#70 [o książce] Kompleks Riese, Abraham Kajzer i dziennik na workach z cementem.

Całość miała być wyposażona w niezbędną łączność telekomunikacyjną, posiadać odpowiednią sieć dróg, zaopatrzenie w wodę i w energię elektryczną. Wykonanie robót budowlanych i górniczych zlecono Śląskiej Wspólnocie Przemysłowej SA. Prace rozpoczęto późną jesienią 1943 roku. Kto tam pracował? Na początku byli to robotnicy przymusowi z ZSRR i z Polski i włoscy jeńcy wojenni. Natomiast w marcu, kwietniu 1944 roku prowadzenie budowy przejęła organizacja TOT, która do nich dołączyła, do tych właśnie robotników przymusowych i do włoskich jeńców wojennych dołączyła więźniów obozu koncentracyjnego Gross-Rosen.

Miejscowyś Gross-Rosen to dzisiaj Rogoźnica. Sam obóz KL Gross-Rosen istniał od 1 maja 1941 roku. Powstał jako filia obozu koncentracyjnego Sachsenhausen. Była potrzeba zlokalizowania tamtego obozu, bo chodziło o pracę w miejscowym kamieniołomie. Z czasem jednak KL Gross-Rosen się usamodzielnił i bardzo rozrósł oraz no w cudzysłowie wzbogacił o mnóstwo filii, a kompleksowi tych filii zlokalizowanych w górach sowich nadano wspólną nazwę Arbeitslager Riese, AL Riese. Arbeitslager Riese to nie był jeden obóz, tylko po prostu było to ileś obozów stanowiących filie obozu Gross-Rosen.

Jest różnica między koncentrationlager i arbeitslager, koncentration czyli koncentracyjny obóz i arbeitslager czyli obóz pracy i potocznie to drugie uważa się za lżejszą formę wyzysku. Niewolniczej pracy ludzkiej, ale niech was ta nazwa nie myli, a El Riese był obozem zagłady. Więźniowie masowo umierali w wyniku wycieńczającej pracy i głodu. Śmiertelność była ogromna, ale i tak może być szacunkiem zaniżonym, bo więźniom nadawano numery po już zmarłych więźniach i nie tworzono nowych numerów, więc w rezultacie ofiar może być więcej niż wynika to z zachowanej dokumentacji. I tu dochodzimy do związku między KL Gross-Rosen a Wrocławiem, który wtedy jeszcze nazywał się Breslau.

Wkopywali słupy pod instalację elektryczną. Część więźniów pracowała przy produkcji kostki do brukowania drogi. Wysadzano skały, większe kawałki rozbijano na mniejsze i obrabiano do wymaganego rozmiaru. Więźniowie pracowali na dwie zmiany bez względu na warunki atmosferyczne. Wszystkie te prace były bardzo ciężkie i niebezpieczne. Często dochodziło do wypadków. Znane są również przypadki samobójstw. O warunkach pracy więźniów opowie Wam Abraham Kajzer, czyli autor wspomnień wydanych przez Muzeum Gross-Rosen w Rogoźnicy w 2023 roku. To jest kolejne wydanie, bo pierwszy raz wspomnienia ukazały się wcześniej, w 1962 roku. No to i tak późno, już duży czas po wojnie.

Kapo są ci sami co w Kaltwasser, podobnie jak reszta władz obozowych. Cały obóz został tu przyniesiony do Larche. Ponadto z Gross-Rosen przybyło kilkuset greckich i włoskich Żydów. Kaliński awansował na Lagerkapo. Kaliński to jest taka postać, która się pojawia w tych zapiskach. To jest Żyd, bo tam, przypomnę, przebywali wyłącznie Żydzi. To jest Żyd, który niestety okazał się strasznym sadystą i gnębił swoich własnych rodaków. Lerchie, czwartek 1944 Po usilnych staraniach udało mi się zmienić nocną pracę na dzienną. Od poniedziałku pracuję już w dzień. Sadystyczni majstrowie i esesmani, natrząsając się z nas i z naszej okropnej nędzy, urządzają sobie wesołe widowisko.