Mentionsy Mentionsy
Tomasz Raczek
Tomasz Raczek

WERSJA JUDASZA (2025) | recenzja Tomasza Raczka

29.03.2026 ·34 min 15 s

Moja ocena: 4/10

W plakacie reklamowym dwa wielkie polskie nazwiska. Wojciech Mecwaldowski w roli tytułowego Judasza, bo film się nazywa WERSJA JUDASZA. To jest polski tytuł. W wersji oryginalnej on brzmi EWANGELIA JUDASZA, ale o tym za chwilę. Bo ta Ewangelia Judasza, choć istnieje i jest uważana za rodzaja pokryfu, no to jednak przez Kościół nie jest akceptowana. Więc to już oznacza, że ta wersja Judasza, jak w naszym bezpiecznym polskim tłumaczeniu ten tytuł został zaprezentowany, jest czymś kontrowersyjnym, czymś, co powinno wzbudzać emocje.

Tymczasem tych emocji nie widzę, a obok Mesfaldowskiego na plakacie jest nazwisko Tomasza Kota, a obok nich są nazwiska Ruperta Everetta w roli Kajfasza, Johna Savage'a w roli Józefa. Ten, którego dobrze pamiętamy z filmu Her, ten sam aktor. I jest Abel Ferrara, sławny w roli Heroda, no aż się pieni od znanych nazwisk i od powodów, żeby zwrócić uwagę na wersję Judasza. Dlaczego ten polsko-włoski, czy raczej włosko-polski, czy raczej włoski elementem polskim produkcyjnie włączonym w całość film w reżyserii i według scenariusza Giulio Baze znanej postaci w kinie włoskim, bo to nie tylko reżyser,

Pandemia we Włoszech, przypomnijmy, miała bardzo mocne wydźwięki, mocną formę. Bardzo wcześnie i bardzo dużo ludzi tam zaczęło umierać, więc też i przestrzegano zasad odosobnienia chyba bardziej srogo i bardziej z przekonaniem, niż to się działo potem w różnych innych Tomasz Raczek. Studiowanie historii Judasza. Kto to był Judasz? Skąd to imię Judasz? Jeśli chciał opowiedzieć tę historię, musiał wiedzieć więcej niż my po prostu wiemy.

Szybko czytając pisma, książki, a to były całe tony piśmiennictwa, doszedł do podejrzeń, że Judasza w ogóle nie było. Ile czasu dzieli mnie od śmierci? Siła zła zakorzeniła się w istocie życia. Jest w każdym z nas. To zło. Chodziło być może o coś jeszcze ważniejszego. To było w momencie, gdy wierni we wczesnym chrześcijaństwie zaczęli mieć problem z kościołem, z przełożonymi, zaczęły się bunty i trzeba ich było

Jakoś okiełznać. Jak najlepiej okiełznać? Ileż razy my to przerabialiśmy w historii świata, ale i w historii Polski. No trzeba znaleźć wroga, wspólnego wroga, na którego można krzyknąć o to on, on, łapać złodzieja, łapać wroga, niszczyć wroga. No trzeba było kogoś wynaleźć. No więc wynaleziono symboliczną postać Judasza. A słowo JUDA w języku hebrajskim oznacza Żyd. Więc Judasz to Żyd. Do dzisiaj musimy się konfrontować z tym nieomal automatycznym szukaniem wroga w Żydach.

Ja nie mówię o dzisiejszej historii, nie mówię o XXI wieku i nie chcę odwoływać się do tego, co się w tej chwili dzieje na świecie i na Bliskim Wschodzie, choć odbierając ten film pewnie będziemy i o tym myśleli. Tak czy owak historia Judasza wymyślonego, jak chce wielu myślicieli i badaczy pisma, przez Kościół po to, żeby niejako zogniskować na nim wszelkie pretensje i żeby pokazać palcem, to on, to oni są tego winni. To zostało gdzieś tam w fundamencie już zakopane w chrześcijaństwie i do dzisiaj tkwi.

I do dzisiaj nie da się chrześcijaństwa od antysemityzmu oddzielić. Choć wielu głosi i mówi, że tak już się dzieje i że tego chce. Ale... To nie wzięło się znikąd. Wersja Judasza trochę o tym przypomina, choć film nie pokazuje Judasza jako osoby wymyślonej. On pokazuje jego historię jako historię domyślaną, domyśloną. To znaczy, Giulio Base dopowiedział historię prowadząc życie Judasza od dziecka z wielkimi szczegółami co się działo na początku. Tu musiał trochę pofolgować fantazji.

