EU Kids Act, gry i przemoc

Cześć, nazywam się Grzegorz Wątroba, to mój kanał Okiem Deva. Dzisiaj opowiem wam o EU Kids Act, grach i przemocy. O unijnym projekcie, który zmieni zasady gier online, o tym, co naprawdę wiemy o związku gier z przemocą, o tym, w czym w tej debacie chyba mówi się najmniej, czyli o pomocy dla dzieci w kryzysie. Ten odcinek dotyczy przemocy w szkołach i zdrowia psychicznego dzieci. Numery telefonów zaufania podam w trakcie odcinka i jeszcze na samym końcu. Jeżeli chcecie wspierać rozwój kanału zapraszam do lajków, subów, udostępnienia, dalej dołączenia do Discorda, Patronite'a, wszystkie linki znajdziecie w opisie. Natomiast no ten odcinek... Nie wiem z jaką odpowiedzią się spotka, natomiast postaram się podchodzić do niego w miarę rzeczowo, bazując na faktycznych, twardych danych.

11 października wymienił już z nazwy Minecrafta i Robloxa i powiedział, że przemoc zaczyna się pojawiać w sposób coraz bardziej widoczny w grach. Z czego, szczerze powiedziawszy, to ze wszystkich gier, jakie mógł wymienić, Wskazywanie Minecrafta akurat jest chyba jednym z najbardziej absurdalnych, jakie mógłby wymienić w tym wszystkim. Żeby powiedział GTA, Postal, nie wiem, tam było jeszcze Knife.io, tego typu gry, w których faktycznie ta przemoc jest taka namacalna, taka bezpośrednia. Z czego te wszystkie gry są 18+, tak? Mamy klasyfikację wiekową od tego, żeby rodzic wiedział, jeżeli kupuje coś dziecku, żeby nie kupował mu niewłaściwych treści, tak samo jak nie powinien pozwalać dziecku oglądać niewłaściwych filmów dla dorosłych, jeżeli dziecko jest niepełnoletnie itd., tak samo jest z grami.

Ale okej. Państwo zareagowało szybko. 8 października Sejm uchwalił ustawę wdrażającą unijny akt o usługach cyfrowych, czyli DSA, który swoją drogą już wisiał jakiś czas temu, tylko że Już nie, nie będę się wdał w dyskurs polityczny tutaj, to nie jest kanał o tym. W każdym razie poprzednią wersję w styczniu zawetował prezydent, 242 posłów za, 61 przeciw, 136 wstrzymało się od głosu, ale DSA akt przeszedł. 14 października wiceministra edukacji Katarzyna Lubnauer zapowiedziała przepisy ograniczające dostęp do mediów społecznościowych osobom poniżej 15 roku życia, co już jest wprowadzane w wielu krajach, także tutaj po prostu my się dostosowujemy do standardów światowych, tak? Szef MSWiA Marcin Gierwiński po tygodniu kontroli podsumował, że policja sprawdziła 187 tysięcy placówek, zatrzymała 192 osoby, głównie za groźby karalne i fałszywe alarmy i znów raport bezpośredniej policji nie ma żadnego potwierdzenia, jakoby istniał jakiś ogólnopolski challenge na mediach społecznościowych, na Tik Tokach, żeby takie rzeczy robić.

Tym samym Z jednej strony wybuchła panika, z drugiej strony wydaje mi się, że policja zareagowała właściwie, czyli skanujemy wszystko i sprawdzamy, czy coś jest nie tak. Jak dla mnie akurat to działanie było odpowiednie, jeżeli chodzi o państwo i wskazanie wprost, że tutaj nie było żadnego jakiegoś powiedzmy działania, przynajmniej pod kątem takim w mediach społecznościowych, żeby takie rzeczy, takie niebezpieczne rzeczy robić, dokonywać jakichkolwiek ataków i tak dalej. I tutaj rozumiem, że po takim tygodniu rządu musi coś powiedzieć, coś zrobić. No i przynajmniej pod kątem działań policji ciężko tutaj coś zarzucić. Natomiast była jeszcze oczywiście panika rodziców, gdzie nie wysyłali swoich pociech do szkoły i każdy ma prawo też czuć się zagrożonym w takich sytuacjach, także to też nie leży w mojej ocenie, bo sam nie wiem co bym zrobił, nie jestem rodzicem, ale podejrzewam, że też bym bał się o swoje pociechy.

