Dowody na istnienie Roma. Reportaż z paszportyzacji na Zakarpaciu

I Orban znowu przyśle autokary po Romów. Jaki procent mukaczewskich Romów żyje bez dokumentów? Próbuje dowiedzieć się od Julii Tajps, zastępczyni burmistrza. Ukraina nie dzieli obywateli ze względu na narodowość, odpowiada Tajps z pochodzenia Niemka. Rozmawiamy w domu niemieckim, gdzie uczy niemieckiego. Tajps ma 34 lata. Kiedy się urodziła, w dokumentach wciąż wpisywano narodowość. Niepodległa Ukraina odeszła jednak od tej praktyki rodem z ZSRR. Tajps posługuje się językiem służbowym.

Kalandija. W przeciwnym razie Orban znowu przyśle autokary po naszych Romów, żeby na niego głosowali na Węgrzech. Pytam Tajps, dlaczego liczniki prądu w taborze wiszą tak wysoko. W innych dzielnicach są na wysokości wzroku. Tajps dziwi się. Nie chodzi do taboru. Kalandija. No, kradną prąd. Wiadomo, zdarza się. A mają inne wyjście? Dziedziczony brak dowodu tożsamości. Romska osada Telek leży koło wsi Welyka Dobron, po węgiersku Nodzi Dobrony, bo to wieś węgierska, niecałe 10 km od granicy z Węgrami.