Wielka wojna północna. Początek końca Rzeczpospolitej

Stąd też decyzja, aby tym pierwszym wrogiem, z którym Szwecja się rozprawi, był właśnie SAS i Rzeczpospolita. Tak, to prawda. Z jednej strony wynikało to z takiej refleksji Karola XII nad tym, że rzeczywiście pomysł rozbioru szwedzkich posiadłości powstał w komnatach drezdyńskiego zamku. Z drugiej strony pokonanie Polski wydawało się w tej sytuacji najłatwiejsze, czy łatwiejsze niż pokonanie Rosji, więc sensownym wydawało się po pokonaniu Danii, po narzucaniu im pokoju, I po wycofaniu się dworu kopenhaskiego z wojny, zajęcie się Polską. Karol XII odnosił w Polsce znaczące sukcesy, zajmując kolejne miasta i wygrywając walną bitwę pod Kliszowem, której wygrać nie powinien. Wojska polskie i saskie miały zdecydowaną przewagę, ale chyba tak to musimy nazwać, ze względu na zdradę Hetmana Lubomirskiego, który nie tylko nie uczestniczył aktywnie w działaniach wojskowych, ale po prostu wycofał się z pola walki, umożliwiając Szwedom

Najpierw dokonanie frontalnego ataku, a później no po prostu pokonanie wojsk saskich umożliwił dalsze sukcesy Karolowi XII. To zatrzymajmy się w takim razie na chwilę przy tej bitwie, bo rzeczywiście ona z wielu powodów jest interesująca, bo mówi się o tym, że to jest taki symboliczny koniec polskiej husarii. Natomiast najciekawsza z tego wszystkiego jest oczywiście postawa lubomirskiego Hetmana, który przecież to stanowisko otrzymał z rąk Sasa. Jest to istotny problem, który w ogóle w całej epoce staropolskiej mieliśmy do czynienia. Otóż urzędy były dożywotnie. W związku z tym nie można było właściwie pozbawić szlachcica czy magnata wysokiego urzędu. Jedyną możliwością było ofiarowanie mu wyższego, lepszego stanowiska, wyższej godności.

Rozumiem, że po takie metody sięgano bardzo chętnie, chcąc na przykład przeciwnika politycznego No, przekabacić na swoją stronę, bo Lubomirski był zwolennikiem księcia Konfiego. Tak. To znaczy, z jednej strony można było go chcieć przekupić, jak gdyby, ofiarując mu lepsze stanowisko. W wypadku niektórych urzędów można było ofiarować komuś jakąś godność, urząd, poprzez który tracił wpływ na określoną sferę interesów. Na przykład takim urzędem był Urząd Kasztelana Krakowskiego, z którym nie wiązała się żadna realna władza, ale był to w hierarchii urzędów najważniejszy urząd. Gdy mówimy o bitwie pod Kliszowem, Jak w soczewce widzimy różne problemy staropolskiego państwa i społeczeństwa. Z jednej strony zapóźnienie, jeśli chodzi o rozwój sztuki wojskowej. Inaczej już wojowano w Europie i rzeczywiście husaria nie była najlepszą odpowiedzią na rozwiniętą, czy coraz lepiej rozwijającą się piechotę w innych krajach.

Z drugiej strony zdrada lubomirskiego odzwierciedla także postawy polskiej szlachty. Wobec szwedzkiego ataku nie udało się szlachcie polskiej zjednoczyć wokół Augusta II, niezależnie od tego, jaki August II miał intencje, wciągając Saksonię, a pośrednio także Polskę, do wojny przeciwko Szwecji. Nie udało się szlachcie zjednoczyć wokół króla i przyjmowała ona bardzo różne postawy. Od prokrólewskiej, ledwie parę dni czy parę tygodni po porażce pod Kliszowem, zawiązała się w Sandomierzu konfederacja przy Augustie II, ale w tym samym czasie Prymas kardynał Radziejowski, wielki przeciwnik Augusta II, przy swoim boku zwołał w Warszawie Radę, która miała działać przeciwko Augustowi II. I była pewna szansa, wydaje się, latem 1703 roku na

Jeszcze wracając do bitwy pod Kliszowem, gdyby ta bitwa potoczyła się inaczej, gdyby Lubomirski został na miejscu, gdyby z trasą udało się dokończyć to, co już rozpoczęli, bo im ta bitwa szła przecież bardzo, bardzo dobrze, no to może ta Wielka wojna północna zakończyłaby się o wiele, wiele wcześniej. Ach, być może Wielka wojna północna zakończyłaby się wcześniej, gdyby August II uzyskał w Karłowicach to, o czym marzył, czyli księstwa naddunańskie. Gdyby oczywiście wcześniej okazało się, że Karol XII nie byłby dobrze przygotowany, tak dobrze przygotowany do wojny, gdyby wojska saskie i rosyjskie nie okazały tak zaskakującej słabości w walkach w Estonii, w Inflantach. To oczywiście tego rodzaju pytania można mnożyć, natomiast wydaje mi się, że bitwa pod Kliszowem nie jest takim decydującym momentem, dlatego że mamy tutaj oczywiście problem zdrady, to zawsze jest bolesne, gdy myślimy o interesach państwowych, działa na wyobraźnię także, natomiast