ANDRZEJ LEPPER - HISTORIA UPADKU

Szczyt kariery Lepera przypadł na połowę lat 2000, gdy objął stanowisko wicepremiera w rządzie RP. Niewielu przypuszczało wówczas, że kilka lat później ten ambitny polityk znajdzie się na marginesie życia publicznego. Kanał Kryminalne Szepty witam bardzo serdecznie i zapraszam do kolejnego podcastu o tytule Upadek Andrzeja Lepera. Pamiętaj, aby zostawić lajka, komentarz, jeśli podoba Ci się podcast, a jeżeli masz ochotę wesprzeć mój kanał, to na dole, w opisie jest link do mojego Patronite. Upadek Andrzeja Leppera był równie spektakularny jak jego marsz na szczyty.

Prawdziwą drogę polityczną Lepera ukształtowały dopiero wydarzenia, które nastąpiły już po upadku komunizmu, gdy Polska weszła na ścieżkę gospodarki rynkowej. Ze wszystkimi tego konsekwencjami dla mieszkańców wsi. Przemiany lat 90. dla wielu polskich rolników oznaczały załamanie dotychczasowego porządku, likwidację państwowych gospodarstw, zadłużenie i niepewność jutra. Andrzej Lepper szybko wyrósł na lidera buntu przeciwko tym negatywnym skutkom transformacji. We wrześniu 1991 roku Współorganizował masowe protesty rolników w okolicach Darłowa. Domagali się oni pomocy dla poszkodowanych przez powódź oraz odroczenia spłat kredytów zaciągniętych na zakup maszyn.

Kilka miesięcy później w czerwcu 1992 roku zarejestrował także partię polityczną o nazwie Samoobrona Rzeczpospolitej Polskiej. Początkowo nazwa brzmiała Przymierze Samoobrona. Od początku aż do swojej śmierci był nieprzerwanym liderem tego ugrupowania, utożsamiając się ze swoją osobą. Samoobrona początkowo działała na marginesie wielkiej polityki. W wyborach 1991, 93 i 97 Komitet Lepera nie zdołał zdobyć mandatów parlamentarnych. Jednak dzięki kolejnym akcjom protestacyjnym nazwa jego związku stawała się coraz bardziej rozpoznawalna.

To był dowód, że Lepper stał się politykiem ogólnokrajowym, a jego przekaz trafiał do szerokiej rzeszy wyborców. Co ciekawe przed drugą turą wyborów prezydenckich w 2005 Leper udzielił poparcia Lechowi Kaczyńskiemu z PiS, co zapowiadało pewne zbliżenie jego formacji z rodzącym się obozem IV RP. Po wyborach w 2005 roku samoobrona ponownie znalazła się w Sejmie. Ponad 11% głosów i 56 mandatów. Lepper znów został wybrany na wicemarszałka Sejmu V kadencji. Tym razem oficjalnie dzięki głosom Prawa i Sprawiedliwości, które widziało w nim potencjalnego koalicjanta.

Rzeczywiście, w 2006 roku nastąpił polityczny krok, który jeszcze kilka lat wcześniej trudno było sobie wyobrazić. Wejście Lepera do rządu. Po kilku miesiącach sprawowania władzy mniejszościowej PiS Jarosława Kaczyńskiego zdecydował się zawrzeć koalicję z samoobroną oraz Narodową Katolicką Ligą Polskich Rodzin. 5 maja 2006 Andrzej Lepper został powołany na stanowisko wicepremiera oraz ministra rolnictwa i rozwoju wsi w rządzie premiera Kazimierza Marcinkiewicza. Gdy w lipcu 2006 Marcinkiewicza na fotelu premiera zastąpił Jarosław Kaczyński, Lepper utrzymał swoje stanowiska także w nowym gabinecie.

