Dowody na istnienie Roma. Reportaż z paszportyzacji na Zakarpaciu

Ilu jest Romów w Ukrainie, dokładnie nie wiadomo, ale o tym później. W mukaczewskim taborze według szacunków mieszka ich od 8 do 15 tysięcy. Jak słyszę od Diany, po pełnoskalowej inwazji wielu wyjechało, inni przyjechali ze wschodu. Mukaczewski tabor leży prawie w środku miasta. Łatwo rozpoznać go na mapie. Inne dzielnice pocięte są prostymi liniami ulic. Tu ulice wiją się jak kluski w garnku. Przy Trudowej stoją murowane domy. W bocznych zaółkach architektura jest bardziej tymczasowa. Ulice pokrywa zmarznięte błoto. W dwuizbowych chałupinkach tłoczą się całe rodziny.

Mukaczewski tabor jest największy w Ukrainie, tłumaczy mi Julian Kondur z Roma Women's Fund Chirikli z Kijowa, jednej z największych organizacji romskich w kraju. Dlatego wybrany został do pilotażowego projektu paszportyzacji. To też, mówi mi Kondur, jeden z trudniejszych, po uszchorodzie i berechowie, taborów pod względem ogólnego rozwoju. Wiele gospodarstw domowych nie ma wody, z prądem jest różnie. Projekt współfinansuje Rada Europy, bo rozdział 23 w negocjacjach akcesyjnych Ukrainy do Unii Europejskiej obejmuje kwestie wymiaru sprawiedliwości i praw podstawowych, w tym ochrony praw mniejszości narodowych. Mediatorki zatrudnione do projektu zaczęły szukać ludzi bez dokumentów.

I Orban znowu przyśle autokary po Romów. Jaki procent mukaczewskich Romów żyje bez dokumentów? Próbuje dowiedzieć się od Julii Tajps, zastępczyni burmistrza. Ukraina nie dzieli obywateli ze względu na narodowość, odpowiada Tajps z pochodzenia Niemka. Rozmawiamy w domu niemieckim, gdzie uczy niemieckiego. Tajps ma 34 lata. Kiedy się urodziła, w dokumentach wciąż wpisywano narodowość. Niepodległa Ukraina odeszła jednak od tej praktyki rodem z ZSRR. Tajps posługuje się językiem służbowym.