Mentionsy Mentionsy
TOK FM Select
TOK FM Select

"Bardzo się bałem". Jacek Żakowski wspomina 4 czerwca 1989 r.

04.06.2026 ·42 min 45 s · 15 rozdziałów

Jacek Żakowski wspomina przełomowy moment wyborów z 4 czerwca 1989 roku z perspektywy młodego dziennikarza zaangażowanego w działania Solidarności; opisuje atmosferę panującą w redakcji Gazety Wyborczej oraz towarzyszący opozycji paraliżujący strach przed gwałtowną reakcją komunistów na zbyt wysokie zwycięstwo.

5:32 · Strach przed represjami 1

No marzenie to mi się wydaje jest coś prostego, znaczy chcemy być, ciebie cytuję, chcemy być wolni, a tutaj takie wątpliwości, takie kalkulacje, jak do tego doprowadzić, no to już jest bardziej zawiły proces niż tylko marzyć. Ale wiesz co, to mieliśmy doświadczenie. Bo przecież wszyscy najmądrzejsi ludzie mówili, że ruskich nie obalimy, nie przepędzimy. Ale tak ileś lat, ileś osób, no nie wiem, tacy ludzie jak Adam Michnik czy Jacek Kuroń przecież mieli za sobą dwadzieścia, przeszło dwadzieścia kilka lat Oddanych wyzwalaniu się i Polski, tak?

23:00 · Emocje związane z przełomem 1

Przestać się wstydzić za to, co się widzi. Prawda? Bo to właśnie to kryterium, myślę, estetyczne było absolutnie najważniejsze. Dlatego na przykład Michnikowi było tak trudno podać rękę, jak generałowi Kiszczakowi. Nie chodziło o ich wzajemne relacje. Chodziło o to, że Tyle lat żyliśmy w tej upokarzającej ze swojej natury rzeczywistości. I jeszcze teraz idąc ku temu czemuś, gdzie mamy się nie wstydzić już za ten świat polski. Jeszcze musimy wykonać taki gest, który, no nie wiem, dziś ja bym powiedział, Jak się, żeby coś wynegocjować, poprawić rzeczywistość, to się negocjuje z diabłem.

24:56 · Strach przed Rosją 1

I że Rosjanie to wiedzą. Nie to, że dojdzie do walki, polscy żołnierze będą z tymi czerwonymi walczyli. Tylko, że Rosjanie to wiedzą, że mieliby duży kłopot. Że jak wojsko zrobiło w Polsce zamach stanu w 1981, to oni się temu przyglądali z satysfakcją, z radością, ale w 1989 już by nie zrobiło. Więc trochę mniej się tych ruskich bałem. Wydawało mi się, że jeżeli nie przekroczymy granicy takiej, którą wtedy próbował wyznaczać Adam Michnik, zapalony czytelnik całej sowieckiej prasy, kremlinolog, człowiek, który wierzył, że Gorbaczow niesie zmianę i że jest to okno zmiany.

29:57 · Zaangażowanie w działalność prasową 1

To nie zawsze mi towarzyszy, prawda? Więc... Wiesz, zastanawiam się czy ktoś z naszych kolegów wtedy mógł myśleć o robieniu historii. Myślę, że ludzie w moim wieku nie, że byliśmy za młodzi, że Kuroń czy Michnik, czy Tischner zwłaszcza mogli mieć taką refleksję. Ale jak się ma 30 lat, To człowiek jest, znaczy ja przynajmniej, jeszcze nie jest skłonny do takich efekcji. Ale to nikt z tych panów ci tego nie wytłumaczył? Nie przyszedł pan Bronisław Geremek i nie powiedział, panie Jacku, dzieje się historia?

36:23 · Zmiany w wartościach i etyce 1

Ludzie, którzy uważali, że jednak mamy obowiązki przede wszystkim. Wiem, że dziś znów to źle zabrzmi, ale to był okres, kiedy obowiązywała jeszcze etyka obowiązku. Że mamy powinności, a nie etyka samorealizacji, że ja jestem najważniejszym tworzywem i twórcą. I ludzie, którzy uważali, że robią to, co należy. I wiesz, to też bardzo ciekawe. Zobacz Michnik na przykład. On mógł się spierać okrutnie z Kiszczakiem, z Jaruzelskim i tak dalej w latach 80.

Pokazano wszystkie 5 dopasowań. Transkrypcja generowana automatycznie i niesprawdzana ręcznie — może zawierać błędy.