Strefy czasowe wojny

Ale zobaczmy, możemy mówić o kilku datach rozpoczęcia II wojny światowej i kilku datach jej zakończenia. Ale zarówno pogląd, że wojna zaczęła się 1 września, jak i pogląd, że zaczęła się na przykład w 1937 roku, to będzie zawsze pogląd w jakimś zakresie dyskusyjnym. Bo ten Czech, żołnierz armii czeskiej u boku aliantów, na przykład wyobraźmy sobie pilota czeskiego służącego w polskim dywizjonie, który widzi plakat Polska pierwsza w walce. I ten Czech może pomyśleć, okej, myśmy się nie bronili, a Polacy stanęli do walki i przelewali swoją krew od 1 września. Może im się ten plakat należy. Ale kurczę, przecież ja uciekłem z Czech, jak wkraczał tam Wehrmacht. Uciekłem do Polaków, a potem do Anglików, bo chciałem walczyć z Hitlerem, bo Hitler najechał mój kraj, zniszczył niepodległość mojego państwa praktycznie bez wystrzału, ale on ją zniszczył.

Zgruchotał mój kraj. Zabrali mi Czechosłowację. Zabrali mi państwo czeskie. Zrobili jakiś protektorat. Nawet z własnym rządem, z własną policją. Ba, nawet z własnym wojskiem. Mieliśmy o tym odcinek. Ale że zabrali mi ojczyznę. Niepodległą ojczyznę. I że oczywiście Polacy walczyli wcześniej, bo myśmy się nie bronili. Ale ekspansja niemiecka zaczęła się wcześniej. Że zanim Hitler zagarnął Warszawę, zagarnął Pragę, a zanim zagarnął Pragę, zagarnął Wiedeń. Już w tym Wiedniu w marcu 1938 roku działy się sceny dantejskie. Już w marcu 1938 roku, żeby nie wpaść w ręce Gestapo i SS, ludzie oknami wyskakiwali. I oczywiście data 1 września 1939, ona jest w bardzo dużej mierze najbardziej poprawna. My Polacy możemy mówić, że II wojna światowa zaczęła się 1 września 1939 i będziemy jak najbardziej bliscy prawdy.

A ten mitycznie genialny Stalin musiał siedzieć w 1941 roku na stacji metra jako w schronie, kiedy niemieckie czołgi, fakt że nieliczne i coraz gorzej działające, zbliżały się do bram Moskwy. Niemcy mieli swój plan na Europę. A Hitler miał swój plan na wojnę, który nie liczył się z nikim i z niczym. I wszystkie koncepty Józefa Stalina bledły tak naprawdę przy wizji Europy i świata Adolfa Hitlera. W tej pierwszej strefie czasowej wojny Niemcy musiały oszaleć na już tradycyjny niemiecki, pruski, mówimy pruski, brandenburski militaryzm. Musiało się jeszcze nałożyć szaleństwo nazizmu i poczucie zemsty, chęci zemsty po I wojnie światowej. Ta wybuchowa mieszanka da nam tak zwaną Trzecią Rzeszę, to nazwa nieformalna, to państwo nazywało się Rzesza Niemiecka, da nam Hitlera u władzy i da nam Wehrmacht.

To jest punkt wyjścia do II wojny światowej. Europa Środkowo-Wschodnia, pierwsza strefa czasowa, Hitler dochodzi do władzy, zaczyna wielkie zbrojenia i mówi z początku, że on chce pokoju, ale tak naprawdę dąży do wojny. Już nie tylko Związek Radziecki zbroi się, zbroją się także Niemcy. Pojawia się więc właśnie pierwsza strefa czasowa wojny, bo dwa totalitarne, okrutne systemy polityczne przygotowują się do wojny, chociaż każdy na swój sposób. Hitler chce rozsadzić Europę, chce podbić Europę, chce ją sobie podporządkować. Stalin ma nadzieję, że te koncepcje Hitlera doprowadzą do wojny z państwami zachodnimi. Ale państwa zachodnie nie są jeszcze w strefie czasowej wojny. Francja i Wielka Brytania nie są jeszcze w strefie czasowej wojny. Potrzebują punktu bezpowrotu, potrzebują czegoś co nimi wstrząśnie, czegoś co zmieni ich nastawienie do Niemiec.