Otóż, Judasz był dzieckiem, które urodziło się w domu publicznym. I nie wiadomo kto był ojcem Judasza. Wiadomo, że matka pracowała tam. Wiadomo, że on się tam wychowywał. I nie wiem czy to już wiadomo, ale na pewno tak to pokazał reżyser filmu WERSJA JUDASZA. Młody Judasz, widząc przemoc, jaka wobec kobiet odbywała się w tym domu publicznym, widząc, jak nie go dziwi, są ludzie, którzy go prowadzą, zrobił coś zupełnie zaskakującego, mianowicie jako dziecko jeszcze Nie chcę już tu wchodzić w szczegóły, bo może chcecie zobaczyć to w filmie.

Pozbył się właścicieli tego domu publicznego i jako młodzieniec sam stał się jego właścicielem. Więc Judasz był właścicielem domu publicznego. WERSJA RACZKA Najbiedniejsi, najsłabsi, najbardziej pozbawieni nadziei garną się do niego i tworzą coraz większą grupę idącą za Jezusem, to i on postanowił do niej dołączyć, tym bardziej, że mógł być przedstawiony Jezusowi przez swoją siostrę przyrodnią, uwaga, Marię Magdalenę.

W ten sposób Judasz trafił do Jezusa. Tak wygląda ta historia opowiedziana w pierwszej części filmu WERSJA JUDASZA i muszę Państwu powiedzieć, że to jest ta najciekawsza historia i najciekawszy fragment filmu. Bo sceny rozgrywające się w tym starym, starożytnym domu publicznym są rzeczywiście niezwykle przekonująco i pobudzająco wyobraźnie zrealizowane. Tu muszę dodać, że film Giulio Baze jest zrealizowany bardzo dziwnie. Bo to są proszę Państwa żywe obrazy.

To jest rodzaj pantomimy. Wszystko co oglądamy, to dzieje się i dzieje się bogato i mamy mnóstwo postaci i wiele interakcji między nimi, ale to wszystko tak jakbyśmy podglądali Tomasz Raczek. Judasz opowiada nam, nie staje twarzą w twarz z nami przed kamerą i nie mówi do nas.

Nie. Judasz w tym wszystkim bierze udział, ale w taki sposób, żeby nie widzimy jego twarzy. Od początku do końca Judasz jest na tysiąc różnych sposobów pozasłaniany. Przypadkowych i nieprzypadkowych. On jest jakby pewną ideą. Tomasz Raczek. O tym, jak to było. Bo film rozpoczyna się od tego, od czego kończy się historia Judasza, jak wiemy.

Popełnia on samobójstwo, nie mogąc znieść tego, co zrobił, że zdradził Jezusa. Więc popełnia samobójstwo, wiesza się. I my od tego momentu wracamy w opowieści do wcześniejszych wydarzeń. Relacjonowanych nam przez Judasza niejako tłumaczącego, dlaczego musiał się pozbawić życia. W wersji oryginalnej Judasz przemawia głosem Giancarlo Gianiniego, ale w wersji polskiej słyszymy głos Wojciecha Mecwaldowskiego. To on nam opowiada od początku do końca historię widzianą

I przez Judasza. Relacjonowaną przez Judasza. Nie widzimy go, ale słyszymy. Widzimy za to Tomasza Kota, który gra Szymona. No i to jest taka rola... Z gatunku tych, do których się przyzwyczailiśmy, gdy słyszymy, że polscy aktorzy występują w zagranicznych filmach i że znajdą się na planie u boku innych wybitnych aktorów, takich jak choćby Rupert Everett. No i cieszymy się, Tomasz Kot znowu wystąpił za granicą i gra razem z Everettem w filmie o Judaszu. I cieszymy się do momentu, kiedy się orientujemy, że on tam oczywiście nic nie mówi, bo nikt nic nie mówi, ale za to wyje.

Ale tam właśnie jest miejsce na gesty, na takie też okrutne gesty, na gesty, które zostają w pamięci. No i teraz, ile w tym jest miejsca na sztukę? Ile w tej opowieści Giulio Base, który postanowił opowiedzieć nam Ewangelię Judasza, tę odkrytą w 1978 roku jako apokryf, ale pochodzący z bardzo, bardzo dawnych lat, I prezentujący alternatywną wizję tego, czemu służyła zdrada i czemu służyło męczeństwo. I że on niejako, Judasz, wynika z tej Ewangelii, poświęcił się dla wszystkich chrześcijan po to, żeby mogło się dokonać to, co dokonać się musiało.

