Mózg w słoiku i dziwne eksperymenty myślowe - POP Science #58
Co łączy starożytną grecką legendę z najnowszymi odkryciami w dziedzinie filozofii umysłu? Odpowiedź przynosi najnowszy odcinek naszej serii POP Science! Dr hab. Leszek Błaszkiewicz powraca do studia, a razem z nim gościnnie Marcin Przybyłek, autor znany z twórczości science fiction. W tym epizodzie zgłębimy fascynujące eksperymenty myślowe, które testują granice naszego pojmowania rzeczywistości. Rozważamy, co by się stało, gdyby nasz mózg znalazł się w słoiku i był podłączony do symulatora. Czy nadal bylibyśmy "my"? Czy to, co nazywamy rzeczywistością, jest rzeczywiste? Z kolei legenda okrętu Tezeusza pomoże nam zrozumieć, czy tożsamość jest czymś stałym, czy raczej ciągłym procesem. Do tego wszystkiego dodamy odniesienia do literatury i popkultury, by pokazać, jak te trudne zagadnienia są obecne w codziennym życiu. Z Marcinem Przybyłkiem zastanowimy się również, jak science fiction kształtuje nasze rozumienie tych skomplikowanych kwestii. Nie przegap tego epizodu, który łączy naukę, filozofię i kulturę w jedno spójne i ekscytujące doświadczenie!
O co właśnie chodzi? Zwróćmy uwagę, że w tej rzeczywistości Matrixa ten świat rzeczywistości jest strasznie ponury. To są jaskinie, podziemne miasto, a na zewnątrz... Zero tak naprawdę nadziei na to, że wygrasz. Ale są tam też emocje, jest tam przede wszystkim interakcja z rzeczywistymi ludźmi i chyba kuszące w tym wszystkim jest to, że wracasz do rzeczywistości, Ale przywołajmy tutaj teraz to, o czym mówiliśmy wcześniej. Rozmawiasz sobie przez internet z kimś. Czym to się różni od bycia w słoju i rozmawiania z kimś tam innym podpiętym też do tego systemu słojowego? Czujesz dokładnie to samo. Jesteśmy wpychani do tego słoja przez rzeczywistość. No właśnie, tutaj się kłania profesor Dąbrowski. Ja tutaj mam taką rzadką książeczkę. Czerwonego kruka. Tak, Czerwonego kruka.
Myśli i aforyzmy egzystencjalne. Profesor Kazimierz Dąbrowski to był znakomity polski psychiatra, twórca teorii dezintegracji pozytywnej. Jeśli oglądaliście film pt. Inside Out, albo po polsku W głowie się nie mieści, o dziewczynie, w której widzimy wnętrze głowy i pięć podstawowych emocji i jej kryzys związany z przeprowadzką i jej środowisko wewnętrzne, które jest przedstawione za pomocą takich struktur, takich budowli, które ulegają dezintegracji podczas tego kryzysu, a później odbudowaniu w ładniejsze, większe formy, Ten film jest toćka w toćkę wizualizacją teorii dezintegracji pozytywnej, czyli żeby zbudować coś nowego w naszej psychice, to czasami pewne struktury muszą ulec przynajmniej cząstkowej dezintegracji.
Tam nie jest oczywiście wszystko z tej teorii, ale wszystko co jest, to jest z tej teorii, tylko że nie jest tam całość tej teorii pokazana. Profesor Dąbrowski, który był psychiatrą, mówił o dwóch rodzajach eskapizmu. Ja tutaj pozwolę sobie tutaj zacytować, że istnieje eskapizm do świata idei, czyli to są ludzie, którzy są zmęczeni rzeczywistością, gdzie się gubią wartości... Może wyjaśnijmy też, co to jest eskapizm, bo pewnie nie każdy... Ucieczka, ucieczka. Czyli eskapizm do świata idei, czyli taki typowy eskapizm. Czytam książkę, uciekam od rzeczywistości. Gram w grę, uciekam od rzeczywistości. Czytam poezję, słucham muzyki, uciekam od rzeczywistości. Czyli to jest według niego eskapizm do świata idei. On to dokładnie określa. Dlatego, że w rzeczywistości naszej, tej codziennej, gubią się wartości.