Zdążenia do porozumienia zamieni się to w dążenie do konfrontacji. Albo przynajmniej strach pobudzi aliantów zachodnich do zbrojeń. Bo wojnę zawsze poprzedzają zbrojenia. Zawsze wojnę poprzedza przygotowanie do wojny. A zatem Niemcy się zbroją, bo chcą wojny. ZSRR się zbroi, bo chce wojny. Ta pierwsza strefa czasowa II wojny światowej nie przez przypadek zacznie się w Europie. Czym się zacznie? Bo ktoś może powiedzieć, że była jeszcze po drodze wojna w Hiszpanii, ale ona była wojną lokalną. Ten marsz do wojny już bezpośredni i fizyczny zacznie się w marcu 1938 roku w Europie Środkowo-Wschodniej, bo zniknie pewne państwo. Odparuje z mapy Europy Republika Austrii. A potem Hitler powie, ja chcę zniszczyć w ramach Planu Zielonego Czechosłowację. Zachód da mu kawałek. Sudety. Ale potem w marcu 1939 roku Hitler i tak zniszczy Czechosłowację.

A więc stopniowo zaczynają z mapy Europy znikać państwa. Najpierw Austria, potem Czechy, a na końcu we wrześniu 1939 roku my. I to jest pierwsza strefa czasowa wojny, będąca efektem przygotowań do wojny państwa niemieckiego, które jak już się przygotowało, to zaczęło podbijać, tylko że na początku się wszyscy albo poddają, albo są zmuszeni się do poddawania, stąd Poland first to fight. Myśmy się nie poddali, więc nas rozjechali walcem. I 17 września jeszcze dostaliśmy Armię Czerwoną, bo Stalin też przecież dąży do tej wojny, ale na razie stoi z boku. Dla niego podbój Kresów to jest specjalna operacja wojskowa, to nie jest wojna. On nie bierze udziału w wojnie. Hitler walczy z Wielką Brytanią i Francją, a Stalin nie. Dlatego kiedy Brytyjczycy i Francuzi wpadli na pomysł, że może wylądują w Skandynawii w marcu 1940 roku, Stalin podkuli ogon.

W związku z tym to co robił Związek Radziecki nie otwierało strefy czasowej wojny, a to co robiły Niemcy tak. Bo to co robiły Niemcy wymuszało na Anglikach i Francuzach konkretne przeciwdziałanie. I ta wojna w Europie ona się zaczyna w sposób niewypowiedziany w marcu 1936 roku, kiedy Hitler wkracza do nadrenii. I to jest początek wielkich zbrojeń wszystkich w Europie. Do Stalina i do Hitlera dołączają Francuzi i Anglicy, no tak jak potrafią, ale dołączają. Zaczyna się proces zbrojeń prowadzących do wojny. Ona nie jest z góry uwarunkowana, w tym sensie, że musi wybuchnąć, ale skoro już powieszono i nabito tą strzelbę, tu nawiązuję do Czechowa, w pierwszym akcie, no to kiedyś ona w czasie tego przedstawienia wystrzeli. Albo sama, albo w czyichś rękach. I Niemcy chcą wojny z Czechosłowacją w roku 1938.

A dlaczego nie można uznać, że właśnie wojna w Chinach to jest początek II Wojny Światowej? Bo przecież ten konflikt był częścią II Wojny Światowej no i skończył się razem z nią. To co dzieje się w Chinach, to jest jakby na razie wojna lokalna. Tak jak Europa przeżywa spazmy wojny domowej w Hiszpanii, tak świat patrzy, angażuje się tak jak w Hiszpanii, angażuje się w Chinach. Ale nie angażuje się bezpośrednio w rozumieniu, to nie jest wojna Związku Radzieckiego, Francji, Wielkiej Brytanii, Holandii czy USA przeciwko Japonii. Japonia toczy wojnę z Chinami. Ale Japonia, podobnie jak Hitler, ona wchodzi w pewien proces przygotowań do wojny, w rozumieniu wypowiada traktaty rozbrojeniowe, Napadła na Chiny. No jest państwem agresywnym, tak jest nazywana. Włosi za Abisynię, Japończycy za Chiny, Niemcy za Austrię, za Czechosłowację.

Bo to Europa jest epicentrum wydarzeń. Wszyscy patrzą na Europę, Ameryka też. Póki jacyś tam Japończycy robią ruchawkę w Chinach, Ameryka nie widzi potrzeby zakrojonych na szeroką skalę zbrojeń. Ale kiedy Hitler Zacznie robić naprawdę gorącą ruchawkę w Europie. Administracja Roosevelta pod wpływem wydarzeń w Europie powie dosyć, panowie idziemy na wojnę. Panowie robimy biznes, robimy fabryki, robimy stocznie, robimy samoloty, bierzemy tych bezrobotnych, ubieramy je w mundury i damy temu Hitlerowi nauczkę. Europa jest punktem odniesienia. To co się dzieje na dalekim wschodzie nie. W wymiarze tego, czy państwa mocarstwa mobilizują się do wojny. A więc Hitler zmobilizował się do wojny i stopniowo w 1936 roku zajmuje Nadrenię, potem zajmuje Austrię w 1938, robi Monachium, potem w marcu 1939 likwiduje Czechosłowację, potem na nas napada 1 września.

