Czy AfD przejmie władzę? | Z dystansu

Dzień dobry. Słuchacie państwo podcastu Polityki Insight z dystansu. W naszej audycji rozmawiamy o najważniejszych wydarzeniach międzynarodowych, obserwujemy potyczki mocarstw i analizujemy europejskie polityki. Razem z naszymi gośćmi dużo uwagi poświęcamy sprawom bezpieczeństwa, obronności i przyglądamy się przemysłowi zbrojeniowemu. Nazywam się Tomasz Sawczuk, jestem starszym analitykiem do spraw polityk publicznych i europejskich i zapraszam na dzisiejszy odcinek. W niedzielę 6 września odbędą się wybory w niemieckim landzie Saksonia-Anhalt. W sondażach wyraźnie prowadzi skrajnie prawicowa Alternatywa dla Niemiec . Wynik wyborów nie jest pewny, ale po raz pierwszy partia ma szansę przejąć władzę na poziomie niemieckiego landu.

No bo to jest bardzo szeroka koalicja. W przeszłości jednak zdaje się, że CDU wykluczała właściwie sojusze z lewicą. Czyli taką twardą lewicą na lewo od SPD, która tutaj by musiała się znaleźć albo w takim rządzie, albo go cicho popierać, to wtedy już jest AfD na wszystkich. Tak, więc tu nie ma żadnego dobrego scenariusza. Tak naprawdę ja mówiłem, że to jest najbardziej optymistyczny scenariusz, ale on jest z wielu powodów też dla partii mainstreamowych, a przede wszystkim dla CDU. Tutaj CDU, partia, która rządzi dzisiaj Niemcami, to jest partia kanclerza Merza. Dla niej cała ta sytuacja jest szczególnie problematyczna i dlatego mówiłem o tej kostce domina, która może uruchomić różnego rodzaju sytuacje i rozwój wypadków. Dylemat CDU w tym wypadku polega na tym, że to będzie według wszelkiego prawdopodobieństwa najsilniejsza partia po AfD w Saksonii-Anhalt.

Po pierwsze, jest to na podstawie, tak jak powiedziałem, podjętych już decyzji, w zasadzie niemożliwe, aby tę decyzję zmienić. Po drugie jest to niezwykle kontrowersyjne w samej partii, ponieważ zwłaszcza w Saksonii-Anhalt ta CDU lokalna jest bardzo konserwatywna. Tzn. tym politykom CDU w Saksonii-Anhalt, ale też w wielu innych częściach Niemiec jest w gruncie rzeczy programowo Bliżej do AfD w wielu sprawach dotyczących migracji, dotyczących kwestii związanych z kulturą. Oczywiście oni w żadnym razie nie są aż tak radykalni, ale jednak kulturowo i ideologicznie jest im w gruncie rzeczy dużo bliżej do części przynajmniej tej bardziej umiarkowanej AfD niż do partii lewicy, która jest partią bardzo silnie antykonserwatywną.

Więc w związku z tym opór Czyli jakikolwiek współpracą z Dylinkę jest bardzo duży w CDU, zwłaszcza tej lokalnej. Do tego dochodzi jeszcze ta dalsza przeszłość, czyli czasy NRD, gdzie no to była partia komunistyczna, ta pamięć jeszcze tam o tym jest, więc są duże takie środowiskowe też opory przeciwko współpracy. No więc jest pytanie, co CDU ma z tym fantem zrobić. I drugi dylemat, który CDU ma, zarówno w Saksonii-Anhalt, Jak i na poziomie federalnym, i to jest ten najważniejszy polityczny dylemat, przed którym ta partia stoi, że jeżeli w obecnych warunkach politycznych w Niemczech, przy tym rozkładzie poparcia, jeżeli CDU wyklucza jakąkolwiek współpracę z AfD, partią, która również na poziomie federalnym ma poparcie rzędu 27-28%, jest w ogóle największą dzisiaj partią w Niemczech o największym poparciu,

Co to właściwie jest za program? Co się na niego składa? Ja myślę, że w największym skrócie to można powiedzieć, że AfD jest partią i na poziomie lokalnym w Saksanii-Anhalt, ale też na poziomie federalnym, która w gruncie rzeczy odrzuca tę tożsamość polityczną Republiki Federalnej Niemiec, która ukształtowała się po II wojnie światowej. I dlatego ta partia jest tak bardzo radykalna, ponieważ to jest sprzeciw wobec w gruncie czy całego zestawu wartości, który ukonstytuował powojenne Niemcy. Tym najważniejszym elementem, budującym największe kontrowersje jest w gruncie rzeczy postawienie znaku zapytania przy pierwszym artykule niemieckiej konstytucji, który mówi o tym, że godność ludzka jest nienaruszalna. To jest oczywiście taka najważniejsza lekcja, którą Niemcy wyciągnęły do swojej przyszłości drugowojennej.