Postawił się tutaj, i tak nam prezentuje Giulio Baze, Judasza jako pewien rodzaj alter ego Jezusa, że oni w zasadzie są prawie że takimi dwiema częściami jednej koncepcji i jeden bez drugiego nie może istnieć. No to już jest dla osób głęboko wierzących pewnie bardzo mocne stwierdzenie. W tym filmie jednak jest to powiedziane nie jako kontrowersyjna propozycja, tylko jako coś właściwie oczywistego. I z tego powodu sądziłem, że WERSJA JUDASZA będzie filmem sensacyjnym w Polsce ludzi wierzących, którzy rzucą się na to jak na ostatnie kuszenie Chrystusa Martina z Korsyzy i będą chcieli zobaczyć tę alternatywną wersję Męki Pańskiej i dlaczego do niej doszło.

A tu... Jakoś nie ma tym jak dotąd zainteresowania, dlatego między innymi postanowiłem Państwu o filmie opowiedzieć. No i jest powód jeden i podstawowy, to taki, że WERSJA JUDASZA w reżyserii Giulio Baze nie jest filmem tej kategorii, tej jakości co OSTATNIE KUSZENIE CHRYSTUSA Martina Scorsese, ani nawet tej co PASJA Mela Gibsona, bo przecież filmów Opowiadających nam tę historię w różnych poetykach, estetykach i w różny sposób naświetlających jej sens i przesłanie, mamy bardzo wiele. Można by się cofać do początków kina i ciągle natykać się na jakieś takie propozycje.

Ja zresztą dzisiaj w wersji premium opowiem Państwu o moim najmocniejszym spotkaniu z tą właśnie opowieścią, ale to będzie za chwilę. I to będzie film, którego dotąd jeszcze nie wymieniłem, a który jest moim zdaniem taką najsilniejszą i najnowocześniejszą paradoksalnie wersją tej opowieści. No więc czy warto oglądać wersję Judasza? Czy to jest dobry film? Czy to jest w ogóle film? Film fantomima. Chodzą ludzie, nic nie mówią. Głos zza kadru opowiada nam, co oglądamy. Prawie film niemy. Właściwie tak. Tam nie było głosu zza kadru, tylko pojawiały się plansze z tekstami tłumaczącymi, co się dzieje.

A tu jest facet, czyli Judasz, który nam to wszystko opowiada. A poza tym to się dzieje jak w filmie niemym. Gdyby to było zagrane i wyreżyserowane z taką namiętną potrzebą stworzenia dzieła artystycznego, to może by coś z tego ciekawego wyszło, ale mam wrażenie, że reżyser bardziej skupił się na tym, żeby w ogóle powiedzieć to, co w tej pandemii Znalazł w piśmiennictwie na ten temat i co przeżył i co sobie wymyślił. Bardziej to chciał po prostu stworzyć i pokazać niż stworzyć z tego dzieło. A przecież także w historii kina włoskiego były już arcydzieła, do których chociażby mógłby się odnieść.

On zresztą się odnosi, bo ten film ma przypisy i w tych przypisach Są odniesienia i do literatury pisanej, i do literatury filmowej. Pier Paolo Pasoliniego, Ewangelia według św. Mateusza, właściwie powinna być najbliższa temu, co dzisiaj robi Giulio Base, ale jednak tamten film sprzed pół wieku był zdecydowanie bardziej nowoczesny i śmiały intelektualnie, niż jednak to, co tutaj widzimy w wersji Judasza. No więc to jest film, który jest czymś więcej niż te filmiki biblijne i pokazujące żywoty święte, które się wyświetla w zakrystiach kościelnych.

WERSJA JUDASZA 2025 recenzja Tomasz Raczka. Tomasz Raczek. Na które on tylko miał pomysł, jak zrobić, żeby z ludzi, którzy nie potrafią grać, bo nie są aktorami, stworzyć przejmujące i filozoficznie ważne dzieło filmowe.

Jak jest most pomiędzy naszą współczesnością, tą autostradową współczesnością, a historią Męki Pańskiej, początków chrześcijaństwa, bo wtedy wszystko się zaczęło. Jan Kreczmar, a obok niego Judasz, Juda. Jeszua Ha-Norri, dokładnie tak było u... Tomasz Raczek. I zdrada była całkowicie współczesna.

WERSJA JUDASZA, to proszę bardzo, pamiętając, że daję mu 4 na 10. Ale jeśli chcą Państwo dołożyć starań i poszukać Tomasz Raczek. Może dziewięć na dziesięć, gdybym się bardzo spiął i postanowił znaleźć jakąś wadę, więc różnica jest ogromna. To spróbujcie także poszukać Piłata i innych.

WERSJA JUDASZA

Pokazano wszystkie 24 dopasowania. Transkrypcja generowana automatycznie i niesprawdzana ręcznie — może zawierać błędy.