Ja ich wszystkich urobię. Dlatego Ameryka będzie miała plan wojny z Niemcami, zanim jeszcze Hitler wypowie im wojnę. Dlatego Ameryka zacznie mobilizację, zanim Hitler wypowie im wojnę. Ale chodzi o to, że 1 września, 3 września 1939, pierwsza strefa czasowa wojny, która zaczęła się w Europie Środkowo-Wschodniej, która manifestuje się tym, że Niemcy na nas napadły, że jeszcze 17 września przyjechali Rosjanie. Przepraszam za ten eufemizm, bo jaką to było dla nas tragedią, jaką to była dla nas katastrofą. Przeżywaliśmy przerażającą gorycz klęski, jak ci Żydowscy uciekinierzy w Wiedniu w marcu 1938 roku, jak się dowiedzieli, że Niemcy wkroczyły do Austrii. Minister Beck powiedział, Polska nie ma poza ekonomicznymi żadnych interesów w Austrii. Herr Hitler. A prasa donosiła o samobójstwach, o polowaniach na ludzi na ulicach Wiednia.

Nie! My musimy się już przygotować do wojny w Europie. My musimy dać odpór Hitlerowi. Jeżeli Wielka Brytania przetrwa, to my staniemy u boku Wielkiej Brytanii. I to jest proces, który potrzebuje jeszcze oczywiście wyboru w Ameryce w roku 40, ale powstaje plan Germany First, powstaje w 41 roku ABC, powstaje wspólny system koordynacji działań, powstaje sojusz kanadyjsko-brytyjsko-amerykański, pojawia się Lend-Lease. I stopniowo zimą, wiosną, latem 45 roku nieoficjalnie Stany Zjednoczone wchodzą w swoją strefę czasową wojny. Amerykańskie okręty zaczynają gonić u boty na Atlantyku, Amerykanie lądują na Islandii. Pod koniec 1941 roku amerykańskie czołgi będą już strzelać do Niemców z brytyjskimi załogami w środku, na libijskiej pustyni. Ameryka wchodzi do wojny, to jest trzecia strefa czasowa wojny.

Rok 1941, Zachód Zjednoczony, oczywiście Francja, Wichy to osobny temat, ale Zachód staje ramię w ramię, Anglosasi stają ramię w ramię do wojny z Niemcami. Amerykanie zamrażają Niemcom ich aktywa w Ameryce, im i ich sojusznikom, różnego rodzaju embarga. Ameryka wysyła wojska do Europy, Islandia jest częścią Europy i stopniowo Roosevelt szykuje się w ramach Lend-Lease'u, zasila bronią każdego, kto walczy z hitlerami. I Ameryka w 1941 roku znajduje się już w swojej strefie czasowej wojny. Trzecia strefa czasowa się otworzyła. Najpierw była Europa Środkowo-Wschodnia, potem była Europa Zachodnia, czyli najpierw, jak wiemy, we wrześniu 1939 płonęła Warszawa, w czerwcu 1940 roku Niemcy zajęli Paryż, a jesienią 1941 roku na Atlantyku niemieckie U-Boty i amerykańskie niszczyciele wzajemnie do siebie strzelają.

No przecież ci Japończycy już w 1931 roku w Mandżurii, a potem w 1937 roku na Chiny, a potem się strzelali z Rosjanami, a potem w 1940 roku weszli do francuskich Indochin. No to jak dopiero tego 7 grudnia 1941? A no jednak tego 7 grudnia właśnie dlatego, że nie byłoby tego 7 grudnia 1941, gdyby w 1936 roku Hitler nie wszedł do Nadrenii, gdyby w 1939 roku nie wywołał wojny, I gdyby Anglicy nie poszli na tą wojnę z nim. No przecież japońscy strategzy zakładali, że mocarstwa europejskie zajęte są wojną. Że armia japońska no ważyła się wkroczyć do Indochin. No bo Francuzi byli słabi, przegrali wojnę z Niemcami, musieli z nimi zawrzeć upokarzające zawieszenie broni. W związku z czym Japończycy żerowali. Na efektach II wojny światowej w Europie żerowali w Azji.

