Fakcje #5 | Non-Fiction

Odnosić do też żywo obecnej w naszej świadomości, tak mi się wydaje przynajmniej żywo obecnej książki Martina Polaka o skażonych krajobrazach. To wszystko razem, żeby nie przedłużać, są przestrzenie, które nie zdradzają w sposób taki jasny, wyraźny, wizualny tego, że coś wydarzyło się w nich niepokojącego, a mimo to Niepokoją. Najlepiej widać cały ten proces na filmie Pasikowskiego o Jedwabne. To właśnie to jest ta przestrzeń, w której wydaje nam się, że coś złego czujemy i dopiero potem jakieś dochodzenie naukowe, historyczne, archiwalne wskazuje, że coś się tam wydarzyło. Ale na pierwszy rzut oka jest bardzo przyjemnie. No i trudno byłoby, żebym ja, znając te teksty w książce, która dotyczy przemysłu, nie tylko górnośląskiego, przemysłu po 1945 roku w Polsce w ogóle, wyzbyła się tej pamięci i starałam się zatem o bliznach napisać przede wszystkim jako o miejscach, które zachowują przestrzenną pamięć jakiejś drastycznej, przemysłowej właśnie, czy środowiskowej działalności.

Rawa na przykład nie ma już źródeł. Ona je straciła i nie ma możliwości oddania jej tych źródeł. One były w stawie Marcina i po prostu zanikły. Większa część wody tej rzeki pochodzi z deszczu albo z oczyszczalni. Pracują na nią dwie oczyszczalnie. Nie mówiąc o tym, że często rzeki, na Śląsku zwłaszcza, są podzielone pomiędzy poszczególne miasta i musiałoby dojść do zgody pomiędzy miastami, żeby one zostały w podobny sposób zrewitalizowane i znaturyzowane. I jeszcze dodatkowo problemem jest to, że ich wody należą do wód polskich, a ich koryta należą do tych miast. Więc jest to bardzo skomplikowany proces, ale jednocześnie myślę, że w obliczu postępującej zmiany klimatycznej i upałów, jakie mamy, bardzo warto w to inwestować, nie myśląc w ogóle, czy to jest blizną, czy to nie jest blizną, tylko żeby po prostu ludzie mieli wodę w mieście.