Mentionsy Mentionsy
Tomasz Raczek
Tomasz Raczek

TOMATO - Jakość czyli PRL kontra dziś | Rozmawiają Marcin Szczygielski i Tomasz Raczek

06.05.2026 ·1 godz 34 min · 2 rozdziały

TOMATO - Jakość czyli PRL kontra dziś | Rozmawiają Marcin Szczygielski i Tomasz Raczek

No, widzisz. Dobrze? Zadowolone? No nie powiedziałbym, że zadowolone, ale chyba dobrze. No to dobrze. A co masz na koszulce? Filipinki. Aaa, Filipinki. To jest reprodukcja programu i afisza. Afisza czy afiszu? Właśnie nie jestem tego pewien. Afisza czy afiszu? Plakatu. No ale to nie plakat.

No dobra. Z turnę amerykańskiego Filipinek w 1900. To był 60... Zastanawiam się, czy to był 5, czy 66. W każdym razie... One tam wtedy wyjechały. Opisałem to wszystko. Zaczynamy od Filipinek. No to dobrze, to już zaczniemy od Filipinek. Ja to wszystko opisałem, jak wyglądała ta trasa w książce o Filipinkach. Filipinki to my ciągle jeszcze mamy ją i sprzedajemy. Ale nie po to to opisałem, żeby tę książkę sprzedawać i na tym zarabiać, bo to właściwie nie było dochodowe przedsięwzięcie. Natomiast to był taki... Coś, czemu ja czułem, że powinienem to zrobić.

I tutaj jest nawet rozpiska, co się znajdowało wtedy w tym programie. Więc nie wiem czy to jest pomnik, na pewno jest to archiwum Filipinek, ale dlaczego ja dzisiaj o nim mówię? Dlatego, że jak się okazuje to archiwum pomimo tego, że nad nim tak długo pracowałem nie jest kompletne w tej książce i nie jest pełne, bo cały czas się jeszcze jakieś nowe rzeczy pojawiają. Po wydaniu tej książki odkryłem, że Filipinkom wydano nielegalne płyty w Stanach Zjednoczonych i w Kanadzie. Jedna była legalna i ja ją mam. To były butlegi. Tę płytę mam, to jest płyta, którą nagrały dziewczyny razem z Aleksandrem Nizowiczem.

Z jednej strony są piosenki Aleksandra Nizowicza, czyli solisty, który towarzyszył zespołowi w tournée i nagrania Filipinek, które były tutaj realizowane głównie pod kątem Polonii amerykańskiej. To było w Polsce czy w Ameryce? To było w Montrealu nagrywane. W listach Jana Janikowskiego nawet była prośba do żony, żeby nie mówiła nikomu, że Filipinki nagrywały cokolwiek w Stanach za oceanem, bo to jednak była komuna i temat był śliski. Poza tym dostali pieniądze i on głównie dostał pieniądze tam. Prawie nic nie dostały. Dostał Janikowski, no i dostali ludzie, którzy byli z nim związani. Ale nie, ja go nie krytykuję. No to były takie czasy absolutnie. Gdyby nie on, w ogóle one by tam nie były i nigdy by nie nagrały.

Ja mówię, dlaczego się chciał, żeby tutaj było wiadomo coś. No bo pierwsza rzecz, no to w tamtych czasach, jeżeli się zarabiało w dolarach za granicą, nieoficjalnie, no to to było, no można było podpaść bardzo poważnie. bo trzeba było mieć na to zgodę i podzielić się tymi pieniędzmi. Tak, no tutaj on się nie podzielił z nikim zdecydowanie, ale co więcej odkryłem, że to nie była jedyna wydana płyta Filipinek w Stanach i jeszcze jeden longplay, który mam, ale nie wiem gdzie go wsadziłem i nawet Tomek musiał czekać na mnie dosyć długo zanim tutaj dzisiaj zlazłem, bo próbowałem odnaleźć tę płytę, nie wiem gdzie ją wytknąłem. To była płyta zdecydowanie piracka, long play wydany, to była kompilacja piosenek filipinek z płyt wydanych w Polsce, bez wiedzy zespołów wydany, aczkolwiek nie jestem pewien...

A ty słuchasz tych płyt? Jak je kupujesz? No sprawdzam, nie jestem pewien czy nawet Janikowski wiedział, że ta płyta była wydana. ale okazało się, że był jeszcze jeden butlek, tym razem w wydanym, myślę, ze zgodą Jana Janikowskiego, czyli twórcy i kierownika, bo mówię, nazwiskiem operuję, nie powiedziałem kim był, Jan Janikowski był twórcą, założycielem, I kompozytorem większości piosenek. No części piosenek w pierwszym okresie Filipinek. I ich kierownikiem artystycznym, dopóki były z nim związane, to on o wszystkim decydował. No on był przede wszystkim ich nauczycielem muzyki w szkole. I ekonomii. Tak. I ekonomii też? Też ekonomii. No to niestety ci wniosek załatwił sobie na lewo nagranie w Montrealu.

