Mentionsy

W tej debacie bardzo często słyszymy, że nie ma wyboru, że tak jest wszędzie, że wynika to z wyroków Trybunału Sprawiedliwości UE i że Polska musi się po prostu dostosować.

Nie z jednego wyroku, nie z nagłej decyzji, ale z kolejnych spraw, w których Trybunał Sprawiedliwości Unii Europejskiej krok po kroku rozszerzał zakres skutków, jakie państwa członkowskie muszą uznawać.

Wszystko zaczyna się w czerwcu 2018 roku od wyroku Trybunału Sprawiedliwości Unii Europejskiej w sprawie C673 przez 16, znanej jako sprawa Coman.

To ważne, bo pytanie zadane Trybunałowi nie dotyczyło zmiany definicji małżeństwa w prawie rumuńskim.

Trybunał pod przewodnictwem Kun Lennartz po opinii rzecznika generalnego Melchior Vatelet przyjął rozumowanie, które stało się fundamentem dalszych rozstrzygnięć.

Jednocześnie Trybunał bardzo wyraźnie uspokajał państwa członkowskie.

Trzy lata po sprawie Coman w 2021 roku do Trybunału Sprawiedliwości Unii Europejskiej trafia kolejna sprawa oznaczona sygnaturą C490 przez 20, znana dziś jako sprawa Babysara.

Trybunał uznał, że Bułgaria ma obowiązek wydać dziecku dokument podróży umożliwiający korzystanie z prawa do swobodnego przemieszczania się, w którym obie kobiety są wskazane jako rodzice.

Finałem tej wieloletniej sekwencji była sprawa C713-23 rozstrzygnięta przez Trybunał Sprawiedliwości Unii Europejskiej 25 listopada 2025 roku.

Naczelny Sąd Administracyjny, rozpoznając sprawę postanowieniem z 8 listopada 2023 r. , skierował do Trybunału Sprawiedliwości UE pytanie prejudycjalne na podstawie art.

Od tego momentu dalszy los sprawy został uzależniony od odpowiedzi Trybunału w Luksemburgu.

I co z tym zapytaniem zrobił Trybunał?

Sprawa została rozpoznana przez Wielką Izbę Trybunału Sprawiedliwości Unii Europejskiej pod przewodnictwem Conn Lennartz, który przewodniczył również dwóm poprzednim sprawom.

Trybunał nie nakazał Polsce zmiany definicji małżeństwa ani wprowadzenia małżeństw jednopłciowych.

Polska już wcześniej wchodziła w otwarte spory z Trybunałem Sprawiedliwości i Komisją Europejską także w sprawach obciążonych karami finansowymi, co pokazuje, że konflikt kompetencyjny nie jest zjawiskiem bezprecedensowym.

W radnej z tych spraw Trybunał Sprawiedliwości Unii Europejskiej nie nakazał państwom zmiany definicji małżeństwa ani wprowadzenia neutralnego języka do aktów stanu cywilnego.

Nie bez znaczenia pozostaje również fakt, że kluczowe rozstrzygnięcia zapadały w składach Trybunału ukształtowanych przez sędziów wywodzących się z różnych państw członkowskich, reprezentujących odmienne tradycje konstytucyjne i modele relacji między sądami a władzą ustawodawczą.

Chodzi o pokazanie, że sprawy trafiające do Trybunału nie są przypadkowym przekrojem społecznych trudności, lecz elementami określonego sposobu prowadzenia sporów prawnych, nastawionego na wywołanie skutków systemowych.

W tej sytuacji ciężar decyzji przejął Trybunał Konstytucyjny, który w grudniu 2017 roku orzekł, że ograniczenie małżeństwa do związku kobiety i mężczyzny narusza konstytucyjną zasadę równości i zakaz dyskryminacji.

Mimo tych wyników, w 2022 roku Słoweński Trybunał Konstytucyjny orzekł, że ograniczenie małżeństwa do związku kobiety i mężczyzny jest niezgodne z Konstytucją, co doprowadziło do legislacyjnych zmian umożliwiających małżeństwa jednopłciowe i adopcję dzieci przez takie pary.

Litewski Trybunał Konstytucyjny w 2025 roku zaczął kwestionować dotychczasowe ograniczenia, a jednocześnie problemem pozostaje brak pełnej ustawy i przerzucanie ciężaru rozstrzygania na sądy.

W 2020 roku niemiecki federalny Trybunał Konstytucyjny zakwestionował sposób, w jaki TSUE wyznaczył granice kompetencji w sprawie dotyczącej programu skupu obligacji przez Europejski Bank Centralny.

Włochy w 2016 roku znalazły się pod presją orzeczeń Europejskiego Trybunału Praw Człowieka, który wymagał zapewnienia ochrony prawnej par jednopłciowych.

Prawa europejskie i orzecznictwo Trybunałów wymagają zapewnienia skutków prawnych, ochrony życia rodzinnego i niedyskryminacji.