Przyjaciele okazują się wrogami, którzy wbijają nam nóż w plecy, uśmiechające się do nas postacie z reklam tak naprawdę kłamią. Generalnie wartości tracą znaczenie w naszej rzeczywistości, w związku z tym uciekam do świata, w którym wartości ciągle mają jeszcze znaczenie. Też Dąbrowski o eskapizmie od świata idei. Czyli to są ludzie, którzy nie cenią wartości. Na przykład cenią zysk kosztem innych wartości. Mogą odczuwać niechęć do naiwnych, myślonych krajów. Krajów takich jak król szczurów Jamesa Clavella. Czyli król szczurów czuł się świetnie w obozie jenieckim. Więc budował tam właściwie całe królestwo. Wszyscy chodzili pod jego dyktando.
On był przystosowany do rzeczywistości. Ludzie nieprzystosowani do takiej rzeczywistości cierpieli tam. On się dobrze urządził. Tak, dobrze się urządził. Dąbrowski, to jest zdumiewające, on chociaż był psychiatrą, nie cenił tu i teraz. On nie uważał, że jedyną terapią dla człowieka jest tu i teraz. On czasami uważał, że dobrze jest wzmacniać marzenia, dobrze jest wzmacniać świat wymyślony. Popatrzcie, co on pisze. Właśnie to zacytuję dwa jego afaryzmy. On pisał tak. Urealnić w granicach możliwości sny, marzenia, wizje i stany im pokrewne, a odrealnić codzienną rzeczywistość. Oto zapewne zadania przyszłego człowieka. Mówił to przed internetem.
I ktoś by ci powiedział, że to jest złe dla społeczeństwa i teraz będziesz cierpiał i zabierzemy ci wszystko, nie? To jest... Nasze mózgi naprawdę w dziwny sposób działają, nie? Tak. No więc to, o czym mówisz, to jest to, co Dąbrowski opisywał terminem prostym, czyli przestosowania albo adaptacji do rzeczywistości i on mówił... Hold your horses. To wcale nie jest takie dobre. Dlaczego masz się przystosowywać do rzeczywistości, która jest okrutna, niesprawiedliwa? Istnieje coś takiego, mówił Dąbrowski, jak pozytywne nieprzystosowanie. Czyli jestem nieprzystosowany do rzeczywistości i to jest pozytywne, że odrzucam tę rzeczywistość, że mówię, ona jest zła, ona mi się nie podoba. Ja wolę być przystosowany do rzeczywistości fantazji niż do tego, co mnie tutaj dookoła otacza.
Pokazano wszystkie 6 dopasowań. Transkrypcja generowana automatycznie i niesprawdzana ręcznie — może zawierać błędy.
Kliknij, aby znaleźć fragmenty, w których pada.
Co łączy starożytną grecką legendę z najnowszymi odkryciami w dziedzinie filozofii umysłu? Odpowiedź przynosi najnowszy odcinek naszej serii POP Science! Dr hab. Leszek Błaszkiewicz powraca do studia, a razem z nim gościnnie Marcin Przybyłek, autor znany z twórczości science fiction. W tym epizodzie zgłębimy fascynujące eksperymenty myślowe, które testują granice naszego pojmowania rzeczywistości. Rozważamy, co by się stało, gdyby nasz mózg znalazł się w słoiku i był podłączony do symulatora. Czy nadal bylibyśmy "my"? Czy to, co nazywamy rzeczywistością, jest rzeczywiste? Z kolei legenda okrętu Tezeusza pomoże nam zrozumieć, czy tożsamość jest czymś stałym, czy raczej ciągłym procesem. Do tego wszystkiego dodamy odniesienia do literatury i popkultury, by pokazać, jak te trudne zagadnienia są obecne w codziennym życiu. Z Marcinem Przybyłkiem zastanowimy się również, jak science fiction kształtuje nasze rozumienie tych skomplikowanych kwestii. Nie przegap tego epizodu, który łączy naukę, filozofię i kulturę w jedno spójne i ekscytujące doświadczenie!