Komisja Europejska przejęła projekt 17 września, dzień po zapowiedzi Ursuli von der Leyen w orędziu o stanie Unii. To projekt rozporządzenia więc po przyjęciu obowiązywałby bezpośrednio we wszystkich 27 państwach, bez osobnych ustaw krajowych. Dzieckiem jest w nim każdy, kto nie skończył 18 lat. Natomiast zaznaczam jedno. Ten przepis, ten akt nie jest jeszcze wprowadzony. Projekt obejmuje 7 rodzajów usług. Media społecznościowe, platformy wideo, sklepy z aplikacjami, gry online, systemy operacyjne, które mają tylko przekazywać sygnał o wieku użytkownika, AI Companions i chatbotu ogólnego przeznaczenia. Dla mediów społecznościowych i platform wideo progi wyglądają następująco. Poniżej 13 roku życia żadnych kont. Od 13 do 14 konto wprowadzające, które zakłada nadzoruje rodzic z limitem najwyżej godziny dziennie i kontaktami zatwierdzonymi przez rodzica.

Od 15 roku życia konto samodzielne, ale z obowiązkowymi bezpiecznymi ustawieniami i istniejące konta trzeba by weryfikować w ciągu 6 miesięcy. Gry nie są zakazane dla żadnej grupy wiekowej. To warto pamiętać, bo już się rozsiewają jakieś kocopołej plotki. Mają za to być domyślne, bezpieczne ustawienia dla dziecka, dopóki weryfikacja wieku nie potwierdzi, że gracz jest pełnoletni. Pisanie daty urodzenia nie wystarczy, czyli musi być weryfikacja przez zaufaną trzecią stronę. Dzieci poniżej 13 roku życia grałyby tylko przez narzędzia rodzicielskie, gra musiałaby blokować namawianie dzieci do kontaktu poza platformą, a platformy z treściami tworzonymi przez graczy musiałyby dać twórcom narzędzia do spełniania tych wymogów.

Podejście z rezerwą ludzi, gdyż no nikt nie chce podawać po prostu stricte w internet wpuszczenie swojego dowodu osobistego czy coś takiego, więc tutaj jest największy problem, dopóki nie zostanie coś zagwarantowane w 100% że jest bezpieczne, no to niestety ten opór będzie. Według Reutera nie tworzy ona centralnej bazy danych, a serwis dostaje tylko informacje czy użytkownik jest powyżej czy poniżej progu. Tak, ale po drodze mamy podwykonawców, którzy przez chwilę teoretycznie powinni tylko przez chwilę trzymać te dane, żeby je zweryfikować, natomiast ostatecznie trzymają je bardzo długo i często odsprzedają dalej. I to jest problem, który w pierwszej kolejności powinna na przykład Unia załatwić. że faktycznie te serwisy mają codzienną kontrolę, jeżeli ta zaufana trzecia strona nie jest zaufana faktycznie i przechowuje te dane dłużej niż może, powinny być takie kary, że powinni wszyscy po prostu tam trzęść portami przed tym, żeby dokonywać akcji takich, jak chociażby firma, która przechowywała dane dla Discorda,

I potem okazało się, że trzymali dane użytkowników 3 lata i dziesiątki tysięcy danych prywatnych wyciekło do hakerów itd. Więc to najpierw musi być załatwione, zbudowanie fundamentu zaufania, żeby można było z tego korzystać dalej. Ale to jest zupełnie też inny temat. Załamanie przepisów groziłoby do 6% światowego rocznego obrotu czy całościowego rocznego obrotu firmy, a największe platformy musiałyby same udowodnić, że są bezpieczne dla dzieci. Mikro i małe firmy nie są z tego wyłączone. To jest też kolejny problem w tym wszystkim. Czy ten akt obowiązuje? Nie. To jest wciąż projekt. 6 października Parlament Europejski przeprowadził nad nim pierwszą debatę, ale niczego nie głosował.