Obecność Lepera w rządzie była bezprecedensowa. Oto dawny radykał i uliczny antysystemowiec stał się częścią władzy wykonawczej państwa. Jako minister rolnictwa zabiegał o interesy wsi, m.in. zwiększenie dopłat dla rolników, ochronę polskiego rynku rolnego przed zagraniczną konkurencją i umorzenie części długów gospodarstw rolnych. Jednak koalicja PiS Samoobrona LPR okazała się bardzo burzliwa. Już po paru miesiącach nastąpiły tarcia, a Lepper nie zawsze potrafił podporządkować się dyscyplinie rządu Jarosława Kaczyńskiego. Kulminacją pierwszego kryzysu był wrzesień 2006 roku.

Opozycja zarzucała mu niekompetencje i psucie wizerunku Polski za granicą. Wytykano mu też dawne wyroki i nieparlamentarne zachowania. W lutym 2007 roku Platforma Obywatelska złożyła nawet formalny wniosek o wotum nieufności wobec Leppera, jednak koalicja rządowa odrzuciła go w głosowaniu broniąc swojego wicepremiera. Było jasne, że PiS tolerował Lepera z uwagi na arytmetykę sejmową, lecz tarcia narastały. Ostateczny cios tej koalicji zadała tzw. afera gruntowa, która wybuchła latem 2007 roku. Centralne Biuro Antykorupcyjne przeprowadziło operację specjalną, w której agenci poddając się za biznesmenów próbowali wręczyć łapówkę w zamian za odrolnienie gruntów na Mazurach.

W sprawę miał być rzekomo zamieszany ktoś z kręgu Lepera. Sam wicepremier twierdził później, że został ostrzeżony przed prowokacją i nie wziął udziału w spotkaniu z agentami, ale mimo to 9 lipca 2007 roku został natychmiast zdymisjonowany przez Jarosława Kaczyńskiego. Tym samym koalicja rozpadła się, a kilka miesięcy później odbyły się przyspieszone wybory parlamentarne. Wybory z października 2007 roku okazały się dla Andrzeja Lepera polityczną katastrofą. Jego samoobrona uwikłana w skandale i pozbawiona dawnego blasku protestu zdobyła zaledwie 1,5% głosów. Daleko poniżej progu wyborczego.

Po sześciu latach obecności w Sejmie ugrupowanie Lepera wypadło ze sceny parlamentarnej. Dla niego samego oznaczało to nie tylko utratę wpływów i stanowisk, ale też poważne kłopoty finansowe. Partia pozbawiona subwencji budżetowej stała się faktycznie bankrutem. Sam Lepper znalazł się w trudnym położeniu jako lider, odpowiadał za długi partii, miał na karku ciągnące się procesy sądowe, a jednocześnie z dnia na dzień stracił immunitet poselski i ochronę polityczną. Próbując ratować swoją pozycję, Lepper podejmował różne inicjatywy, jednak bez powodzenia. Jeszcze przed wyborami, 2007 rok, spróbował połączyć siły z Ligą Polskich Rodzin, tworząc egzotyczną koalicję o nazwie LIS, czyli Skrót od LPR i Samoobrona, będący jednocześnie żartobliwym nawiązaniem do lisiej przebiegłości.

Sojusz ten wystawił wspólne listy wyborcze i nawet zaproponował na premiera byłego ministra Janusza Kaczmarka. Człowieka, który według doniesień miał wcześniej ostrzec Leppera przed prowokacją CBA w aferze gruntowej. Ten ryzykowny ruch nie przyniósł jednak rezultatów. Lis poniósł klęskę, nie zdobywając mandatów. Był to ostateczny sygnał, że czas Leppera w wielkiej polityce dobiegł końca. Po utracie miejsc w parlamencie nastąpił powolny rozpad samoobrony. Z partii odeszli jej najbardziej znani działacze, często skłóceni z Leperem. Renata Beger, na pewno wszyscy pamiętają, koń i owies.

