Mentionsy Mentionsy
POP Science
POP Science

Mózg w słoiku i dziwne eksperymenty myślowe - POP Science #58

09.02.2024 ·2 godz 56 min

Co łączy starożytną grecką legendę z najnowszymi odkryciami w dziedzinie filozofii umysłu? Odpowiedź przynosi najnowszy odcinek naszej serii POP Science! Dr hab. Leszek Błaszkiewicz powraca do studia, a razem z nim gościnnie Marcin Przybyłek, autor znany z twórczości science fiction. W tym epizodzie zgłębimy fascynujące eksperymenty myślowe, które testują granice naszego pojmowania rzeczywistości. Rozważamy, co by się stało, gdyby nasz mózg znalazł się w słoiku i był podłączony do symulatora. Czy nadal bylibyśmy "my"? Czy to, co nazywamy rzeczywistością, jest rzeczywiste? Z kolei legenda okrętu Tezeusza pomoże nam zrozumieć, czy tożsamość jest czymś stałym, czy raczej ciągłym procesem. Do tego wszystkiego dodamy odniesienia do literatury i popkultury, by pokazać, jak te trudne zagadnienia są obecne w codziennym życiu. Z Marcinem Przybyłkiem zastanowimy się również, jak science fiction kształtuje nasze rozumienie tych skomplikowanych kwestii. Nie przegap tego epizodu, który łączy naukę, filozofię i kulturę w jedno spójne i ekscytujące doświadczenie!

Transcendentna. Słuchajcie, idziemy dalej do trzeciego eksperymentu myślowego, czyli maszyny przeżyć Roberta Nozicka. A to nie jest drugi? W zasadzie pomyślałem sobie, że niby drugi, ale w zasadzie trzeci, bo Nick Bostrom stworzył eksperyment myślowy o symulowaniu we wszechświecie. No tak, to trzeci. Więc Nozick, Robert Nozick, maszyna przeżyć, 1974 rok. I tutaj chyba rzeczywiście 74. Czyli tym razem stoimy, my stoimy, jako ludzie z krwi i ciała, przed słojem, przed skrzynią, przed sarkofagiem i dzięki temu urządzeniu, na które patrzymy z zewnątrz, możemy, wiemy o tym, dowiadujemy się od jakiegoś naukowca, który tam obok stoi, że możemy przeżyć najwspanialsze życie, jakie może nam się wydarzyć.

Jest takie powiedzenie, że szczęście jest to krótka chwila w nieszczęściu. No i musisz mieć to nieszczęście, żeby to szczęście wykryć. Tak samo jest ta analogia ze słodyczą. Jeżeli ciągle jesz słodycz, no to nie odczujesz słodyczy. Tak, no przykłady. Jack London, lider Nirwany, Wokalista Linkin Parku, The Doors, wszystko ludzie sławni, bogaci, którzy popełnili samobójstwa, czyli jakby sama zasobność nie spowodowała u nich szczęścia. Ale wróćmy do tego eksperymentu Nozicka, bo Nozick Stawia dwa pytania. Po pierwsze, czy podłączyłbyś się do takiej maszyny, czyli czy stałbyś się tym mózgiem w naczyniu, który przeżywa życie pełne szczęścia i powodzeń?

Do łóżka śniadania. Do łóżka śniadania. Jedz to! To nie powinniśmy się do tego przyzwyczajać i traktować tego jako coś, co nam się należy, tylko właśnie codziennie jakby to doceniać, tak? Żeby nie było czegoś takiego, że to za łatwo przyszło nam w życiu. No więc... I w drugą stronę. Tak. No więc, a wracając do tego, do tej maszyny przeżyć, czy przypadkiem nie jest tak, że pan Nozik przecenia to nasze zwykłe życie codzienne, pełne trudów, bo przez to, że ono jest pełne trudów, to jest wartościowsze tylko dla tych trudów, A życie pełne sukcesów byłoby mniej wartościowe, bo byłoby mniej trudów? Czy to nie jest przypadkiem przecenianie czegoś tylko z powodu tego, że jest trudne?

Ten poziom. Nasze wspomnienia... Odnosząc to do tego, to pan, jak on tam się nazywał, Nozik, trochę chrzani. Tak, tak, trochę głupot mówi, natomiast rzeczywiście tutaj też o tym chyba już rozmawialiśmy, że nasze wspomnienia i to wszystko, co nas jakby buduje, to są uczucia i przeżycia bazujące na uczuciach, że my, to też mówisz, że pamiętasz sny, tak? Ja pamiętam te, gdzie rzeczywiście głębokie uczucia się pojawiły. Smutek, albo radość, albo wręcz budziłem się zapłakany. Pamiętam te momenty. I też te momenty w przeszłości, gdzie były skrajne uczucia,

Więc absolutnie trudno zdefiniować, co pan Nozick ma na myśli, mówiąc o tym, że życie pełne szczęścia i powodzeń. To znaczy co? Spóźni się właśnie do ukochanej na kolację, wystygnie, a ona mówi, oj cudownie, nic się nie stało. W założeniach Pana Nozicka jest dużo luk. Niemniej właśnie ja bym przeszedł do tej propozycji Leszka, czyli troszeczkę zmodyfikować. Czyli po pierwsze próba. Czyli wchodzimy tam na próbę do tego świata i wtedy widzimy, że on jest prawdziwy.

Dalej. Franz Kafka przedkładał sny ponad jawę. Opracowywał je, kultywował, systematyzował i kontrolował. Do snów przeniósł swoją kwaterę główną. Jego sny siłą i przenikliwością przekraczały jawę. Może to sprawa przyszłości, że rozbudowywać się będzie sny i stany podobne i tworzyć z nich główny wymiar rzeczywistości. Jak w incepcji. I to pisze psychiatra, który teoretycznie powinien mówić Urojenia są B, halucynacje są B, jest tu i teraz, skoncentruj się na tu i teraz. A on mówił, nie, ludzie twórczy, ludzie właśnie przystosowani do idei potrzebują buforu w postaci światów wymyślonych. I tutaj znowu pan Nozik dostaje strzał, bo okazuje się, że te światy wymyślone może nie na zawsze, ale cząstkowo są przydatne, żebyśmy w ogóle nie powariowali.

Pokazano wszystkie 6 dopasowań. Transkrypcja generowana automatycznie i niesprawdzana ręcznie — może zawierać błędy.