Winnica w gminie Połaniec

Może ważne też są te dwa ostatnie obozy wojskowe, ponieważ właśnie wtedy wydano też uniwersały. Ten uniwersał Stefana Czarnieckiego wiązał się oczywiście, jak to zapisano, z tym księciem Siedmiogrodu. Więc mamy taką sytuację, gdy podczas tak zwanego Potopu Szwedzkiego do nieprzyjaciół, którzy zaatakowali nasz kraj, dołączył ten książę Siedmiogrodu, którego król szwedzki Karol X Gustaw namawiał do rozbioru Polski. Wtedy był ten projekt pierwszego rozbioru naszego kraju. I w biografiach Stefana Czarnieckiego pisze się często tak jak w jednej z nich na przykład. Wpośród nieszczęśliwości, którymi kraj nasz był zewsząd ściśniony, nowy nieprzyjaciel Jerzy Rakoczy, książę Siedmiogrodzki, wkroczył z wojskiem do Polski.

Przyczynę tej nieprzyjaźni wielu naznaczają nieuwagę niektórych panów naszych, którzy wszędzie szukając pomocy i wszędzie w nagrodę obiecując koronę przez Mikołaja Prażmowskiego, sekretarza koronnego, uczynili mu nadzieję tronu po śmierci Jana Kazimierza. To jest polityka też i od niej nie uciekniemy niestety, ale też ciągle uczmy się na podstawie dawnych wydarzeń, jak postępować powinniśmy teraz. Rakoczy widząc, iż częścią jemu, częścią wielkiemu księciu moskiewskiemu, częścią domowi austriackiemu czynili nasi tęż samą obietnicę, Poczytał to sobie za krzywdę i postanowił zemścić się nad Polską, zwłaszcza gdy okoliczności, w których się znajdowała, czyniły mu nadzieję korzystania z nieładu i zamieszania.

No bo Szwedzi już nas wcześniej atakowali, od 1655 roku. A Rakoczy wkroczył na terytorium naszych ziem w styczniu 1657. I właśnie Rakoczy, kiedy wkroczył na terytorium naszych ziem, to główna jego armia posuwała się w stronę Stopnicy, w stronę Staszowa, a taka prawa odnoga ruszyła w stronę Połańca. No i w Połańcu mieliśmy to, co było charakterystyczne dla tego czasu i o czym też sami przekonujemy się współcześnie, jak wygląda wojna. Jak wyglądają te działania przeciwko ludności cywilnej? Bo tak dokładnie działał Rakoczy, jak dzisiaj działa wschodni agresor, czyli to było mordowanie, to były grabieże, to było po prostu korzystanie z tego, że można było pod tym pretekstem, że obiecano mi koronę, można było tutaj robić wszystko, co wiązało się właśnie z takim też upadkiem tym siedemnastowiecznym naszego kraju, po którym już wiele miejscowości się nie podniosło.

Bo rzeczywiście na przykład Połaniec w większości został nie tylko splądrowany, ale po prostu najzwyczajniej w świecie spalony i zniszczony. I potem rzeczywiście, kiedy zmieniały się już warunki, liczne nasze miejscowości nie mogły się odrodzić. I nawet niekiedy jest tak, że liczba mieszkańców współczesna jest niższa niż w XVII wieku. A więc nawet populacyjnie widać wyraźnie, że to odrodzenie nie mogło nastąpić. I właśnie Czarniecki tutaj przeciwko tej niecałej, bo to była trzydziestotysięczna armia, którą prowadził Rakoczy, taka wielonarodowa, w tym kozacy odgrywali główną rolę. I Czarniecki w tym lipcu 1957 roku czekał tutaj właśnie na to, żeby móc połączyć się z innymi oddziałami, zaatakować Rakoczego i to się udało.