Niemal identyczny jak 15 lat wcześniej, co symbolicznie zamknęło klamrą jego karierę. Startował też w wyborach uzupełniających do Senatu na Podkarpaciu, gdzie również poniósł porażkę. Równolegle nasilające się problemy prawne przyspieszyły upadek Leppera. Najpoważniejsza była wspomniana sprawa tzw. seks-afery w samoobronie. Afera wybuchła pod koniec 2006 roku, gdy Aneta Krawczyk, była działaczka samoobrony i radna sejmiku łódzkiego, Publicznie oskarżyła Lepera i posła Stanisława Łyżwińskiego o to, że domagali się od niej usług seksualnych w zamian za stanowiska biura poselskich.

Krawczyk twierdziła nawet, że Leper może być ojcem jej dziecka, co później badania DNA wykluczyły. Sprawa trafiła do prokuratury i sądu, stając się jednym z najgłośniejszych skandali obyczajowych III RP. W lutym 2010 roku zapadł wyrok w pierwszej instancji. Andrzej Lepper został uznany winnym seksualnego wykorzystywania działaczki partyjnej i skazany na karę dwóch lat i trzech miesięcy więzienia. Łyżwiński usłyszał jeszcze surowszy wyrok, m.in. zagwałt. Chociaż Lepper do końca nie przyznał się do winy i złożył apelację, Blacja uchyliła ten wyrok i skierowała sprawę do ponownego rozpatrzenia, to jednak sam fakt skazania w pierwszej instancji mocno nadwyrężył jego reputację.

W oczach wielu stał się politykiem skompromitowanym moralnie. Ktoś, kto wcześniej przedstawiał się jako obrońca skrzywdzonych, sam został napiętnowany jako krzywdziciel. Proces ciągnął się aż do jego śmierci, po której postępowanie wobec Lepera zostało umorzone. Oprócz seks-afery, Lepera ścigały też inne cienie przeszłości. Miał na koncie wyroki za zniesławienie, jak choćby prawomocne skazanie z 2005 roku za obrazę ówczesnego ministra spraw zagranicznych Włodzimierza Cimoszewicza. Ten wyrok niemal zablokował mu możliwość kandydowania na prezydenta w 2010 roku. Nawelizacja prawa zakazywała startu osobom skazanym.

Lecz ostatecznie okazało się, że kara została wcześniej darowana, co pozwoliło PKW zarejestrować jego kandydaturę. Wcześniej Lepper był też karany m.in. za pomówienia innych polityków oraz za kierowanie nielegalnymi blokadami dróg. Większość tych spraw kończyła się grzywnami lub wyrokami w zawieszeniu, ale tworzyły one obraz człowieka od lat balansującego na granicy prawa. Wszystkie te wydarzenia, utrata władzy, rozpad partii, problemy finansowe i seria procesów poważnie odbiły się na kondycji psychicznej Andrzeja Lepera. Z człowieka dynamicznego i pewnego siebie stał się przygaszony, unikał mediów, coraz rzadziej pojawiał się publicznie.

Niedługo przed śmiercią, wiosną 2011 roku, Lepper ogłosił, że wchodzi w przedsięwzięcia biznesowe. Wspólnie z Piotrem Rybą, jednym z bohaterów afery gruntowej, założył spółkę Appatrade z kapitałem 100 tysięcy złotych. Firma miała zajmować się handlem międzynarodowym, sprowadzać towary z Białorusi, krajów Bliskiego Wschodu i Chin, wykorzystując rozległe kontakty Lepera na wschodzie. Istotnie, Leper mógł się pochwalić nietypowymi powiązaniami. Był doktorem honoris causa dwóch uczelni ukraińskich i jednej białoruskiej. Brał udział jako obserwator w kontrowersyjnych wyborach na Białorusi zyskując sympatię reżimu Łukaszenki, a w Ukrainie i Rosji cieszył się w pewnych kręgach sporą estymą.

