Mentionsy

No ale teraz, ponieważ niektóre osoby pracujące też w OKO.press uświadomiły mi, że kryzys konstytucyjny w Polsce trwa tak długo, że właściwie od czasów nastoletnich już nie wiedzą, jak powinien funkcjonować i właściwie czym powinien być Trybunał Konstytucyjny, no to pierwsze pytanie jest takie.

Ona wynika z przepisów konstytucyjnych i Trybunał w zasadzie

Trybunał Konstytucyjny również miał za zadanie kontrolować czy ustawy

Trybunał Konstytucyjny powierza jeszcze Trybunałowi kilka innych funkcji, które jak dotąd nie były zbyt często realizowane.

I wtedy Trybunał Konstytucyjny odegrał kluczową rolę, interpretując przepisy klauzuli demokratycznego państwa prawnego i wyprowadzając z niej kolejne prawa i wolności.

I te prawa i wolności, i warto o tym pamiętać, że te prawa i wolności wyinterpretowane z bardzo ogólnego przepisu przez Trybunał Konstytucyjny później stały się punktem odniesienia dla twórców i twórczyń polskiej konstytucji.

To jest taki okres między 1997 a 2004 rokiem, kiedy Trybunał Konstytucyjny wydał bardzo wiele orzeczeń, w których te nowe prawa konstytucyjne rozwinął.

To jest bardzo ważny okres, w którym Trybunał spełnił rolę takiego, potem jak najpierw był budowniczym i współtwórcą polskiego porządku konstytucyjnego, potem stał się jego strażnikiem, zapewniając, żeby żadna większość konstytucyjna nie odebrała nam tych praw, które zostały nam przyznane w momencie konstytucyjnym.

38 nierozpoznanych pytań prawnych, 348 skarg konstytucyjnych po ich wstępnym rozpoznaniu, z czego 63 zostały przez Trybunał zakwalifikowane do merytorycznego rozpoznania tylko w tym roku.

No to Trybunał Konstytucyjny był używany, żeby blokować ich działanie, tak?

Przepis konstytucyjny, który wyraża prawo do sądu, był wzorowany na Europejskiej Konwencji Praw Człowieka i na orzecznictwie Europejskiego Trybunału Praw Człowieka.

Tak bliska, że przez 20 lat Trybunał Konstytucyjny przed 2015 rokiem i doktryna prawa uważała, że to są niemalże siostrzane przepisy wyrażające te same gwarancje prawa do sądu.

A tu nagle w ostatnich latach niekonstytucyjnie obsadzony Trybunał Konstytucyjny stwierdził, że artykuł 6 Europejskiej Konwencji Praw Człowieka jest niezgodny z polską konstytucją.

Prawą ręką za lewe ucho, bo to nie jest tak, że Trybunał Konstytucyjny teraz nie zdawał sobie sprawy z tego, o czym przed chwilą powiedziałem.

Z jednej strony odrzuca orzecznictwo Trybunału Sprawiedliwości Unii Europejskiej, Europejskiego Trybunału Praw Człowieka, ale też na przykład obficie cytuje różne orzeczenia też zagranicznych Trybunałów Konstytucyjnych, jak niemieckiego, austriackiego.

Trybunał Konstytucyjny na przykład bardzo lubi się porównywać do Federalnego Trybunału Konstytucyjnego Niemieckiego w sprawach kontroli przepisów prawa unijnego.

Zwłaszcza, że w analizach dotyczących europejskich Trybunałów Konstytucyjnych, to raczej polski i niemiecki są dzisiaj podawane jako takie przykłady dwóch skrajności, czyli ten uznawany za najbardziej niezależny, niemiecki i polski, który stracił te takie przymioty, możliwości sprawowania niezależnej kontroli, o czym już rozmawialiśmy.

Niemiecki Trybunał Konstytucyjny

Nigdy nie orzekł, nie wydał takich orzeczeń jak Polski Trybunał Konstytucyjny, jeżeli chodzi o prawo unijne.

Co zrobił Polski Trybunał Konstytucyjny?

I to jest jeszcze ten okres, kiedy Trybunał Konstytucyjny wydawał ważne, w tym ważne, jeżeli chodzi o ochronę praw człowieka, orzeczenia.

Więc w tym sensie to Polski Trybunał Konstytucyjny jest bardziej otwarty niż Trybunał Sprawiedliwości Unii Europejskiej, ponieważ możemy oglądać, zanim był Sejmflix, to przez lata był Trybunał jako taki pewien specyficzny rodzaj kanału telewizyjnego.

Wiesz, kiedy Trybunał Konstytucyjny wydawał, zabezpieczam to, tamto, siamto, jeszcze czekam aż Trybunał zabezpieczy sam siebie w najbliższym czasie.

No i we wrześniu udało się uchwalić dwie ustawy o Trybunale Konstytucyjnym, które prezydent skierował przed podpisaniem do Trybunału Konstytucyjnego.

Co prawda niekonstytucyjny Trybunał Konstytucyjny stwierdził inaczej w wyroku, w którym skontrolował tę uchwałę, mimo tego, że nie miał kompetencji do tego, żeby orzekać o akcie, który jest wyrazem, ekspresją politycznej woli i preferencji konstytucyjnej Izby.

Po drugie, to jest uchwała, która stała się punktem odniesienia dla uczestników postępowania przed Trybunałem Konstytucyjnym.

Rozumowania, które doprowadziło prokuratora generalnego do twierdzenia, że Trybunał Konstytucyjny jest niezgodnie z przepisami konstytucyjnymi obsadzony oraz nie daje gwarancji niezależności w rozumieniu Europejskiej Konwencji Praw Człowieka.

Jednocześnie sam też inicjuje niektóre postępowania przed Trybunałem Konstytucyjnym.

Natomiast pamiętajmy, że uchwała nie jest aktem normatywnym choć Trybunał Konstytucyjny w niekonstytucyjnym składzie stwierdził, że jest.

Tak dużo kontrowersji, w związku z czym Rada Ministrów podjęła uchwałę o konieczności wstrzymania publikacji do czasu pełnego uzasadnienia wyroku Trybunału Konstytucyjnego, tworząc tym samym precedens, który nie miał żadnego oparcia w przepisach konstytucyjnych.

Tak interpretowaliśmy, mówię my w sensie prawnicy i prawniczki zajmujący się prawem konstytucyjnym, tak też Trybunał Konstytucyjny interpretował przed 2015 rokiem przepis Konstytucji.

I teraz pojawiają się w toku prac nad ustawą budżetową, pojawiają się pomysły, żeby przesunąć środki, które są przeznaczone na Trybunał Konstytucyjny, na przykład na Narodowe Centrum Nauki czy na inne instytucje.

Nie mieliśmy też takiego precedensu, takiego case'u w przeszłości, który trafiłby do Trybunału i zostałby rozstrzygnięty przez prawidłowo działający Trybunał Konstytucyjny.

Bardzo dziękuję za dzisiejszą rozmowę i mam nadzieję, że będziemy jeszcze mogli pod względem konstytucyjnym i również pod względem prawa międzynarodowego oceniać, co rząd robi i jak działa Trybunał Konstytucyjny w kolejnych latach.