Zmierzch Rzymu, świt islamu - od Justyniana do Herakliusza i Muhammada | cz. 1

Chosroes nie uznawał bowiem Herakliusza za równego sobie. Widział w nim uzurpatora takiego samego jak wcześniej Fokas. W dyplomatycznej korespondencji Szachin Szach tytułował Herakliusza swoim nędznym niewolnikiem. Pomimo tych wszystkich afrontów Rzymianie za wszelką cenę starali się zawrzeć pokój i zyskać choćby parę lat oddechu na wschodzie. Perski król królów był jednak nieugięty. Jego armie parły wówczas przez Syrię w kierunku Antiochi, nie napotykając większego oporu. Władca Ktezyfontu czuł więc, że może rzucić Rzymian na kolana, odbierając im większość prowincji azjatyckich. Herakliusza oficjalnie nazywał kolejnym uzurpatorem, domagając się osadzenia na tronie Teodozjusza, rzekomo ocalałego syna Maurycjusza, który w rzeczywistości był jedynie jakąś perską marionetką wyciągniętą z zakurzonej szafy.

Walki objęły także gigantyczny obszar. Od Egiptu i Libii, przez kaukaskie góry, serce Mezopotamii, aż po niezdobyte mury Konstantynopola w Europie. Konflikt szalał dłużej niż I wojna punicka. Dorównał wojnie peloponeskiej, chociaż ta ostatnia cieszyła się przynajmniej jednym, formalnym okresem pokoju zwanym Pokojem Nikiasza. W 613 roku perskie armie rozlały się po Syrii i Palestynie, zadając sromotną klęskę Rzymianom dowodzonym przez samego Herakliusza, starającego się odwrócić losy wojny pod Antiochią, która wpadła w ręce wroga w efekcie tego niepowodzenia.

Los Zachariasza i tak był stosunkowo łagodny. Rok wcześniej, po zdobyciu Antiochi, Chosroes kazał ściąć jej patriarchę. Swój udział w masakrze mieli także Samarytanie i Żydzi, którzy mogli w ten sposób wreszcie wziąć zemstę za liczne pogromy i prześladowania, jakie spotykały ich przez ostatnie dekady z rozkazów kolejnych fanatycznych cesarzy. Wśród nich szczególnie Justyniana Wielkiego, za którego panowania rękami beduińskich najemników wybito około 20 tysięcy Samarytan, sceptycznie podchodzących do religijnej ortodoksji cesarza z miasta nad Bosforem. Poza Żydami i Samarytanami, Persów z otwartymi ramionami mogli witać także monofizyci, do tej pory regularnie prześladowani przez ortodoksyjnych wyznawców kredo-halcedońskiego.

Upadek Jerozolimy i utrata Krzyża Świętego wstrząsnęły cesarstwem i całym światem chrześcijańskim. Poprzedni tak wielki i wyniszczający najazd zdarzył się w roku 540, gdy Persowie zdobyli i zburzyli Antiochię. Tamta inwazja była jednak wyłącznie rajdem. Teraz doszło do prawdziwej okupacji, która w zamyśle Chosroesa miała być aneksją. Perskie dokumenty z tamtych dni niestety nie zachowały się do naszych czasów, ale można zakładać, że Szachin Szach zamierzał poszerzyć granice odzyskując zachodnie prowincje starożytnego Perskiego Imperium Achemenidów, za których spadkobiercę także się uważał. W tym wielkim starciu prastarych cywilizacji każdy starał się wywyższyć nad przeciwnikiem, stając na cokole stworzonym z ruin starożytnych poprzedników.