57-letni były wicepremier powiesił się w swoim prywatnym gabinecie, w pomieszczeniu, w którym często nocował, gdy pracował do późna. Tego dnia Lepper od rana nie dawał znaku życia. Sekretarka, która przyszła do biura, zauważyła zamknięte drzwi gabinetu, ale nie zaniepokoiło jej to. Szef często odgradzał się, jeśli był zajęty albo odpoczywał. Około godziny 11 do biura przyszedł jego wieloletni współpracownik Janusz Maksymiuk umówiony z Leperem na spotkanie. Również zastał drzwi zamknięte. Próbował pukać i dzwonić na telefon stacjonarny wewnątrz, lecz bez skutku. Co ciekawe, Maksymiuk zeznał potem, że dzień wcześniej Leper wspominał mu enigmatycznie o jakiejś ważnej osobie, która ma do niego przyjść późnym wieczorem.

Współpracownik uznał, że może spotkanie przedłużyło się i szef po prostu odsypia ciężką noc, więc nie naciskał, by wejść do środka. Dopiero około godziny 16 do biura zajrzał zaniepokojony szwagier Lepera. I to on zdecydował się sforsować drzwi. Za nimi oczom świadków ukazał się dramatyczny widok. W niewielkiej łazience wisiało ciało Andrzeja Lepera. Na szyi miał zaciśniętą pętlę ze sznura. Natychmiast wezwano policję i pogotowie. Na miejsce przybyły ekipy dochodzeniowe. Pojawili się zarówno technicy, kryminalistyczni, jak i doświadczeni funkcjonariusze wydziału zabójstw.

Zabezpieczono teren, spisano numery okolicznych kamer monitoringu. Choć wszystko wskazywało na samobójstwo przez powieszenie, śledczy od początku podchodzili ostrożnie do sprawy ze względu na rangę osoby i potencjalne wątpliwości. Już w pierwszych godzinach po zdarzeniu warszawska prokuratura wstrzała postępowanie mające wyjaśnić okoliczności śmierci Lepera. Podstawą prawną był artykuł 151 Kodeksu Karnego, a więc zbadanie czy ktoś ewentualnie nie namówił lub nie pomógł mu w targnięciu się na życie. Mimo to od razu zaznaczono, że najbardziej prawdopodobną, wstępną hipotezą jest samobójstwo, być może na tle problemów finansowych.

Pierwsze ustalenia medyków sądowych potwierdziły tę hipotezę. Przeprowadzona sekcja zwłok wykazała, że przyczyną zgonu był ucisk pętli na szyję, co oznacza śmierć przez powieszenie. Co istotne, biegli stwierdzili brak jakichkolwiek obrażeń wskazujących na walkę czy obronę tuż przed śmiercią. Na ciele lepera poza śladami po stryczku znaleziono jedynie drobny siniak na nodze, który mógł powstać przypadkowo. Nie odnotowano zadrapań, ran ani oznak szamotaniny, które sugerowałyby udział osób trzecich. Sznur, na którym wisiał, miał ślady DNA wyłącznie Leppera. Nie odnaleziono na nim obcej biologicznej materii. Również w całym pomieszczeniu nie natrafiono na podejrzane odciski palców spoza kręgu domowników i pracowników biura.

Badania toksykologiczne wykazały, że w chwili śmierci polityk był trzeźwy, nie miał alkoholu we krwi, a w organizmie nie było trucizn ani środków odurzających, które mogłyby go ubezwłasnowolnić lub zmusić do określonego działania. Zebrane dowody albo raczej brak dowodów na ingerencję osób trzecich skłoniły prokuraturę do konkluzji, że Andrzej Lepper odebrał sobie życie sam. Śledztwo, które trwało aż 13 miesięcy, mając rozwiać wszelkie wątpliwości, zakończyło się umorzeniem w listopadzie 2012 roku. W obszernym, 70-stronnicowym uzasadnieniu decyzji opisano szczegółowo ostatnie dni życia Lepera i stan w jakim się znajdował.

