Mentionsy Mentionsy
OFF Czarek
OFF Czarek

Mickiewicz Palestyńczyków. Wiersze Mahmuda Darwisza [Poetycki piątek]

12.06.2025 ·35 min 45 s · 1 rozdział · 1 sponsor

Więcej OFF Czarka znajdziesz w aplikacji TOK FM - https://audycje.tokfm.pl/premium/promo/offczareks

W codzienności naszej przeczy miłość i komplikuje ten obraz. Walentynki go zakłamywały. Ten poemat nie jest sardoniczny, jest nawet sarkastyczny, jest nawet małostkowy, jest prawdę mówiąc nawet dziwaczny, jest nawet starczy jakoś, ale zarazem jest dramatyczny. Gdyby go przeczytać... Wiersze Mahmuda Darwisz. Darwisza, nieżyjącego już od 2008 roku, autora, którego Palestyńczycy mają za swój sztandar, za patrona swojej kultury, za wyraziciela swoich ambicji, za wyraziciela swoich emocji, za kogoś, kto zapisał ich cierpienie.

Jest pewnie Mickiewiczem Palestyńczyków, Mickiewiczem z XIX wieku. Ale też takim powiedziałbym Mickiewiczem mimowoli, bo w momencie, kiedy on się pojawił, kiedy się pojawiła jego poezja, to natychmiast pojawiło się też zapotrzebowanie, żeby on pisał tak, jakby naród chciał, żeby pisał. Tak niestety jest z pisarzami, którzy za życia stają się legendami albo zaczynają coś uosabiać, ucieleśniać, symbolizować, reprezentować, być głosem. Czyimś głosem jakiejś wspólnoty, jakiejś zbiorowości narodu całego, czy powiedzmy subnarodu, narodu, który się formował

Na oczach drugiej połowy XX wieku wyodrębniał się ze świata arabskiego po to, by zdefiniować się jako Palestyńczycy. Otóż ten zaszczyt bycia wieszczem, bycia kimś wyjątkowym jest bardzo trudny do zaakceptowania ostatecznie. Trzeba za nią zapłacić, artysta zwłaszcza musi zapłacić naprawdę sporo. I oczywiście to się przytrafiło Darwiszowi. On będzie przez całe swoje życie oscylował między sprawą palestyńską, która była mu bardzo, ale to bardzo bliska, bardzo dla niego ważna, a jednak potrzebą uprawiania poezji na sposób artysty, co było dla niego również bardzo istotne.

Ja muszę się usprawiedliwić, nie jestem ani arabistą, ani znawcą tej poezji, tej literatury. Jestem tutaj czytelnikiem zadłużonym, nieskończenie zadłużonym u tłumaczki, U komentatorki, u paru jeszcze innych źródeł i oczywiście u wydawcy, który tę książkę wydał. Ale zdała mi się bardzo ciekawa i w ciekawym momencie się pojawiła. Ta miłość do kobiety ma oczywiście również swój legendotwórczy, legendodajny element, a mianowicie przypisywana Poecie, miłość do Żydówki w młodości, co byłoby oczywiście jakiegoś rodzaju wydarzeniem u autora, który tak bardzo mówił w imieniu Palestyńczyków.

I w obronie, w potrzebie obrony tego życia Gniew jest możliwy, prawdopodobny, nadejdzie. Gniew jest tu rodzajem przepowiedni lub ostrzeżeniem. Pomyślałem sobie, czytając zachłannie ten tomik, że on się pojawia w czasie, kiedy o relacjach palestyńsko-izraelskich znowu się bardzo dużo mówi, ze względu na to, co wydarzyło się w październiku, już teraz półtora roku temu. 2023 roku i w rezultacie tego, co palestyńczykom zgotowali Izraelczycy w strefie Gazy, te tysiące zabitych, rannych, zburzone miasto, zburzona dzielnica tego kraju,

Więc o tym się oczywiście rozmawia i będzie się rozmawiało, jak sądzę, Na marginesie tego tomu. I to jest tyleż ciekawe, przepraszam, że kontynuuję, to jest tyleż ciekawe, co trudne. Izrael musi pozostać, gdzie jest i Palestyńczycy muszą pozostać, gdzie chcą pozostać, do czego mają prawo. Będąc po stronie Palestyńczyków musimy pilnować, żeby nie pojawił się w nas jakiś natywny antysemityzm, a dosyć często w tej trosce o Palestyńczyków pojawia się taki odcień, a czasami już bardzo brunatny odcień antysemityzmu, na co nie może być zgody. Myśląc o potrzebie istnienia Izraela, nie możemy zapomnieć o Palestyńczykach.

Tak i parę jeszcze innych rzeczy zrobili, których nie wypadało nam zrobić, ale które gdzieś w głębi duszy, ta ciemna plamka nam, ale dobrze przechowana, nam podpowiada, że mielibyśmy na to ochotę. I żyjemy w bardzo ciekawym czasie, strasznie ciekawym czasie. Ale częścią oczywiście tego ciekawego, strasznie Powiedziałbym ciekawego, strasznie ciekawego, ciekawego, strasznie czasu. Jest na pewno również chęć obłudnego opowiedzenia się po stronie Palestyńczyków przeciwko Izraelitom. A to niestety nie jest ta droga, jak sądzę. To także nie jest droga, którą proponuje nam poeta.

Odnieść do Palestyńczyków. Ciekawe jest jednakowo, że ta groza ludzkiego życia spina się z trwałością natury, drzewa figowego. Otoczenia, klimatu, widoku. Czegoś, co jest trwalsze niż ludzkie życie. Świetny wiersz, dlatego że on bardzo cieniutką kreską, jakby sugerując jedynie, takim powiewem, jakby uderzeniem czegoś delikatnego, a więc nie uderzeniem, tylko... Muśnięciem. Muśnięciem, tak. Takim motylim skrzydłem rysuje kruchość, słabość, niepokój i jest zaczynem czegoś, co nazwać by można czy wyobrazić sobie można byłoby wręcz jako horror.

Są sobie bliscy. Tu jest jakieś stare, archetypowe prawo wiecznego spoczynku w ziemi ojca. Tu jest chyba, w tej myśli o wędrówce, tu jest też chyba kawafis. Tu chyba jest aluzja do jeszcze innej opowieści, choć tej samej, ciągle tej samej. To jest bardzo ciekawe. Poeta, który przyłożył się do wyszczególnienia palestyńskości, który dał jej głos, dał jej język, który ją odnowił. Nie on jeden, rzecz jasna. Pamiętam, że grupa poetów arabskich zajętych palestyńską sprawą i palestyńczyków po prostu jest całkiem spora.

Pokazano wszystkie 9 dopasowań. Transkrypcja generowana automatycznie i niesprawdzana ręcznie — może zawierać błędy.