dr Dorota Natalia Komar – „Jak się odmłodzić epigenetycznie?” – #110

Większość chorób pojawia się na starość, to wraz z zastopowaniem storzenia albo z odmłodnieniem epigenetycznym możemy też zahamować pojawienie się chorób. I to widzimy w badaniach laboratoryjnych na zwierzętach. I taką samą nadzieję mamy w przypadku tego odmładzania wieku epigenetycznego, biologicznego. To jeżeli odmłodzimy kogoś, to wydłużymy życie, ale nie tylko życie, ale też życie w zdrowiu. Ciąż żyjemy dłużej, ale też już jest to pojęcie healthspan i lifespan, czyli długość życia i długość życia w zdrowiu. I już się pojawiają takie pierwsze ostrzeżenia, że faktycznie długość życia w zdrowiu się już zaczyna kurczyć. Naszym partnerem jest Centrum Medyczne Damiana, czyli miejsce, które odwiedzamy regularnie, bo chcemy być silni i zdrowi.

Można było tak zrobić, ale to była ta terapia celowana, bo niestety wciąż te narzędzia nie są takie bardzo precyzyjne. Mimo tego, że one powinny się łączyć w jednym konkretnym miejscu w genomie, mają takie swoje off-targety, to znaczy łączą się w innych miejscach niż byśmy chcieli i jakiś procent komórek temu podlega. No i były takie badania, które pokazywały, że na przykład to może prowadzić do niechcianej onkogenezy, czyli do nowotworów i tak dalej. Więc jeszcze nie do końca jesteśmy w stanie to kontrolować, no ale na pewno jakby lata przyniosą nam lepszą kontrolę. Ale nie idzie to bardzo szybko, tak? Nie idzie to bardzo szybko. No i też uważam, że to jest jednak bardzo duża odpowiedzialność wprowadzania takich technik i akceptacja tego typu, no bo wiecie, dają genika i tak dalej, wiadomo, że ludzie mają różne pomysły, może to pójść w złą stronę.

Jak słońce, tak. Jak najbardziej, tak. To ile czasu możemy spędzać na zewnątrz. To, że to były małe społeczności, które sobie nawzajem pomagały, więc te kontakty międzyludzkie bardzo silne. To, że ludzie na starość mieli tam wciąż bardzo dużo celu do życia, no bo jakby mieli swoje biznesy, pomagali rodzinie, wiecie, takie, że nie byli. Tak, tak, tak, tak. Że nie siedzieli przed telewizorem. Też, też, bo to były te badania, były przeprowadzone w momencie, w którym jakby oni dostępu do telewizji nie mieli. Więc bardzo często jakby wyciągamy taką jedną rzecz i myślimy, że to będzie ten załatwy środek, a zapominamy o innych czynnikach. Czyli generalnie nie polecasz mieszkania w dużym mieście? I streamingów. Streamingiem natylują. streamingi metylują geny. Teraz tak wiecie, szybko, szybko, szybko, szukam czegoś, czy faktycznie wiem o tym.

A tego nie wiemy, jakie się zaktywują. Jakieś na pewno. Nie wiemy. I tutaj wiecie, mamy ten syndrom alkoholowy, tak? Fetus alcohol syndrome. Fas. Tak, fas. Dziękuję. Dzieci rodzą się z licznymi problemami. Z licznymi problemami i już wiemy, że właśnie ten alkohol, który jest pity przez mamę, jest metabolizowany w wątrobie i acetylacja razem z krwioobiegiem jest po prostu przekazywana do całego ciała i tam się włączają różne geny, różne... Takie ścieżki rozwojowe, tak, u płodu, które się nie powinny włączyć w tym momencie. Po prostu zaburza to ten program. Stąd są te zmiany, które widzimy. Bardzo niebezpieczne. Alkohol w ciąży. Alkohol w ciąży i nie tylko, bo właśnie te grupa cytylowe mogą nam iść do głowy.

Piszesz też o tak zwanym głodzie zimowym. W Holandii pod koniec wojny panował głód. Nie będziemy wyjaśniać, dlaczego wystarczy sobie wpisać głód zimowy i wszyscy się dowiedzą, jaka za tym stoi historia. Ale dzieci głodu zimowego miały problem z przyswajaniem cukru. Znaczy nie z przyswajaniem, właśnie super sobie radziły z przyswajaniem, wręcz przeciwnie. Znaczy za dobrze sobie radziły. Za dobrze. Jak mówiłeś, brakowało jedzenia, kobiety w ciąży nie miały odpowiednio... Były niedożywione. Tak, były niedożywione. Między innymi też brakowało ich tym różnych substancji epigenetycznych, które jakby działają na maszynie epigenetyczną, ich potomstwo.

Żeby zrobić sobie, wiecie, będzie brakowało jedzenia, więc fajnie, że póki jak jest, tak, róbmy zapasy, więc przystosowanie świetne. Ale w momencie, kiedy mamy... A po wojnie skończył się głód i nagle problemy zdrowotne, bo jestem przygotowany do innego środowiska. Wydaje się takie drobne rzeczy, a mają wpływ później na całe życie, prawda? Tak. Że tego już się nie odwróci, tak? Już masz takie, już tak zostałeś zaprogramowany. Nie do końca, bo wiemy, że są takie okienka szczególnej wrażliwości, okienka rozwojowe, różnie to się nazywa. I ten rozwój płodowy jest jednym z nich. Na początku, pierwszy etat to jest to dojrzewanie komórek rozrodczych, czyli tak jak mówiliśmy, to palenie przed dojrzewaniem, czyli przed tym momentem, kiedy dojrzewają komórki rozrodcze później, ciążę.