Teraz czekają różne negocjacje. Parlamentu, rady, czyli rządów państw członkowskich jeszcze może się mocno wszystko zmienić. Według analizy opublikowanej w Lexology przepisy raczej nie zaczną obowiązywać przed 2028 rokiem. Więc znów to jest jeszcze trochę czasu. Projekt nie wziął się jednak znikąd. W październiku 2025 25 państw podpisało deklarację z Jutlandii, wzywającą do weryfikacji wieków sieci, a w listopadzie 2025 Parlament Europejski nie chciał wspólnego progu 16 lat dla mediów społecznościowych. Co też było pokłosiem tego raportu, który gromadzono tak naprawdę przez 10 lat i badano jak media społecznościowe wpływają na zdrowie psychiczne dzieci i je totalnie rujnują.

Naprawdę pokolenie aktualne Ma wręcz nieodwracalne zmiany w sensie przez media społecznościowe. Osoby, które codziennie naukowo korzystają z mediów społecznościowych mają znacznie gorszy stan psychiczny niż pokolenia wcześniejsze, które nie urodziły się z telefonem w ręku. Więc to jest bezpośrednie pokłosie tego badania, tego raportu w ochronie po prostu przed szkodliwym działaniem mediów w zasadzie antyspołecznościowych. No i mamy tutaj jeszcze polski wątek. Projekt zakazuje państwom wprowadzenie własnych surowszych progów wieku. Polski rząd zapowiada limit 15 lat dla mediów społecznościowych w ciągu roku z notyfikacją w Unii bez czekania na papiery unijne. Te dwa plany będą musiały się jakoś spotkać, prawdopodobnie ostatecznie

Polski rząd ugnie się tutaj pod te 16 lat, ale to zobaczymy, jak ostatecznie będzie miało formę ten cały EU Kids Act w momencie, kiedy pójdzie pod głosowanie, bo na razie i tak cały czas będą jeszcze negocjacje. Na początek warto by było jednak przejrzeć co w tym projekcie jest dobrego, bo to nie jest projekt pisany przeciwko grom i sporo w nim jest dobrych rozwiązań. Zakaz tych strójków właśnie codziennych, tych mechanizmów retencyjnych, tak zwanych dark patternów, to wszystko Co by funkcjonowało po to, by dziecko wracało, a nie dlatego, że gra jest dobra. Zablokowanie tego wszystkiego jest moim zdaniem pożyteczne i nie mam zamiaru bronić tych mechanik, bo wiem jak są skonstruowane, jak są szkodliwe zarówno dla dzieci, jak i dla dorosłych.

Także ten cały segment jest jak dla mnie zupełnie w porządku, żeby został wprowadzony. Obowiązek, i to tak naprawdę dla mnie te wszystkie mechanizmy mogłyby nie istnieć w ogóle, natomiast jeżeli dorosły chce sobie niszczyć portfel albo zdrowie właśnie takimi mechanizmami, to jest jego odpowiedzialność, natomiast dzieci nie powinny być na to wystawiane moim zdaniem w ogóle. Obowiązek blokowania namawiania dzieci do kontaktu poza platformą to jest oczywiście też kolejna rzecz, która jest potrzebna, patrząc na to, ile drapieżników seksualnych jest w sieci właśnie chociażby w Robloxie. I to dotyczy ryzyka, który istnieje naprawdę. Patryk Raba, założyciel Minecraft.pl powiedział w Wirtualnej Polsce, że Minecraft to chybiony przykład, jeżeli chodzi o tą wspólnikę premiera.