Tylko nie rozumieli na czym żerują, bo nie żerowali na padlinie, tylko żerowali na żywym W wzmacniającym się organizmie, który poczuł, że coś go gryzie w kostkę. No bo jeżeli ktoś w grudniu 1941 roku sądził, że Wielka Brytania jest na łopatkach, albo że sobie nie poradzi, no to funkcjonował w nierzeczywistości dyrektywy Hitlera numer 24, o której jakiś czas temu mówiłem. Ameryka była już rozpędzona, ona była w procesie. Wielka Brytania była już rozpędzona, była w procesie, toczyła wojnę od ponad dwóch lat. I oczywiście Amerykanie dopiero musieli wejść do wojny, a Brytyjczycy faktycznie byli uwiązani w Europie i na Bliskim Wschodzie. Rzeczywiście na Dalekim Wschodzie byli w głębokiej defensywie. Nie byli w stanie utrzymać Malajów, stracili Singapur, mówiono nawet, że zagrożone są Indie, ale to były efekty.

Włosi nie chcieli iść na drugą wojnę światową. W 1939 roku powiedzieli, nie walczą. Hitler szedł jak burza na Paryż, myśleli, że się dołączą jak szakal do lwa. Zawiedli się srodze, przystąpili do wojny niegotowi. Francuzi i Anglicy, zbrojąc się od 1936 roku, też przystąpili do wojny w 1939 niegotowi, aby pokonać Hitlera. Rok 1941 pokazał, że 10 lat wielkich zbrojeń w Związku Radzieckim ledwie pozwoliło przetrwać atak Hitlera. A zatem Niemcy jako państwo i Hitler jako przywódca swoją agresywną, skrajnie agresywną polityką międzynarodową realizowaną poprzez działania zbrojne, to państwo narzuca w jakimś zakresie historię II wojny światowej. Dlatego nie ma jakiegokolwiek problemu, nikt nie twierdzi albo prawie nikt nie twierdzi wśród historyków, że wojna domowa w Hiszpanii 1936-1939 była częścią II wojny światowej.

Była to wojna lokalna. Podobnie rozpoczęty w 1937 roku, chociaż tu konsensusu już nie ma, ale rozpoczęty w 1937 roku konflikt chińsko-japoński był mimo wszystko wojną lokalną, bo żadne mocarstwo nie było gotowe bądź nie chciało z powodu wojny chińsko-japońskiej rozpocząć wojny z Japończykami. Już raczej wychodzenie Japonii z międzynarodowego systemu kontroli zbrojeń było większym bodźcem do zbrojeń mocarstw zachodnich niż sama wojna w Chinach. I ta wojna zaczyna się decyzją Hitlera. No to Norbert, w takim razie, którą datę ty uważasz za początek II wojny światowej? Albo przynajmniej, która jest najbliższa temu określeniu? 1 września 1939. Nasz opór inicjuje II wojnę światową.

Ta wojna najpierw zaczęła się w gabinetach, w głowie Hitlera można by powiedzieć, ale nie tylko u niego. Nie sprowadzajmy II wojny światowej wyłącznie do osoby Adolfa Hitlera. Hitler był jak kometa, ale nie zdejmujmy z narodu niemieckiego współodpowiedzialności za II wojnę światową. Bo jakby taki Hitler doszedł do władzy w takiej Albanii, to by to II wojny światowej nie wywołało. Bo ta spuścizna brandenburskiego militaryzmu, Bo ta spuścizna poczucia krzywdy za I wojnę światową, ta spuścizna, którą stworzyła Rzesza Niemiecka czasów cesarstwa, tego przekonania, że Niemcy są lepsi, że te czynniki one same w sobie nie wywołałyby II wojny światowej, ten Hitler też był potrzebny. Narodowy socjalizm, jego szaleństwo, jego totalitaryzm, to też było potrzebne.

Ale Niemcy jako naród były podatne na takiego szaleńca jak Hitler, ówczesne Niemcy, z ówczesnymi doświadczeniami, z ówczesnymi emocjami, z ówczesną kulturą i tożsamością. Dlatego pierwsza strefa czasowa wojny to Europa Środkowo-Wschodnia. Można nawet powiedzieć, że droga do tej wojny zaczęła się, kiedy Niemcy w Wersalu tam w 1871 roku ta woda sodowa uderzyła im do głowy i postanowili zbudować to supermocarstwo w środku Europy. Że obie wojny światowe to w jakimś zakresie efekt zjednoczenia Niemiec, ale to już jest chyba, w mojej opinii, za daleko idąca konkluzja. Niemniej, pierwsza strefa czasowa to Europa Środkowa Wschodnia. Pierwsza strefa czasowa wojny. Jak Niemcy zaczynają szaleć, Europa Zachodnia zaczyna szaleć, potem biorą się za bary, wybucha II wojna światowa.