„Kasztanowa mowa” Stalina

że jeżeli Polska i Rumunia przepuszczą Armię Czerwoną do Czechosłowacji, to po tym jak oczywiście w pierwszej kolejności ruszą się Francuzi, to na pomoc Czechom ruszy również Rosja. Innymi słowy, z perspektywy 1936, 1937 czy 1938 roku wydawało się, że sojusz niemiecko-radziecki jest niemożliwy, że nie ma powrotu do czasów tzw. Republiki Weimarskiej, Do sojuszu radziecko-niemieckiego z lat 20. XX wieku, bo przecież Hitler ten sojusz zerwał, zanegował go. A tu nagle taka niespodzianka. Nagle w roku 1939 Hitler czasowo, taktycznie zmienił front i Stalin na to poszedł.

Związek Radziecki jest państwem totalitarnym, jest państwem okrutnym i jest państwem nieprzewidywalnym, jest państwem wiarołomnym. Ale jednak z racji poczucia zagrożenia, poczucia okrążenia przez kapitalistów i faszystów, jak mówi Stalin, muszą uważać. Ich potęga to nie jest jeszcze to, co czyniłoby w oczach Stalina i wierchuszki partii Związek Radziecki niezwyciężonym. Nam, zwłaszcza Polakom, którzy doświadczyliśmy tyle imperializmu ze strony Rosjan, Związku Radzieckiego, może wydawać się nam to trochę dziwne, trochę niezrozumiałe, ale u nich naprawdę poczucie wyższości miesza się z poczuciem niższości. Oni boją się Zachodu. Oni Zachód podziwiają.

Nowa wojna imperialistyczna toczy się już drugi rok, rozgrywając się na rozległym terytorium od Szanghaju po Gibraltar. i objęła ponad 500 milionów ludzi. Mapa Europy, Afryki i Azji jest teraz siłą przerysowywana. To bardzo ważne, żebyśmy rozumieli, że Związek Radziecki prowadził politykę imperialistyczną o charakterze globalnym. Związek Radziecki, Rosja to państwo, które leży na dwóch kontynentach. Atak Japonii na Chiny w roku 1937 i rozgrywająca się nie po myśli Moskwy wojna domowa w Hiszpanii. To z perspektywy Stalina dwa fronty tego samego konfliktu, który rozgrywa się od Gibraltaru po Szanghaj, obejmuje ludność Chin, Mongolii, obejmuje ludność Hiszpanii, a stopniowo zagraża większości Euroazji.

A więc Stalin błędnie skalkulował. Jak każdy, kto próbował racjonalizować Hitlera i jak każdy... kto błędnie ocenił możliwości Niemiec w pierwszym etapie wojny. One w pierwszym etapie wojny były przeogromne i koniec końców omal nie pochłonęły Związku Radzieckiego. Ale ostatecznie stało się tak, jak wnioskował Stalin. Zachód okazał się silniejszy niż państwa osi. A Związek Radziecki jako sojusznik Zachodu i wyłącznie jako sojusznik Zachodu mógł stać się beneficjentem i zwycięzcą II wojny światowej. Samodzielnie ZSRR nigdy nie pokonałby Niemiec, ale w koalicji tak. I można by powiedzieć, że ten totalitarny, nieprzewidywalny charakter komunistycznej Rosji także ściągnął na Stalina, na bolszewików armię Hitlera w 1941 roku.

Bo gdyby to nie był Związek Radziecki, gdyby to nie był ludobójca Stalin, gdyby to nie byli bolszewicy, tylko to była stara Rosja, to przecież ona była naturalnym sojusznikiem państw zachodnich przeciwko Niemcom. Gdyby istniało jakiekolwiek wzajemne zaufanie Zachodu i bolszewików, to ten sojusz antyniemiecki zaistniałby w pełnej krasie zapewne znacznie wcześniej. Ale tak nie był możliwy. Aż do momentu, kiedy rzeczywiście żołnierze Hitlera i żołnierze Stalina zaczęli wzajemnie krzyżować broń i wtedy Stalin nie miał już żadnego wyboru, a jednocześnie stawał się wiarygodnym partnerem na Zachodzie. Bo Hitlera można było tylko zwyciężyć albo mu ulec. To był system zero-jedynkowy, nazizm oznaczał całkowity nihilizm.