Czyli używanie jakichś używek, słownictwa, scen przemocy i tak dalej i tak dalej. Po to są te klasyfikacje, żeby ludzie byli świadomi co jest w produkcie, nie mając z nim kontaktu. I po to są te organizacje, żeby pomagać właśnie w klasyfikowaniu gier. No i gdzie jest problem w tym wszystkim? EGDF i organizacja Video Games Europe ostrzegają jednak przed weryfikacją wieku obowiązkową dla wszystkich gier. To odejście od podejścia opartego na ryzyku, które Unia przyjęła w DSA, gdzie inaczej traktuje się serwis z czatem z obcymi, a inaczej grę logiczną bez żadnych komunikatorów. W praktyce firmy będą musiały albo traktować każdego gracza jak dziecko, albo sprawdzać wiek dorosłych i to już może być duży problem, jeżeli chodzi o wpływ na branżę.

Laura Fava z kancelarii Pinsent Mansons ocenia, że wydawcy będą musieli korzystać z zewnętrznych firm weryfikujących wiek, a ocena skutków komisji w ogóle nie poddaje kosztów tego wszystkiego, co nazywa dziwnym. Małe studia nie są z tego wyłączone. To może być też problem właśnie dla gier indie. Brytyjska organizacja Gamers Voice zwraca uwagę, że definicja gier online może objąć część gier jednoosobowych sprzedawanych przez internet. Ale to jest tylko jedna z interpretacji. To trzeba wziąć pod uwagę. I tutaj wymaga to bardzo dużego dopracowania, a już się panika oczywiście rozsiewa w sieci, co nie wydaje mi się do końca uzasadnione. Fundacja IFF pisze o koszmarze zgodności z przepisami i o ryzyku dla prywatności.

To jest fakt, zwłaszcza jeżeli nie będzie zapewnionych właśnie odpowiednich narzędzi. Ross Scott ze sklepu Killing Games ostrzega, że Unia może stać się pariasem dla gier wideo, Jeżeli zostaną źle opracowane przepisy, być może, a EU Observer opisuje obawy o stare gry i serwery utrzymywane przez społeczności, znowu, bo jeżeli ta interpretacja obejmie gry sprzedawane przez internet po prostu na Steamie na przykład, no to to już może być problem. Tylko, że to nie miało być na celu, że tak powiem, tego całego zapisu i widać, po prostu brakuje precyzji w opisie, a może tak. Krąży też sporo przesady. Projekt nie zakazuje grania dłużej niż godzinę, bo limit godzin dotyczy kąt 13-14 latków w mediach społecznościowych, a nie grach, a w grach limitu ustala rodzic.

Według VG Times w projekcie nie ma też ogólnego zakazu robienia zrzutów ekranu w grach, co też ktoś próbował już rozpowszechniać i Observer interpretuje to inaczej, więc ostatecznie rozstrzygnie się to wszystko o pełny tekst i szczegóły. Jedna luka, która mnie jednak dziwi w tym wszystkim, wydaje mi się, że tutaj już jakieś lobby zadziałało. Według kancelarii Davis Wright Tremaine artykuł o grach nie odsyła w ogóle do przepisu o wirtualnych walutach i lootboxach, z czego są największe pieniądze w ogóle, czyli do mechanizm najbliższych hazardowi, które są niszczące dla mózgu dziecka, chociaż uzasadnienie projektu mówi o ochronie dzieci przed wydatkami w grach. I tak mam wrażenie, że albo ktoś bardzo niekompetentny to pisał, albo właśnie ktoś kompetentny to pisał, tylko został, no, został zlobowany, o może tak.

