Wieszanie

I tutaj ojczyzna, to jest personifikacja, to bardzo taki typowy chwyt Retoryczny w tego typu dialogach, ojczyzna powiada, jeżelić w ojcowskie wstąpi ślady ciołek, może się spodziewać, że pójdzie na kołek. Bo ojciec Polaków w Stanisławie zdradził, a Niemca osadził. No tutaj chodzi o ojca przyszłego króla Stanisława Poniatowskiego, który sprzyjał Augustowi III. I tutaj ten kołek, prawda, tutaj już ten cień Tego wieszania, powiedzmy, jest wyraźny.

On się będzie pojawiał i on będzie potem przez czas panowania Poniatowskiego wracał w Konfederacji Barskiej, o czym pewnie zaraz powiemy, i przy okazji różnych innych wypadków. No właśnie, to pociągnijmy ten wątek. Pociągnijmy wątek ciołka i kołka w takim razie i wejdźmy w tę konfederację barską. Tym razem może ja zacytuję jeden z druków propagandowych, znany państwu na pewno doskonale, opisanie zasadzek na króla jego mości. No i mamy sytuację dramatyczną. Król przejeżdża karocą. Banda zamachowców, mówiąc językiem tej królewskiej propagandy, napiera, wywiązuje się strzelanina.

No to ten człowiek ma być symbolem polskiego patriotyzmu przeciwko zdrajcy Poniatowskiemu na Lipan. To żarty. O teraz ta zdrada. Pan profesor czytał tutaj wierszy, który nie jest bardzo szeroko rozpowszechniany. No i by trzeba tak, jak jestem historykiem, stwierdzić, że Stanisław Poniatowski, senior, nie był jednak zdrajcą, bo przeciwnie, gdy Karol XII, któremu służył jak wielu Polaków, zmarł, to on się zgłosił do Augusta II i był odtąd wiernym poddanym Augusta II, któremu Twórcą tej, współtwórcą tej formacji, która rozpoczęła wtedy reformę Rzeczypospolitej, czyli familii. Za Augusta III był owszem przy dworze, w czasach kiedy familia była przy dworze, do 1752 roku, znowu próbując Polskę zmodernizować.

Więc te wszystkie wierszyki mają to do siebie, że mają łatwość wnikania do ucha, ale niekoniecznie to był obóz zdrajców. Ależ oczywiście, bo to są pewne ilustracje pewnych postaw przeciwników, fakcji, które ze sobą walczyły i tym samym językiem przerzucały się, prawda? Bo przecież z drugiej strony też to było, to były tutaj w tej książce, bo to ja zebrałem te teksty z rękopisu, wydobyłem tutaj przed laty, z czasów właśnie tej elekcji, to są wiersze elekcyjne. Mamy przecież wiersze przeciwko Ciołkowi, mamy wiersze Chwalące Poniatowskiego przeciwko Branickiemu wiersze, przecież przeciwko wszystkim ówczesnym kandydatom, przeciwko Czartoryskim.

Potem, bo człowiek umiera w Grodnie, prawda, kiedy król jest już w tym, w Grodnie po koniec, już państwa nie ma i tam jest, tam jest Trembecki między innymi i tam w zasadzie nie mówi się o niczym ważnym, tam nie mówi się o żadnych dramatach, tam się mówi o głupstwach, tam się cała korespondencja z tego okresu między królem a Trembeckim. Są rzeczy błahe, prawda, o jakiś tam podarty mundur, który Trembecki chciał... Słucham? Na pewno. I właśnie, że król każe uszyć, każe wyłożyć. O czym tam się rozmawia? Państwa już nie ma. A jeszcze, jeszcze dokończę, jest jedna postać, która tutaj wchodzi w tym momencie, to jest Józef Poniatowski.

Który nagle jest takim przeciwieństwem swojego stryja, który mówi, że to trzeba było umrzeć, nie wolno było tej hańby przyjąć. Tu się też coś zaczyna razem z księciem Józefem, który jest zupełnie innym Księciem niż był wcześniej, prawda? Niż go Warszawa znała, niż kiedy nago miał jeździć konno po ulicach, kiedy wszyscy to oglądali, prawda? Więc znowu jesteśmy w takim dynamicznym, pełnym zmian nagłych momencie. Tak, tylko król odpowiada za państwo. Książę Józef odpowiadał za wojnę, za militaria, prawda?

No przecież mogli 10 razy go zamordować, aż szli powoli, a dawali znać, a chcieli, żeby on uciekł, prawda? No Jarosław Marek Rymkiewicz też napisał na ten temat taki obszerny esej, gdzie też wykłada, no myśmy nie mieli tej tradycji mordowania królobójców. No według Rymkiewicza to jest może jakaś ułomność, która sprawiła, że nie powywieszaliśmy tych wszystkich zdrajców. Nasze społeczeństwo nie narodziło się, nie ma tego chrztu krwi nowoczesnego. Zatrzymajmy się na moment i przybliżmy to słuchaczom. Rynkiewicz tu w Wieszaniu jeszcze pisze w ten sposób. Z wszystkich korzyści, które można tu sobie wyobrazić, korzyścią najważniejszą byłoby powieszenie Stanisława Augusta Poniatowskiego.

Tadeusza Kościuszki pojawi się na początku wieku XIX, właśnie ten odmieniony książę Józef Poniatowski, zwycięzca pod Raszynem i że tutaj nagle też Ta wiktoria jest odbierana jako coś niesamowitego. Przecież jak wyglądał wjazd Poniatowskiego, księcia Józefa Poniatowskiego do Krakowa, prawda? No przyćmił przysięgę Kościuszki na rynku krakowskim, bo Kościuszko coś tam obiecywał. Natomiast książę Józef wraca jako zwycięzca, po prostu Popędził tych okupantów, prawda? I to jest ten moment takiej niesamowitej euforii.