Mentionsy Mentionsy
Poradnik językowy - ciąg dalszy
Poradnik językowy - ciąg dalszy

O miodzie, językowo

11.03.2026 ·19 min 13 s

Rozmowy M. Tułowieckiej i dr A. Hąci o języku polskim. Rozwiązujemy zagadki językowe, rozwiewamy wątpliwości słuchaczy, objaśniamy, jak się mówi i pisze poprawnie i dlaczego właśnie tak. Zastanawiamy się skąd się biorą słowa, jak się zmienia polszczyzna i czy należy się tym niepokoić. Tym razem rozmawiamy o miodzie - pochodzeniu słowa, frazeologii, rodzinie wyrazów.

Po pierwsze można napisać J, a nie I. Jak na garnku było. Jak na garnku. Po drugie można napisać U otwarte, A tam powinno być o z kreską. No i można napisać T. A jest D, czyli ortograficznie to jest wyraz podchwytliwy. No jest podchwytliwy, bo mówimy przecież miód. Mówimy miód, chociaż mówimy też miodek i miodzio i te inne wyrazy powiązane z miodem naprowadzają nas na to, że powinno być tam No więc wiemy już, że to słodka, lepka substancja wytwarzana przez pszczoły z nektaru kwiatowego lub...

Czyli dogadzać, uprzedzać czyiś życzenia, schlebiać, nadskakiwać, prawda? Tak jest. Miodopłynna mowa to mowa taka potoczysta, miła w treści, wartka. Płynie jak miód. Jest taka łatwa. Tak się leje. Tak się leje, tak. Ale też miło się tego słucha, tak jak miło się zjada miodek. No bo można lać komuś miód do duszy, do serca. Tak, mówić coś bardzo miłego, kojącego. Mamy też miodowy miesiąc. Pierwsze tygodnie po ślubie spędzane tylko we dwoje. Miodowy miesiąc, no bo taki słodziutki, jest bardzo miło. No i też ktoś może lgnąć albo ciągnąć do kogoś lub do czegoś, jak mucha do miodu. Odczuwać nieprzepartą chęć bycia z kimś lub gdzieś, albo posiadania czegoś, uczestniczenia w czymś i tak dalej, i tak dalej, jak mucha do miodu.

Sukienka, czyli w kolorze. W kolorze, już nie słodka, tylko w kolorze miodu, tak samo jak szyby miodowe, takie żółte, bursztynowe właściwie, to jest podobny kolor. Miodowe słówka to z kolei słówka miłe, przyjemne, chociaż na te miodowe słówka naprawdę uważajmy. Z kolei miodne to już inny przymiotnik. Miodne łąki czy miodne lasy to takie, które dostarczają nektaru pszczołom robiącym miód. Czyli takie miododajne. Czyli miododajne. Miodna woń, odurzająco słodka, kojarząca się z miodem. No i w ogóle mamy dużo wyrazów, czy nawet mieliśmy, może to jest uczciwsze, Powiązanych z miodem słowotwórczo, bo i miodność była, czyli słodkość, słodycz i także substancja miodowa, ta roślinna.

I to ten zapach jest podstawą nazwy. I w ogóle nazw mamy wiele specjalistycznych, powiązanych z miodem, bo jest i miodobranie, czyli okres podbierania miodu w ulach, i jest miodarka, przyrząd do odwirowywania miodu z plastrów. O miododajnych łąkach, okolicach i tak dalej mówiłyśmy. Ale też jest miodojad. Mały ptak o barwnym upierzeniu. Budowa języka ułatwia mu zjadanie pyłku i nektaru kwiatów. Dlatego jest miodojadem. Jest też miodówka. Pięknie się nazywa, ale to jest pluskwiak, żerniący na młodych liściach i pączkach kwiatowych. Wydzielający substancję, która jest składnikiem spadzi zbieranej przez pszczoły. No ale miodunka, roślina, to już lepiej. Z całą pewnością lepiej.

To roślina miododajna. O owłosionych liściach i dzwonkowatych, zwykle różowych kwiatach. I znowu rośnie głównie w lasach i zaroślach. Na pewno pszczoły do miodunek się dobierają. No a jeszcze jest taki grzyb, opieńka miodowa. Nazywa się ładnie, ale to jest groźny pasożyt drzew. A nazywa się tak dlatego, że jest żółciutki ten grzybek. Tak jak miód. Wspomniała Pani o tym, że różne są typy miodów. Taki dość popularny to jest spadziowy. Tak. Dlatego się nazywa spadziowy, że jest robiony ze spadzi. A spadź to gęsta, słodka ciecz występująca na liściach i gałązkach niektórych drzew, zawierająca wydzieliny mszyc i czerwców oraz sok komórkowy wyciekający z miejsc nakłutych przez te owady.

Pokazano wszystkie 5 dopasowań. Transkrypcja generowana automatycznie i niesprawdzana ręcznie — może zawierać błędy.