Bo właśnie lootboxy są jednym z najczęstszych problemów na linii zdrowia psychicznego i zdrowia portfela, można powiedzieć, i tym bardziej wpływa to Podatne na dzieci, bo one są na to podatne i to jest ten element hazardowy, który jest jednym z najbardziej szkodliwych i jakoś tego nie ma w tych zapisach, także coś mi się zdaje, że tutaj trzeba będzie mocniej popracować nad tym dokumentem i mam nadzieję, że odpowiednie organizacje się tym zajmą. A teraz o tym, o czym w debacie o grach mówi się chyba najmniej. 12 października Najwyższa Izba Kontroli opublikowała wyniki kontroli opieki psychiatrycznej i psychologicznej dla dzieci. Według danych NFZ w 2026 roku na wizytę w poradni zdrowia psychicznego dla dzieci czeka się średnio 63 dni, a w pewnym przypadku 43.

Bo najpierw trzeba w ogóle zasypać przynajmniej trochę dziurę, która cały czas przecieka. W 2024 roku ta sama izba stwierdziła średnie obłożenie oddziałów psychiatrycznych dla dzieci na poziomie 110%, czyli dzieci dosłownie leżą na korytarzach. I to jest tak jak w niektórych niedofinansowanych regionach w szpitalach. Akurat to widziałem przez lata, bo sam W wieku od 10 do 17 roku życia regularnie bywałem w szpitalach ze względu na swoje choroby i operacje. I to nie był nadzwyczajny widok, żeby widzieć ludzi, którzy spali w łóżkach na korytarzach, bo było takie obłożenie.

To sobie pomyślcie, że akurat to były kwestie związane z powiedzmy ortopedią, ale nie wyobrażam sobie jak to musi być ciężkie dla dzieci, które mają problemy natury psychiatrycznej, bo to jest totalny dyskomfort, to musi być tragiczne dla nich. I to, że 8 na 10 szkół miał problem z zatrudnieniem psychologa, to już jest inna sprawa. Rośnie też liczba rozpoznań, ale się zmieniają też klasyfikacje i wiedza na temat schorzeń psychicznych, stąd też po prostu jest więcej diagnoz. I między 2023 a 2025 rokiem pacjentów za DHD przybyło 64%, a z zaburzeniami lękowymi 33%. Trzeba też wziąć pod uwagę, że dzieci aktualnie i młodzież żyją w zupełnie innych czasach niż

Wciąż mamy dużo różnych organizacji i dużo działań, które są już obecne i które działają. I jeżeli jesteś dzieckiem albo nastolatkiem i jest ci ciężko w domu, w szkole, w sieci, zadzwoń pod 116 111. To telefon zaufania dla dzieci i młodzieży czynny całą dobę i jest bezpłatny. Można też zadzwonić pod 812 12 12. Do dziecięcego telefonu zaufania rzecznika praw dziecka też ma być czynny całą dobę. Pod ten numer mogą też dzwonić dorośli, którzy martwią się o swoje dzieci. Rodzice i nauczyciele, którzy chcą porozmawiać o bezpieczeństwie dziecka mogą dzwonić pod numer 800 100 100, dorośli w kryzysie psychicznym pod 800 702 222, również całą dobę, albo pod 116 123.

Po korekcie wpływ na agresywne zachowania w eksperymentach okazało się bardzo małe. Anderson z kolegami odpowiedzieli, że brutalne gry nadal są powodem do społecznego niepokoju, więc spór trwa. Christopher Ferguson w metaanalizie 101 badań dzieci i nastolatków z 2015 roku uzyskał dla agresji zaledwie 0,06. Czyli znacznie mniejsze niż początkowo uważano. Najmocniejszym argumentem drugiej strony są badania podłużne, które śledzą samych ludzi, tych samych ludzi przez miesiące i lata. Czyli ten taki długofalowy efekt. Metaanaliza Prescota, Sargenta i Halla z 2018 roku, z PNAS, objęła 24 takie badania i 17 tysięcy osób w wieku od 9 do 19 lat wyszedł efekt mały, ale istniejący.