Czemu lekarz stwierdził zgon pobieżnie, oglądając ciało z odległości, zamiast dokładnie je zbadać? I wreszcie, czy aby na pewno ktoś postronny nie maczał palców w tej tragedii? Wątpliwości te napędzały rozmaite teorie spiskowe, które zaczęły krążyć niemal od razu po znalezieniu ciała Lepera. Oficjalne śledztwo, choć skrupulatne, nie było w stanie w pełni uciszyć tych spekulacji. Śmierć Andrzeja Lepera od początku obrosła legendami i podejrzeniami. Niemal natychmiast po ujawnieniu informacji o znalezieniu jego zwłok, politycy i dziennikarze zaczęli snuć rozmaite domysły. W mediach społecznościowych i na forach

Zaroiło się od teorii, jedni obarczali winą za samobójstwo jego przeciwników politycznych i ciężar skandali, inni wprost sugerowali, że Lepper został zamordowany, a upozorowano to na samobójstwo. Tak skrajne opinie, często formułowane bez żadnych dowodów, były przejawem zarówno emocji towarzyszących tej tragedii, jak i głęboko zakorzenionego braku zaufania do instytucji państwa. Najbliżsi Andrzeja Lepera niemal od razu dali do zrozumienia, że nie wierzą, iż targnął się na życie z własnej woli. Na pogrzebie rozgrywały się poruszające sceny, gdy w trumnie spoczywał ich ukochany mąż, ojciec, brat. Wśród rodziny szeptano oskarżenia pod adresem niektórych dawnych towarzyszy Lepera.

Mało tego, w niedzielę 7 sierpnia Lepper obiecał odwiedzić swoją rodzinę na Pomorzu, żonę, chorego syna i wnuczkę. Jego syn Tomasz potwierdzał potem, że trzy dni przed śmiercią ojciec zachowywał się normalnie. Interesował się gospodarstwem, nie sprawiał wrażenia załamanego. Dla rodziny wiadomość o samobójstwie był absolutnym szokiem. Ta pozorna niekonsekwencja, snucie planów rodzinnych i towarzyskich tuż przed rzekomym targnięciem się na życie, dla wielu stała się pierwszym sygnałem, że coś tu jest nie tak. Kolejne kontrowersyjne elementy to okoliczności techniczne zdarzenia. Wspomniana już uwaga Janusza Maksymiuka o tym, że Leper zapowiedział mu wieczorną wizytę kogoś ważnego, zasiała ziarno podejrzenia.

Kim był ten tajemniczy gość i czy rzeczywiście się zjawił? Jeśli tak, to czy opuścił pokój przed śmiercią Lepera? Nie udało się ustalić o kogo mogło chodzić, co oczywiście podsyciło fantazję o rzekomym zabójcy przybyłym na spotkanie. Dalej stwierdzono, że okna w pokoju Leppera były otwarte na oścież, mimo że zwykle ich nie otwierał. Co więcej, za oknami tymi w tamtym czasie stały rusztowania. W kamienicy trwał remont elewacji, po których teoretycznie ktoś mógł wejść do gabinetu z zewnątrz. Sugestywny obraz roztoczył znajomy Leppera, znany jasnowidz Krzysztof Jackowski, prywatnie przyjaciel rodziny, twierdząc, że w swoich wizjach zobaczył otwarte okno i drabinę do niego prowadzącą.

Ekran jakoby zamarł na tej godzinie. Biegli ocenili czas zgonu na około 10.15, czyli 3 godziny wcześniej. Skąd więc ta 13.15 na ekranie? Czyżby ktoś wyłączył telewizor już po śmierci lepera? A może to tylko efekt automatycznego wyłączenia się urządzenia? Tego typu detale rozpalają wyobraźnię, choć trudno ocenić ich znaczenie. Niemniej jednak potęgowały aurę tajemniczości wokół zdarzenia. Wiele osób nie mogło pogodzić się z myślą, że tak zahartowany życiowo człowiek jak Lepper mógł popełnić samobójstwo. Powtarzano, on kochał życie. Nigdy by czegoś takiego nie zrobił.