Mentionsy

Dzisiaj opowiemy sobie trochę o programach motywacyjnych i o tym, jak skutecznie premiować naszych pracowników, ale nie tylko.

I to właśnie on razem ze mną opowie dzisiaj właśnie jak możemy skutecznie premiować pracowników, współpracowników, ale też osoby trzecie jeżeli tylko chcemy.

Wiele firm dzisiaj boryka się z problemem rotacji na najwyższych stanowiskach.

Który pozwoli zabezpieczyć interesy firmy, a jednocześnie sprawi, że osoby na kluczowych stanowiskach będą się czuły odpowiednio zaopiekowane i będą się czuły też zabezpieczone na przyszłość.

Właściciel powinien zastanowić się w ogóle, do kogo chciałby skierować taki program, czyli czy to będą pracownicy, czy to będą współpracownicy, którzy współpracują na zasadzie umów B2B, czy też będą to na przykład kluczowi kontrahenci, bo też w naszej praktyce zdarzało się, że właściciele firm chcieli

Więc jesteśmy ograniczeni do zabezpieczenia pracowników czy motywowania ich poprzez jakieś regulacje umowne, czyli wskazanie na przykład w umowie o pracę albo umowie o współpracę.

Dobry program motywacyjny może być skierowany do osób, którym przedsiębiorca chce w przyszłości powierzyć zarządzanie firmom i właśnie sukcesję w firmie.

Mogą to być jakieś zapisy, które na przykład skutkują wystąpieniem danego zdarzenia, w wyniku którego pracownik jest zmuszony właściwie oddać swoje akcje bądź udziały z powrotem, czy to spółce, czy na przykład sprzedać je po niskiej wartości na rzecz któregoś ze współwłaścicieli.

Natomiast wymaga to rzeczywiście przygotowania się do takiego wdrożenia programu i stworzenia takich zapisów umownych, które będą skuteczne.

Natomiast mają też na pewno zalety, które warto wyszczególnić, czyli są bardzo proste do wdrożenia, tak naprawdę ograniczają się do ustaleń między pracodawcą a pracownikiem i kiedy te ustalenia już będą poczynione, należy je spisać i mamy program wdrożony, także jest to dosyć proste narzędzie, a jednocześnie może być skuteczne, ponieważ może to nie być tylko jakaś premia uznaniowa,

Albo zorganizowanej części, dokładnie, w której na przykład jest zatrudniony dany pracownik, to ustalić w umowie, że poprzez jego zaangażowanie i wzrost wartości tego przedsiębiorstwa na przykład na przestrzeni 3-5 lat, on się angażuje, przez co właściciel może uzyskać wyższą cenę po prostu za swoje przedsiębiorstwo.

Wydaje mi się, że o ile faktycznie te programy umowne są proste i mogą być skuteczne, to w perspektywie czasu później już trochę mogą się tak zacząć zacierać, czyli w momencie, w którym faktycznie mamy jakąś taką premię umowną, która powiedzmy jest oparta o jakieś wyniki sprzedaży,

Jest tak, że jeżeli firma jest mała, działa na niewielką skalę, ma kilku kluczowych współpracowników, no to bez sensu.

Czasami trzeba dobierać takie rozwiązania, które są adekwatne do skali danej działalności.

Firma się rozwinęła, osiąga duże przychody, ma rozbudowany zespół i faktycznie działa na większą skalę, to w wyniku przekształcenia zyskujemy nowe możliwości, które tylko nam dają spółki tak naprawdę.

Oczywiście tutaj skutki podatkowe też mogą mieć znaczenie.

Jest taka możliwość, tak jak powiedziałaś, żeby zaproponować na przykład za niewielki wkład przystąpienie pracownika czy współpracownika do spółki w charakterze wspólnika i umownie uregulować jego zasady uczestnictwa w takiej spółce, czyli zarówno mamy dosyć dużą elastyczność, jeżeli chodzi o jego udział w zysku,

Czyli w umowie spółki określamy tylko te najważniejsze rzeczy, no bo też ona jest składana, rozumiem, do odpowiednich... Do KRS-u, tak.

W tej umowie nie będzie widać, na co się dogadamy, jakie są małe gwiazdki w udziale w zysku albo we wkładzie.

Co jest właśnie bardzo atrakcyjne ze względu na to, że porozumienie wspólników jest co do zasady dokumentem poufnym, którego właśnie nigdzie nie trzeba składać.

W umowie spółki wskazujemy te dane, które tak naprawdę wymagane są przez ustawę, czyli

No trzeba podać dane, kto jest wspólnikiem, jaki jest wkład danego wspólnika, uczestnictwo w zysku też, to znaczy jego udział procentowy, jeżeli chodzi o udział w zysku.

Natomiast wszystkie właśnie gwiazdki, tak jak powiedziałaś, czyli jak ten zysk będzie przeznaczany, czy jest zagwarantowane, że część zysku na przykład będzie zawsze wypłacana takiemu współpracownikowi.

