Wielka wojna północna. Początek końca Rzeczpospolitej

Wielka wojna północna. Rzeczywiście, historycy polscy w wieku XIX, w wieku XX, ale zwłaszcza w wieku XIX, poszukując odpowiedzi na pytanie o praprzyczyny upadku państwa polskiego, sięgali bardzo często do wydarzeń z bardziej jeszcze zamierzchłej przeszłości, zastanawiając się nad tym, jaki wpływ na późniejsze losy państwa miała pozycja władcy, stanów i tak dalej. Natomiast rzeczywiście, gdy myślimy o położeniu Rzeczypospolitej w wieku XVIII, o utracie suwerenności, Musimy mówić o III wojnie północnej, która nie bez przyczyny nazywana jest w historiografii Wielką wojną północną. A tak naprawdę należałoby sięgnąć jeszcze wstecz, zatrzymać się na momencie śmierci Jana III Sobieskiego i potem tego, co wydarzyło się po jego śmierci, czyli wyboru nowego władcy.

Bo tu nieoczekiwanie znów. Pojawia się postać też chyba słabo przez nas kojarzona, no bo Waleziusz wiedzą wszyscy kim był, co się stało z jego polską koroną i jak się zachował. Natomiast książę Conti, no postać kompletnie nierozpoznawalna, a dosyć istotna jak się okazuje. Tak. Śmierć Jana III odpożyła, jak pisał jeden z najważniejszych historyków polskich dziejów nowożytnych, Władysław Konopczyński, najdłuższe i najniemoralniejsze bezkrólewie w dziejach polskich, Do polskiego tronu zgłosiło się wielu kandydatów, m.in. wspomniany przez pana książę Conti, ale także wielu niemieckich książąt. Trwała rywalizacja, ostra walka polityczna pomiędzy stronnictwami. Właściwie zapomniano już o kandydaturze synów zmarłego monarchy, jak o Jakubie i Konstantym Sobieskich.

Ten Stanisław Leszczyński dość przypadkowo, można by było powiedzieć, na polski tron został powołany. Pierwotnie Karol XII myślał o tym, że mógłby na polski tron powołać Jakuba Sobieskiego. No i w ten sposób mógłby pokazać, że kontynuuje tradycję, że tak naprawdę przywraca rodzinie Sobieskich i Polsce to, co i Sobieskim i Rzeczypospolitej się należało, w pewnym uproszczeniu można by było powiedzieć. Tutaj August II utrudnił działania królowi szwedzkiemu, ponieważ Jakuba porwał, uwięził najpierw na Śląsku, a później w twierdzy Königstein pod Dreznem i stąd wybór padł na Stanisława Leszczyńskiego, który nie bardzo miał możliwości, żeby samodzielnie rządzić. W gruncie rzeczy wielkorządcą polskim byli szwedzcy dyplomaci, wojskowi i sam Karol XII.