I to nie jest tak, że po prostu jakby naukowcy sami nie wiedzą, albo lekarze nie wiedzą, co jest dobre. Po prostu zmieniamy się, mając więcej danych i zmieniamy się, bo zmienia się też środowisko. Tu i teraz. W książce opisujesz to, że żyjemy coraz dłużej, ale na przykład jakość nasienia się degraduje z gigantyczną prędkością. I dlaczego tak jest? Bo niby jesteśmy coraz zdrowsi, a tak naprawdę... Przekazujemy coraz gorsze geny? W sumie to nie chodzi o to, że jesteśmy coraz zdrowsi, tylko żyjemy coraz dłużej. To chyba niekoniecznie są... Masz rację, to nie jest skorelowane. To nie są dwie sprawy. Możemy żyć dłużej, będąc chorymi. Tak, to też prawda, że już się zaczyna, wiecie, wciąż żyjemy dłużej, ale też już jest to pojęcie health spine i life spine, czyli długość życia i długość życia w zdrowiu.

I już się pojawiają takie pierwsze ostrzeżenia, że faktycznie, że mimo tego, że wciąż się wydłuża długość życia, to ta długość życia w zdrowiu się już zaczyna kurczyć. Czyli mamy coraz więcej ludzi, którzy długo żyją i są chorzy. Mimo chorób. Mimo chorób, tak. Bo potrafimy je leczyć. Potrafimy je leczyć. Medycyna naprawdę zrobiła niesamowity postęp. Ale życie w zdrowiu nam się skraca. Bo mamy coraz więcej czynników, które nie do końca zdrowo na nas wpływają. Całe nasze nowoczesne życie, to tak naprawdę, nie wiem, siedzenie przed komputerem, brak kontaktów z innymi ludźmi, brak społeczeństw, dużo stresu. Ciekawe, jaką traumę siedzenie przed komputerem przekazuje. Po kolei. Tak, ale to nie są zdrowe, to nie jest nic, co jest dla nas zdrowe, więc mimo tego, że jakby uczymy się, co mamy jeść, mamy dostęp do coraz większej, tak, do produktów, jakby w tym naszym świecie, w którym my żyjemy, tak, mamy to błogosławieństwo, że jesteśmy tutaj.

Ja wam powiem, że to na tym powstało, bo ja byłam wielką fanką tego. A, okej. No to my już byliśmy stare dziady, ale ten film był. Jest ich parę chyba. Tak, teraz jakaś taka nowsza wersja była chyba na początku tego roku. Ja oglądałam i wciąż widzę teraz, jak wchodzę po ulicy, 100 tysięcy sposobów, na które mogę umrzeć. Ostatnio widziałam taką dużą śrubę na ulicy, jechał samochód i on tak przesunął. Ja tak się schowałam aż za winkiel, bo już widziałam różne rzeczy. Słuchaj, czy ty masz wrogów? Nie w swoim środowisku, tylko na przykład wśród komentarzy na Instagramie, no głównie na Instagramie, bo to jest twoja forma, teraz już pewnie będzie trochę inna, ale na Instagramie masz pewnie największą popularność i miałaś za nim, napisałaś książkę, bo teraz jesteś już panią pisarką i już będą inne historie.

Będziemy myśleć o tym, żebyśmy byli młodsi, więc my będziemy mieli długo ten podcast. Nie, ale poczekaj, jak się spotkamy ponownie, to my wciąż będziemy w tym samym wieku. Tak, taki jest plan. Tak, bo dzięki dzisiejszej rozmowie się odmłodzimy, tak. Fajnie by było, bardzo ładna wizja, bardzo jej kibicuję. Tak jak wspomnieliście, tam była duża część o starzeniu, bo to jest to, czym się teraz zajmuję, mam swój własny projekt o starzeniu. Skończyłam teraz ten projekt o menopauzie, który dał fajne wyniki, mam nadzieję, że już niedługo będą opublikowane, ale widzicie, napisałam książkę, a nie napisałam publikacji, także... Czyli teraz publikacja naukowa o menopauzie, a to mechanizm epigenetycznych w menopauzie. Tak, o epigenetyce podczas menopauzy, bo tam są na pewno niesamowite rzeczy, jeśli chodzi o działanie mózgu, jak się zmienia metabolizm, a jako, że metabolizm dostarcza tych składników do epigenetyki.

I ona wtedy była w ciąży z moją mamusią, więc jak była w ciąży z moją mamą, to były też tam komórki rozrodcze mojej mamy, z której powstałam ja i moja siostra, więc trochę tutaj trzy pokolenia kobiet na jednym tatuażu. I też trochę epigenetyka. Tak. Czyli to jest dziedziczenie nie traumy, tylko dziedziczenie pozytywnych. Tak, mojej miłości do Warszawy chyba. I rodziny. Cieszymy się. I ostatnie pytanie. Prosimy o krótką odpowiedź, zwięzłą. Jak żyć? Dobrze. Dziękujemy bardzo za wizytę. I teraz autorka, proszę do kamery, może odkazać swoją książkę. Bardzo chętnie. Szukaj genetyczne przeznaczenie. Doktor Dorota Natalia Komar. Polecamy. Wydawnictwo Otwarte.