Czy też nie, co on z tym zyskiem ma później zrobić.

No dobra, to załóżmy mamy taką, żeby trochę skomplikować sprawę, mamy spółkę komandytową, w której wpuszczamy, załóżmy, że tak się dogadaliśmy z naszymi pracownikami, że wpuszczamy ich, ale do spółki,

Tak naprawdę możemy umówić się zarówno na poziomie tego zaangażowania co do zysku, czyli możemy wskazać, że o ile dziś dany współpracownik przystępuje na przykład na 1% udziału w zysku, to wraz z upływem lat

co 5 lat będzie zmiana umowy spółki, poprzez którą zwiększą udział w zysku danego współpracownika.

No to można wskazać zasady, w których katalog spraw, w których jego głos za będzie wymagany do tego, żeby dana czynność została skutecznie podjęta.

Natomiast jest taka możliwość, by wskazać faktycznie na przykład, że po danym współpracowniku spadkobiercy dziedziczą jego ogół praw i obowiązków, albo jeżeli taka jest wola powiedzmy właścicieli, że nie, że właśnie ten ogół praw i obowiązków został przyznany tej konkretnej osobie,

To przyznanie tego ogółu praw i obowiązków nie było też takie iluzoryczne, że to jest takie uprawnienie, ktoś dostaje powiedzmy taki pracownik właśnie dodatkowe, powiedzmy taką premię w formie ogółu praw i obowiązków, ale de facto powiedzmy nie przysługuje mu za bardzo ani zysk, ani prawo głosu, a dodatkowo gdzieś tam te zapisy są tak skonstruowane, że łatwo może ten udział stracić.

można zawrzeć umowę opcji, czyli to jest umowa, w której pracownik składa już ofertę.

Czy w trzech zdaniach chciałbyś trochę skomentować?

Ze względu na to, że najczęściej startup nie dysponuje na początku dużym kapitałem, tylko jemu zależy na tym, by pozyskiwać kapitał.

Ma kapitał akcyjny jeden złotych i pozyskuje kapitał z rynku, więc ciężko coś zaoferować takiego czysto finansowego tym współpracownikom.

Natomiast właśnie to takie przyrzeczenie w postaci ESOPu, że jeżeli na przykład spółka wzrośnie na wartości albo pozyska w przyszłości innego inwestora, który wykupi te akcje, no to tacy współpracownicy, którzy teoretycznie zaczynają z niczym, może się okazać, że

Czy jest opcja wprowadzenia ESOPu w PSK?

W sumie to jest przewrotne pytanie o tyle, że właśnie, nawet w przepisach podatkowych jest tak, że ustawodawca chciał preferencyjne opodatkowanie w kontekście ESOP-ów zastosować tylko w spółce akcyjnej lub w prostej spółce akcyjnej, a SK nie ma możliwości skorzystania, znaczy w sumie współpracownicy i pracownicy SK nie mają możliwości

No i najczęściej nierynkowo, no bo to jest za jakąś symboliczną złotówkę czy po jakimś nominale, biorąc pod uwagę już wartość spółki, no to właśnie tak sobie nawet myślę, że podatkowo w SK to po prostu by się nawet nie opłacało, tak już biorąc pod uwagę takie ekonomiczne nawet aspekty, no bo może się okazać, że jeżeli dajemy swojemu współpracownikowi akcję za złotówkę, a spółka warta jest kilka milionów złotych,

No, na skali, no bo to wtedy mamy źródło majątkowe, gdzie rozpoznajemy to na skali, no bo później wiadomo, że jak sprzedajemy te akcje, no to już wchodzimy w źródło kapitału pieniężnego i rozpoznajemy to na 19%, ale tak sobie myślę, że faktycznie ta SKA pod kątem podatkowym i tak jak mówisz też prawnym trochę, mimo tego, że mamy opcję przyznawania akcji, no to w sumie te ESOP-y nie są opłacalne, że to nie jest chyba dobra spółka, żeby stworzyć taki ESOP,

O ile te wątpliwości prawne, no to jeszcze można próbować umownie jakoś to wszystko posklejać, to wydaje mi się, że faktycznie te skutki podatkowe są takie dyskwalifikujące, że wtedy należałoby rozważyć przekształcenie rzeczywiście, albo ewentualnie zastanowienie się nad tym modelem z komandytowej, czyli właśnie, nie wiem, jakieś objęcie ogółu praw i obowiązków na przykład w spółce jako komplementariusz SKA.

No ale załóżmy, że mamy spółkę akcyjną albo prostą spółkę akcyjną, czyli tak jak powiedział Michał takie najprostsze formy, najprostsze to są bardzo skomplikowane formy, ale najprostsze do wprowadzenia ESOPu.

