IMPERIUM ŚWIATŁA (2023) - recenzja Tomasza Raczka

I tam w tej miejscowości Brighton było bardzo podobne kino, do którego też chodziłem. I muszę powiedzieć, że byłem zakochany w tym kinie. I po latach, teraz właściwie, z wywiadu z reżyserem filmu, o którym mówię, Imperium Światła, jest nim Sam Mendes, reżyser i scenarzysta tego filmu, dowiedziałem się, że on też bywał czy pomieszkiwał w Brighton Właśnie do tego samego kina, do którego ja chodziłem, w tym samym czasie chodził. Był zresztą z nim w pewien sposób związany, ponieważ postać Hillary grana przez Oliwię Coleman jest podobno w dużym stopniu związana ze wspomnieniami sama Mendesa dotyczącymi jego matki.

Ożywający przed naszymi oczami w kształt baśni, marzeń, przygód, historii, które pragniemy w tym ciemnym otoczeniu rozświetlanym tylko światłem historii, opowiadanej historii, światłem przygód, światłem wspomnień, światłem rozdzierających uczuć. Chcemy to przeżyć. Więc film sama Mendesa nie jest Nie jest sentymentalnym wspomnieniem miłości do filmu, tylko jest opowieścią o kinie, o miejscu, w którym wyświetlane są filmy, o kinie, które jest zamkniętym światem.

Już wiem co robić, już wiem czemu to jest poświęcone, już wiem, że się nie zgubię, już wiem, że jestem na swoim miejscu. I tak właśnie myśli Sam Mendes o kinie Empire, o którym zacząłem mówić, bo to jest kino istniejące, jak powiedziałem, w Margate w hrabstwie Kent, aczkolwiek to jest kino po pierwsze nie nazywające się Empire, tylko się nazywa Dreamland, po drugie to jest kino, które zbudowano przy wejściu do parku rozrywki, Po trzecie to jest kino rzeczywiście zabytkowe, bo stworzone w stylu modernizmu w roku 1923 i na tyle piękne i na tyle charakterystyczne architektonicznie dla tamtego czasu, że zostało wpisane na listę zabytków.

Tyle, że jest pustym imperium po świecie, który się zmienił. Nie chcę powiedzieć, że go nie ma, ale który się zmienił. I to okazało się idealnym miejscem dla sama Mendeza, dlatego on to zrealizował właśnie tutaj, w tej miejscowości Margate, a nie w Brighton, z którym kojarzą się jego wspomnienia. Ale kino jest prawdziwe. Jeśli są państwo na przykład w Anglii, bo tylu jest tam Polaków teraz, albo jadą w tę stronę, to pamiętajcie, Południowy wschód w stosunku do Londynu, hrabstwo Kent i miejscowość Margate, a tam przepiękne kino, zabytkowe kino, które jest bohaterem filmu IMPERIUM ŚWIATŁA.

Były bardzo silne takie ruchy, nacjonalistyczne ruchy, w Anglii też, a jakże, pomniejszające wartość ludzi, którzy mieli inny kolor skóry. Protestujący przeciwko ich obecności. I to będziemy widzieli w tym filmie i będziemy doświadczali tego zjawiska. No ale jeszcze wracamy do Hilary. Ona kocha kino, pracuje w tym kinie, jest fajną osobą, posiada cechy matki Sama Mendesa. A przypominam, że Sam Mendes to jest ten reżyser, który oczarował świat filmem American Beauty, który potem robił m.in. sławnego Bonda Skyfall, który niedawno realizował film pt. 1917, więc reżyser jakościowy,

Raczej nie gatunkowy, tylko autorski. No i film IMPERIUM ŚWIATŁA na pewno należy do filmów autorskich, bo jak powiedziałem, Sam Mendes jest autorem i scenariusza, bardzo osobistego scenariusza, i reżyserem. No więc ta Hillary ma w środku pęknięcie, ma w środku pewien niepokój, pewien szał, pewne piekło, Którego na zewnątrz nie widać, ale które w niej pulsuje. To piekło odbiera jej radość życia, możliwość ułożenia sobie życia. To pulsujące piekło powoduje, że czasem jest głębiej, a czasem płycej w tej lawie.

Po co? Nie z chorej ciekawości. Po to, żeby to zrozumieć. Po to, żeby zrozumieć, co czuje człowiek, Inaczej czujący niż my. Albo, co też możliwe, podobnie czujący jak my. Jak sobie z tym radzić? No i wtedy przypomina się historia osobista Sama Mendesa. Z jakiegoś powodu on chciał zobaczyć w Hillary swoją matkę. Chciał przypomnieć sobie i opowiedzieć światu, Jak wyglądają zmagania takiej wrażliwej osoby z piekłem w środku, które najlepiej zrównoważyć uśmiechem dawanym w kinie.

I są w tym filmie takie fajne, ciekawe, może nie zagadki, ale takie dotknięcia historyczne, które jeśli rozszyfrujemy, to mamy ogromną przyjemność. Otóż w pewnym momencie Hilary pomaga Normanowi rozwiązującemu krzyżówki rozwiązać pewne hasło, bo on nie zna odpowiedzi. Chodzi o cytat z poematu T.S. Eliot'a pt. The Wasteland. I otóż ten poemat został stworzony przez TSLJ w Brighton, gdy właśnie przebywał w tym miejscu, w którym sam Mendes też przebywał, w 1922 roku, właśnie wtedy, kiedy oglądane przez nas na ekranie kino było budowane.

Wielka, wybitna rola. Olivia Colman, fantastycznie pięknie pokazane kino Empire i przepiękne obrazy, wcale się nie dziwię, że Roger Dickens otrzymał nominację do Oscara za piękne zdjęcia. Ale scenariusz napisany przez sama Mendesa, znowu proszę Państwa scenariusz, to jest jak widać chyba najtrudniejszy element, albo najczęściej niedoskonały element filmów. No nie jest doskonały, ponieważ on zawiera w sobie charakterystyczną dla ludzi, którzy nie są mistrzami w pisaniu scenariuszy, taką tendencję do oślizgiwania się, ześlizgiwania się, ześlizgiwania się w stereotyp, w jakąś kalkę, w jakiś schemat, czyli w coś, w takiego gotowca ideowo-myślowego, ideowo-emocjonalnego,