Więc pokazuję właśnie ile w tej debacie publicznej tej wiedzy brakuje. No po to mamy te klasyfikacje wiekowe, żeby nie trzeba było się na tym tak bardzo zastanawiać i nie trzeba było pisać takich kocopołów jak właśnie ta lista niebezpiecznych gier. I oczywiście tam są też tytuły, które są niebezpieczne. Dla nieletnich, w sensie niedostosowane dla nieletnich, czyli właśnie Grand Theft Auto czy Postal, jasne, to są tytuły, które nieletni nie powinni grać. Oczywiście. Konsole i sklepy i platformy mają też kontrole rodzicielskie. Limity czasu, blokady czatu. Znam masę dorosłych osób z dziećmi, którzy już sami się wychowali na grach i grali w gry niedostosowane do swojego wieku, ale są świadomymi graczami, interesują się tym, w co bawią się dzieci, rozmawiają z nimi o tym i ustawiają im blokady rodzicielskie, bądź też rozmawiają o tym, jak odpowiedzialnie korzystać z treści.

Jakoś tam tych problemów nie ma. I jest obopólne zrozumienie, tylko trzeba czasami z tym dzieckiem pogadać. No ale to już inna sprawa. Dodatkowo takie osoby jak chociażby Jarosław Jarząbkowski, czyli Pasza Biceps, już znany swego czasu, no e-sportowiec, teraz ma swoje tam szkoły, obozy, jeżeli chodzi o właśnie Chociażby CSA osobistość pewnego rodzaju jak najbardziej. Sam zaproponował, żeby gracze, rodzice, nauczyciele psychologowej branży i politycy usiedli przy jednym stole. Bardzo słusznie. Branża powinna ten pomysł podchwycić, bo moderacja czatów to jest akurat odpowiedzialność deweloperów, wydawców bądź też właścicieli platform.

A nie rodziców. I tutaj trzeba doinwestować, ale no to jest właśnie obowiązek chociażby Minecrafta, Robloxa, Fortnite'a i od tego oni są. I co z tego wszystkiego ostatecznie wynika? EU Kids Act jeszcze nie obowiązuje i pewnie nie będzie obowiązywało przed 2028. Jest w nim sporo dobrego, czyli zakaz darkpaternów, uzależniających mechanik, ochrona przed kontaktem z obcymi, oceny wiekowe, aplikacja do weryfikacji, ale jednocześnie taka, która ma chronić prywatność. Wszystko spoko. Natomiast są też realne zagrożenia, czyli weryfikacja wieku dla wszystkich gier, zamiast podejścia opartego na ryzyku, niepoliczone koszty dla małych studiów, niejasna definicja gier online, luka przy lootboxach, która mi śmierdzi mocno lobbingiem, więc to jest projekt, o który branża powinna walczyć w szczegółach, ale nie może z całością, czyli tutaj wymagałoby to naprawdę solidnego, rozsądnego dialogu.

Z badań nad grami i przemocą płynie wniosek, który powtarzają od lat badacze, Secret Service, wiele instytucji gry nie wyjaśniają ataków na szkoły. Wyjaśniają je dużo częściej przemoc rówieśnicza, problemy w domu, kryzys psychiczny, dostęp do broni, sygnały, których nikt nie zauważył albo na które nikt nie zdążył zareagować. A w Polsce na pomoc psychiatryczną dla dziecka czeka się średnio 2 miesiące, w niektórych województwach ponad pół roku, w systemie, którego brakuje dziesiątek miliardów złotych. Obwinianie gier jest, cóż, łatwe i tanie, zwłaszcza jeżeli się tego zjawiska w ogóle nie rozumie. Psycholog w każdej szkole, krótsze kolejki dorośli, którzy wiedzą co się dzieje w życiu dziecka, kosztują dużo więcej, ale to tylko działa.