#70 [o książce] Kompleks Riese, Abraham Kajzer i dziennik na workach z cementem.

W wydaniu z 2023 roku zamieszczono przedmowę do wydania właśnie z 1962 roku, I przedmowę napisał Adam Ostoja. Abraham Kajzer, który był łódzkim robotnikiem, tkaczem z zawodu, zgłosił się do Adama Ostoi w 1947 roku. I Ostoja pisze tak. Widzi pan, powiedział, to jest mój dziennik. Co dzień kryłem się w latrynach obozowych i na gorąco spisywałem swoje przeżycia.

Nie posiadał w obozach nic więcej, prócz pasiaka, drutu, którym się opasywał i małego ołówka chemicznego, którym bazgrał te swoje notatki. To był jego największy skarb. Chciałabym, żebyście zwrócili właśnie w tym momencie uwagę na niesamowitość tej historii. Jak wyglądała praca nad tym dziennikiem i co on w sobie ma? Tu też przeczytam fragment ze wstępu Adama Ostoi, bo jest to ważne. Zebraliśmy się do pracy i cały rok pracowaliśmy nad tym dziełem. Nie zawiera ono w sobie nic więcej prócz prawdy. Zachowałem bez zmian wszystko, co Kajzer napisał, co mówił, co można było odczytać z jego niezwykłego pamiętnika. To są jego autentyczne słowa i myśli, jego poglądy i uczucia, a w wypadkach wielu nawet jego styl.

Książkę tę napisał Kajzer, ja tylko uporządkowałem i w miarę możliwości spolszczyłem. Wyróżnia się ona, jak mi się zdaje, siłą i szczerością opisu, niezwykłą autentycznością wydarzeń, Obiektywnym przedstawieniem niemieckiego systemu łamania i niszczenia ludzi, prostym i mądrym opisem przeżyć duchowych, pod względem autentyzmu może być chyba porównana tylko do kroniki getta warszawskiego doktora Ringelbluma. Książka ta traktuje oprócz Oświęcimia o małych obozach Zagłady, co o ile wiem, nie znalazło dotąd wyrazu w literaturze martyrologicznej. Sam Adam Ostoja był sekretarzem oddziału Łódzkiego Związku Literatów Polskich. Kajzer trafił do związku z Łódzkiego Komitetu Żydowskiego, a ówczesny prezes tego związku, Jan Brzechwa, właśnie skierował go do Adama Ostoi.