W Saksonii Anhal, czy w jakimkolwiek innym landzie skutkowałoby takimi akcjami przeciwko imigrantom, jak widzieliśmy w Stanach Zjednoczonych. Właśnie taka policja migracyjna, czy jakkolwiek ją nazwać, no, AfD u władzy kontrolowałaby struktury policji. Ministerstwo Spraw Wewnętrznych, organa siłowe na poziomie kraju związkowego, więc miałyby instrumenty do tego, żeby taką politykę prowadzić. Więc problem migracji czy stosunek do imigrantów to jest z jednej strony główne może przesłanie w ogóle tej partii i taki kluczowy element programu, ale też najbardziej kontrowersyjny właśnie w tym wymiarze konstytucyjnym, prawno-człowieczym. Natomiast na szczeblu landu AfD mogłaby jeszcze parę innych rzeczy przeprowadzić, bardzo kontrowersyjnych. Kraje związkowe mają kompetencje, zwłaszcza w sprawach na przykład edukacji.

AfD krytykuje również Modernizm niemiecki, Bauhaus, tę słynną szkołę architektoniczną jako nieniemiecką, w czym przypomina w gruncie rzeczy postawy nazistów, którzy również uważali Bauhausa za wynaturzoną sztukę. Więc to są te bardzo niepokojące i takie chyba najbardziej kontrowersyjne elementy tego programu. I może warto jeszcze dodać, że AfD ma też w Saksonie-Anhalt ambitny program ekonomiczny, ale który według wyliczeń ekonomistów kosztowałby czy wyrwałby dziurę budżetową w budżecie tego landu rzędu dwóch miliardów euro. Jest po prostu nie do zrealizowania. Ten program również w tym wymiarze dotyczącym Migrantów grozi tym, że część ludzi z pochodzeniem migranckim po prostu Saksonii Anhalt opuści.

Zresztą takie są deklaracje, że wiele osób nosi się z takim zamiarem, bojąc się po prostu konsekwencji rządów AfD. A gospodarka Saksonii Anhalt, która jest słabiutka i ciężko sobie radzi, jest w ogromnej mierze zależna od właśnie imigranckiej siły roboczej. AfD twierdzi, że za pomocą Tej swojej proniemieckiej polityki ściągnie z powrotem do Saksonii Anhalt tych Niemców, którzy wyemigrowali z tego landu przez ostatnie lata czy nawet dekady. Po zjednoczeniu ten land skurczył się o milion mieszkańców, ale oczywiście to jest, myślę, zupełnie księżycowy plan i z całą pewnością ta polityka, którą AfD zapowiadań spowoduje, że teraz setki czy dziesiątki tysięcy Niemców będą z powrotem chciały do Magdeburga, Dessau i innych miejsc się przenosić.

Więc sytuacja jest dosyć nieprzejrzysta i ja myślę, że jakikolwiek będzie scenariusz, czy rząd AfD Czy ten taki chaotyczny moment tworzenia jakiejś większości koalicyjnej w saksonii Anhalt, to niemiecką politykę czeka rzeczywiście bardzo ciekawa, ale też dosyć trudna jesień i to, czy na początku przyszłego roku będziemy mieli do czynienia z tym samym kanclerzem i tym samym układem politycznym, no nie jest dzisiaj przesądzone. Szykuje się gorąca jesień w niemieckiej polityce. Będziemy się przyglądać z niepokojem i zainteresowaniem. Piotrze, bardzo Ci dziękuję za dzisiejszą rozmowę. Dziękuję bardzo. Na dziś to wszystko. Na kolejny odcinek zapraszam za tydzień. Posłuchajcie również naszych innych audycji we wtorki Energii do Zmiany, w środy na Słuchu, w czwartki Wartości Dodanej podcastu o gospodarce, rynkach i technologii.