Marta Hermanowicz - "Koniec"

Trójka. Program trzeci Polskiego Radia. Plik tekstowy. Moje ciało jest ośmioma hektarami czarnoziemu chrobrowiczowskiego, ziemią wołyńską, krwią i gównem nawożoną, użyźnianą plwocinami parobka, ale tylko gdy pan nie widział, a potem wysoko trzymającego pod gardle proszące się o nóż, tak długo, aż wywożony do łagru pan zobaczył. Wyrosły szerokie biodra, pierś rwąca. Żal nie potraktować płodozmianem, ale ja nie urodzę, bo człowiek, tak samo jak do dawania życia, został stworzony do śmierci.

I też autorzy tego raportu i osoby, które analizują, upatrują to w trudnym dziedzictwie drugiej wojny światowej i tym, co działo się Później, jeszcze zaraz, jeszcze odpowiem na twoje pytanie. Natomiast coś, o czym się współcześnie nie mówi, ale to wszystko też dla mnie bardzo fajnie potwierdzają badania krakowskich profesorów psychiatrii przeprowadzonych tuż po wojnie. To był profesor Brzezicki i Kępiński. I oni też właśnie widzieli straumatyzowanie polskiego narodu, ale upatrywali jakby to, że polski naród jest bardziej podatny na to w nie do końca rozwiniętym i odpornym układzie psychicznym Polaków.

Typy osobowości nie do końca ukształtowane i odporne i rozwinięte, właśnie te polskie typy stały się bardzo dodatkowo podatne na to, że ta trauma w nas się zagnieździła. No właśnie, ale co z tobą? Wiesz co, bo pytam też w tym sensie, że twój debiut jest też późny, to znaczy, powiedzmy tak ogólnie, że masz skończone 40 lat. Ja pamiętam z dzieciństwa jeszcze mojego dziadka, który mi swoje partyzanckie historie czasami coś tam opowiadał, chociaż bardzo czułem, że on bardzo nie chce tych historii opowiadać, bo one są właśnie traumatyczne. A prosiłaś? No właśnie, teraz oczywiście żałuję, że za mało go prosiłem, natomiast chodzi mi o to, że wiesz, że też pomyślałem, że ty jesteś już z pokolenia, które wiesz, końcówka PRL-u, wiesz, w PRL-u było dużo tych partyzanckich, wszystkich kompatanckich rzeczy, więc no że jakoś jednak poczułaś ten ciężar tych wydarzeń historycznych z II wojny światowej.

Człowiek wtedy się, młody, buntuje. Wtedy nie chce tych sytuacji, więc wtedy jest wszystko przez babcię. Szuka się po prostu ofiary winnego. Zresztą myślę, że to wszystko przewija się przez powieść i ma różne inne warstwy. Nie wiem, czy tutaj tak bardzo chcemy wszystko zdradzać, bo też przez te... Powieść na jakimś tam poziomie przechodzi taki wywód, Taka myśl przechodzi, znak zapytania, kto jest temu winny? Czy jest winna babcia, czy jest winna prababka, która będąc właśnie w obozie dla uchodźców w Afryce zdecydowała, że jednak rodzina ta, która ocalała wraca do Polski, a nie do Wielkiej Brytanii, która córką wydawała się o wiele bardziej atrakcyjna, a może ktoś zupełnie inny jest?

On nie jest jeszcze tym traumatycznym, strasznym ojcem, który potem jest z kolei w latach 80., a ta Malwina nie oskarża tych mężczyzn właśnie, chociaż mogłaby. No to ciekawe. Na pewno ważne było dla mnie to, żeby pokazać, że jednak mężczyźni w inny sposób, poprzez to też sposób wychowania, poprzez nadane im role społeczne, jednak inaczej przeżywają. Traumy, sytuacje, tragedie. Mężczyzna często właśnie w tej przy okazji polskiej przemocy mitologicznej, jaka została im nadana, ma do wyboru albo walczyć albo umrzeć. Więc ten dziadek Malwiny, pradziadek Malwiny, czyli ten jeszcze bohater Bitwy Warszawskiej, który otrzymał ziemię na Wołyniu i stąd rodzina właśnie znalazła się.

To często oni mają problemy z alkoholem, co też wydaje mi się jest polskie i jest właśnie bardzo symptomatyczne właśnie jeżeli chodzi o efekt drugiej wojny światowej, bo to zagłuszanie problemów, zagłuszanie właśnie alkoholem Stało się właśnie takim chlebem poprzednim dla wielu mężczyzn i z kolei tutaj też pojawia się to albo walczyć albo umrzeć, ale ten wróg już nie jest taki oczywisty jak w momencie wojennym, więc ci mężczyźni już bardziej poszukują tego wroga w innych rejonach i często stają się nim osoby, które są w domu i z którymi nawet można wygrać, prawda?

Dzięki wielkie. Dziękuję. Trójka. Program trzeci Polskiego Radia.