Mentionsy

Pierwszą grupą, o której porozmawiamy są środowiska polityczne, głównie po lewej stronie i w centrum liberalnym, dla których kierunek zmian w obszarze uznawania związków jednopłciowych i języka urzędowego był elementem programu, a nie jedynie reakcją na orzeczenie TSUE.

To nie jest tak, że temat spadł z nieba wraz z wyrokiem TSUE.

Dla części aktorów politycznych wyrok TSUE mógł stać się dogodną dźwignią, argumentem, który pozwala szybciej uzasadnić ruchy, na które wcześniej brakowało zgody albo czasu na klasyczną debatę ustawową.

Tymczasem w takich sprawach jak ta, realna władza przesuwa się do bardzo konkretnego organu, jakim jest TSUE.

To właśnie TSUE poprzez swoje orzecznictwo tworzy wiążące interpretacje prawa unijnego, które następnie muszą być wdrażane przez państwa członkowskie, także wtedy, gdy w praktyce wchodzą w napięcie z krajowym porządkiem konstytucyjnym.

Sędziowie TSUE nie są wybierani w wyborach powszechnych.

Składa się on z siedmiu osób, głównie byłych sędziów TSUE i wybitnych prawników.

Dodatkowo orzeczenia TSUE zapadają w trybie kolegialnym, ale bez jawności głosowań.

Coraz więcej orzeczeń TSUE nie ogranicza się wyłącznie do wykładni traktatów, lecz w praktyce tworzy nowe standardy prawne, które następnie funkcjonują jak obowiązujące normy.

TSUE nie funkcjonuje w próżni ideowej.

Unia finansuje organizacje, organizacje wpływają na strategie, strategie są ogłaszane przez komisje, a następnie stają się częścią szerszego kontekstu prawnego i politycznego, w którym poruszają się także instytucje sądowe, w tym TSUE.

W połączeniu z orzecznictwem TSUE sprawia to, że nawet obszary formalnie należące do kompetencji państw narodowych zaczynają być stopniowo kształtowane przez logikę prawa unijnego, bez potrzeby zmiany traktatów.

Fakt ten pokazuje, że presja widoczna w orzecznictwie TSUE oraz w zmianach administracyjnych w Polsce nie funkcjonuje w oderwaniu od krajowej polityki, lecz posiada konkretne zaplecze instytucjonalne także na poziomie centralnym.

To one w praktyce uruchamiają mechanizm, który opisałem wcześniej przy trzeciej grupie, przekładając strategie ideowe i kierunki polityczne Unii na konkretne działania procesowe trafiające do TSUE bezpośrednio albo pośrednio poprzez pytania prejudycjalne oraz opinie eksperckie.

Jej ekspertyzy i raporty bywają cytowane w sprawach trafiających do TSUE, gdy przedmiotem sporu stają się kwestie neutralności płciowej administracji lub dokumentów urzędowych.

W kluczowych sprawach przed TSUE pojawiały się także opinie typu amicus curiae składane przez międzynarodowe organizacje prawnicze.

zasad z Yogyakarty z 2006 roku, które do dziś stanowią ważny punkt odniesienia w argumentacji prawnej, również w sprawach trafiających do TSUE.

Organizacja międzynarodowa dostarcza know-how i finansowanie, lokalny prawnik prowadzi sprawę w kraju, sprawa trafia do TSUE jako pytanie prejudycjalne, a wydany wyrok staje się podstawą do zmiany praktyki administracyjnej.