę zwierciadło historyczne, speculum historiale, na polecenie Filipa Pięknego, Yann Demas, czyli drugi autor bardzo słynnego utworu literatury pięknej późnego średniowiecza francuskiego, czyli powieści o róży.
Druga to jest jego najsłynniejsze być może dzieło, które także przetłumaczył dla Filipa Pięknego na francuski.
Należy powiedzieć o dziele zupełnie wyjątkowym, być może powstałym pod wpływem kontaktów Filipa Pięknego z Ramonem Juliem, to znaczy o księdze Kaila Eddimna, która jest powstałym w Indiach w późnej starożytności takim odpowiednikiem bajek ezopa greckich, to znaczy są to bajki
Aż do dzisiaj zawsze ma jakieś wartości dydaktyczne, ale to świadczy o bardzo szerokim właśnie horyzoncie intelektualnym Filipa Pięknego.
Znajduje się jedyny współczesny malarski wizerunek Filipa Pięknego z całą jego rodziną, choć oczywiście on ma charakter wyidealizowany.
Trudno się domyślać rzeczywistych rysów twarzy Filipa Pięknego z tej miniatury, ale co ciekawe i ważne, on jest tam przedstawiany z całą rodziną, ze wszystkimi swoimi synami i córką.
Ostatnie odcinki
-
47. HERBICH // WARDZIŃSKI // Feliks Koneczny: w...
15.04.2026 18:00
-
46. HERBICH // SZERSZEŃ // Juliusz Słowacki: Du...
08.04.2026 18:55
-
45. HERBICH // KATKOWSKI // Jadwiga Staniszkis:...
01.04.2026 18:00
-
Nowoczesny duch bez nowoczesnego państwa // Nog...
30.03.2026 10:17
-
21. STRACHOWSKI // KOSSOWSKA // Jak wyglądała n...
25.03.2026 19:00
-
20. STRACHOWSKI // KOSSOWSKA // Jak wyglądała n...
18.03.2026 19:00
-
44. HERBICH // ANDRULONIS // Maria Ossowska: na...
11.03.2026 19:00
-
19. STRACHOWSKI // BOBROWSKA // Mela Muter najw...
04.03.2026 19:00
-
18. STRACHOWSKI // JASINA // Czy kino pomaga zr...
25.02.2026 19:00
-
18. STRACHOWSKI // RYPSON // Polacy muszą zaczą...
18.02.2026 19:00