No to chciałabym, żebyśmy sobie trochę opowiedzieli o tym ESOP-ie, ale tak bardzo w skrócie, czyli na czym polega, co w ogóle, od czego musimy zacząć i jakie pytania może sobie zadać, czy wprowadzić ESOP.

Tak, w ogóle co to jest ESOP, bo to jest taki skrót, który myślę, że może być dla wielu oglądających też taki całkowicie enigmatyczny, czyli ESOP, Employee Stock Option Plan, czyli plan takich opcji na akcje.

Czy też plan, który opiera się na innych papierach wartościowych, na przykład na warantach subskrypcyjnych, które też spółka emituje, przyznaje określonej grupie pracowników, którzy spełniają pewne kryteria

W późniejszym czasie te waranty subskrypcyjne można zamienić na akcje.

Chociaż z tymi warantami to podatkowo też nie jest tak kolorowo, bo właśnie samo objęcie warantów neutralne, ale realizacja, czyli już wzięcie akcji, jest opodatkowane jako przychód ze spraw majątkowych, czyli mamy skalę.

Mniej skomplikowane z perspektywy odbiorcy tego programu, czyli sytuacja, w której ktoś dostaje informację, że ok, zawieram umowę, dzięki której w przyszłości będę mógł objąć jakiś pakiet akcji.

Kolejną terminologię związaną właśnie z warantami subskrypcyjnymi i ich realizacją.

I tak naprawdę w regulaminie opisujemy wszystkie najważniejsze elementy tego programu, czyli do kogo jest skierowany taki program,

Czyli na przykład program rozpisujemy na 5 lat, przy czym co roku jest pula akcji, które w ramach tego programu... Tak, że mamy takie okienka, z których możemy skorzystać.

Możemy mieć różne jakby opcje porozumień pomiędzy... Dokładnie tak, ze względu na to, że mówimy, że to jest employee stock option plan, czyli właśnie skierowany do pracowników, natomiast to może być skierowane do członków organów.

Nie rozmawiamy już o negocjowaniu na przykład cen za dane usługi, no bo mówimy ok, my na przykład pozyskujemy taniej, ale dzięki temu nasza spółka rośnie, w związku z czym wasz pakiet akcji, który objęliście w ramach naszego programu, też wzrasta na wartości, więc to też jest korzystne wtedy dla obu stron.

Także tak, jak powiedziałaś, te umowy w zależności od tego, do kogo są skierowane, zazwyczaj

Różnie brzmią po prostu, a wskazujemy inne kryteria obejmowania tych akcji.

I tak najczęściej rzeczywiście jest, czyli wskazujemy pulę akcji np.

dla najwyższego szczebla, dla menadżerów, dla kierowników działów, dla współpracowników i wtedy już na poziomie umów wskazujemy, jakie są kryteria, żeby te osoby mogły skorzystać z tych swoich opcji, bo to mogą być też kryteria finansowe.

Czyli nie tylko taka lojalność czasowa, tylko też na przykład właśnie osiąganie danych wyników, czy realizacja jakichś celów takich niefinansowych, czyli na przykład wdrożenie jakiegoś projektu albo jakiegoś programu w danym dziale, jeżeli skutecznie się zakończy, no to jest na przykład element, który pozwala na przykład kierownikowi danego działu objąć dodatkowy pakiet akcji.

I też później do skupywania z powrotem, bo też jest możliwość, żeby spółka faktycznie odkupowała te akcje i albo je umarzała, jeżeli kończy program,

Albo oferowała kolejnym osobom, także to jest też taki program, który może funkcjonować wiele lat i być skierowany właśnie do różnych osób.

Oraz no też patrząc czysto tak finansowo możliwość po prostu znacznej wartości tych akcji, wzrostu wartości akcji, które objęliśmy w ramach programu motywacyjnego, przesądzają o tym, że jest to najskuteczniejszy moim zdaniem program motywacyjny, jeżeli chodzi o spojrzenie takie szerokie na długofalową współpracę.

Skonsultować z doradcą, który podpowie, czy lepiej się przekształcić, czy można już na przykład w tej skali działalności zaproponować wdrożenie jakiegoś programu w firmie.

Rozpoczęcie od takiej analizy połączone z konsultacją na przykład z profesjonalistą, który faktycznie doradzi dobre rozwiązania, to jest dobry pierwszy krok, żeby faktycznie stworzyć i skuteczny i satysfakcjonujący dla wszystkich program motywacyjny.

Bo czasem te pomysły, które mamy na początku, one kompletnie się odwracają, jak dowiadujemy się właśnie, że pracownik będzie opodatkowany na skali albo jakieś nasze działania będą właśnie związane z wyższym opodatkowaniem, jak mogą być niżej opodatkowane.

Jeżeli mielibyście ochotę skonsultować się z Michałem, to oczywiście również zapraszamy do kontaktu.

Zapowiada się, że będziemy mieć kolejne nowości, kolejne rozmowy, więc subskrybujcie i śledźcie nas na bieżąco.