Winnica w gminie Połaniec

No bo mamy tu wydany jeden z najważniejszych dokumentów insurekcji kościuszkowskiej, czyli Uniwersał Połaniecki, bo tak go nazywamy. Niezbyt wiele wiemy o tych XVII-wiecznych obozach. Oczywiście, archeologia być może nam tutaj wiele spraw wyjaśniła, ale musimy pamiętać, że jednak Wisła wielokrotnie zmieniała to swoje koryto, budowa tych wałów przeciwpowodziowych też swoje robiła. Pamiętamy też o współczesnych wielkich powodziach, czyli ta powódź Tysiąclecia w 1997 roku i kolejna powódź w roku 2010. Więc to wszystko zmienia topografię i powoduje, że być może gdzieś tam kilka metrów poniżej powierzchni ziemi znajdują się jakieś ciekawe artefakty archeologiczne, które by nam bardzo dużo powiedziały o tych militarnych wydarzeniach.

I nawet przestrzegał właścicieli wsi, żeby nie uniemożliwiali chłopom Winnica w gminie Połaniec. Mówiąc o Uniwersale Połanieckim, oczywiście mamy na myśli już wiek XVIII, insurekcję kościuszkowską, no i rok dokładnie 1794.

Oczywiście zanim powiemy o Uniwersale Połanieckim, o którym już na tych głazach czytaliśmy różne informacje i ta data 7 maja już była podana, to powiedzmy, że odbyły się tutaj oczywiście działania zbrojne, ponieważ Rosjanie atakowali kilka razy nasz obóz. Czyli między innymi na przykład 12 maja 17 maja próbowali zgładzić powstanie, ale potem na szczęście okazało się, że 19 maja doszło do połączenia tych polskich sił i Denisow wtedy się wycofał, bo bał się okrążenia, a następnie odbyła się duża bitwa pod Szczekocinami, czyli 6 czerwca 1794 roku.

Czyli te wydarzenia militarne nakładały się na to wszystko, jak insurekcja wyglądała, co się działo, jeśli mówimy o przebiegu tej insurekcji, ale bardzo ważny motyw już nie tylko o charakterze militarnym wiąże się z tym uniwersałem Tadeusza Kościuszki. Uniwersałem, który zwany jest Połanieckim, na dobrą sprawę Winnickim powinien być nazywany, no ale to już było przedmieście wtedy Połańca, a właściwa nazwa to jest uniwersał urządzający powinności gruntowe Włościan i zapewniający dla nich skuteczną opiekę rządową, bezpieczeństwo własności i sprawiedliwość w komisjach porządkowych. Więc to był akt prawny wydany na mocy Konstytucji 3 maja, który tutaj właśnie przygotował Tadeusz Kościuszko.

Więc rzeczywiście wiele innych kwestii, które dotyczyły tej warstwy chłopskiej, to były takie przełomowe ustalenia. Między innymi na przykład powołanie urzędu tak zwanego dozorcy, który miał reprezentować interesy chłopskie. W państwie naszym całym, więc naprawdę jest to bezprecedensowe wydarzenie i kiedy myślimy właśnie często o tym Uniwersale Połanieckim, jakby przechodzimy nad nim do porządku dziennego, no tak chodziło o ulżenie chłopom, ale musimy myśleć tak no nie ahistorycznie, tylko musimy się przenieść rzeczywiście do tamtego czasu. że to były naprawdę rewolucyjne plany. Zresztą to były takie też bardzo górnolotne sformułowania, które tutaj napisał Tadeusz Kościuszko, który zakończył ten uniwersał takim sformułowaniem Dan w obozie pod Połańcem dnia 7 maja 1794 roku Tadeusz Kościuszko.