Tak. Ale co więcej, ja jestem też przekonany, bo o tym nie ma żadnych informacji na ten temat, że Jan Janikowski wiedział także o tym, że została wydana jeszcze jedna płyta w Stanach Zjednoczonych zespołu. Tę płytę zdobyłem. To jest po prostu biały krok. Ja ją przypadkiem, na nią trafiłem na ebayu amerykańskim. Jakaś dziewczyna wyprzedawała płyty, które skądś tam zdobyła z jakiejś wyprzedaży garażowej i wśród nich były te oto Filipinki. To była czwórka, czyli cztery piosenki, płyta wielkości singla, Z drugiej strony jest tekst po polsku, do widzenia profesorze, czyli w tamtym czasie jednego z największych przebojów w zespołu. Tak wyglądała okładka i to, co ciekawe, to ta okładka, nigdy w Polsce to zdjęcie nigdzie nie było opublikowane.

To jest na takim poziomie, jakby na tym stopniu, który widać na dole. I to jest okrągłe zupełnie. To nie ma tam wejścia. Trzeba przeleźć przez tę barierkę, żeby się dostać do środka. Nieważne. W każdym razie to zdjęcie nigdy w Polsce się nie ukazało. Natomiast jakimś dziwnym trafem trafiło do Stanów Zjednoczonych i tam znalazło się na okładce tej płyty. Czwórki, którą udało mi się zdobyć. Także lata mijają. Od wizyt Filipinek w Stanach Zjednoczonych minęło 60 lat. No tak, 60 lat mija w tym roku. I ja po 60 latach znalazłem jeszcze jedną pamiątkę z wizyty zespołu w Stanach, która przetrwała do dzisiejszych czasów i trafiła do moich rąk, trafiła do Polski. Ale słuchałeś, czy to jest ładnie nagrane, czy trzeszcz?

Ja to sprawdziłem. Znaczy to trudno powiedzieć, że to jest ładnie nagrane czy nieładnie nagrane. To jest po prostu zrobiona kopia z dwóch, czwórek wydanych w Polsce Filipinek. To jest złociejskie nagranie. Oczywiście to jest butlek, to jest kradzione. Nikt o tym nie wiedział, być może tylko Janikowski, być może on jakoś na tym zrobił, ale to jest tylko i wyłącznie moje przypuszczenie, więc ja absolutnie go nie oskarżam. Może dostarczył na przykład taśmę. Myślę, że na pewno dostarczył zdjęcie, bo nikt inny tego zdjęcia nie mógł mieć. I to jest trop, którym ja się w tych swoich dedukcjach i śledczych zapędach kieruję. W przerwach między pisaniem książek to właśnie zajmuje się Marcin śledzeniem wszystkiego, co rozsypało się po obecności Filipinek w świecie.

No to nie jest moje podstawowe hobby, ale jest to coś takiego, do czego co jakiś czas wracam. I tak coś myślę, o, sprawdźmy, czy czegoś nie ma. I bardzo często zawsze coś znajduję. A to jakiś artykuł w jakiejś gazecie, a to jakieś zdjęcia. Ale to jest taka, no właściwie tak wydawałoby się niezwiązane z tematem naszej dzisiejszej rozmowy. Ten wstęp, ale trochę jest, bo tutaj dzisiaj będziemy mówili o... O jakości. O jakości. A na pewno to, co dla Filipinek było najważniejsze w ich pracy, to była jakość od A do Z, czyli od sposobów, jak śpiewały, od repertuaru, jaki zbierały, aż do tego, jak wyglądały na scenie i poza sceną, i jak się prezentowały na zdjęciach i w telewizji.

Oczywiście, że tak, bo był bardzo zdolny. No to nie porównuj tego z disco polo. Ale nie sądzę, żeby to było spełnieniem jego ambicji aktorskich. On w ten sposób zarabiał na życie. Obserwował ludziom to. Coś, co sprawiało tylko i wyłącznie przyjemność. Filipiak też tak, mogę powiedzieć, że zarabiały na życie. Do pewnego momentu tak, ale one jednak miały ambicje i chciały zrealizować też swoje marzenia muzyczne i to zrobiły w pewnym momencie. No nie wiesz, jakie miał marzenia Jarek Stępowski. No jakby nie zrealizował poza tym swoim typem cwaniaczka warszawskiego. To znaczy? Co to znaczy? Co to znaczy? Że nie zrealizował. No a co zrealizował? Śpiewał jeszcze inne piosenki. Ale grał w teatrach, w różnych rolach. Bo mówię ci, że to był aktor.

Działa wszystko jak najlepiej zrobiła. Tak, ona to starała się wykonać jak najlepiej. Ona miała taki gust, podobało jej się to sombrero. To czym się różniła w stosunku do pracy, w czym się różniła od Filipina, które też chciały, żeby było bardzo dobrze? Te, że na przykład Filipinki poszukiwały różnych form wyrazu i poszukiwały różnych rodzajów muzyki. Śpiewały jazz, śpiewały rocka, śpiewały twista, śpiewały pop, śpiewały też zaawansowane jakieś poszukujące rzeczy w latach 70. jak dyskutuję, dlatego, że... Świetnie dyskuty. Bo boję się, żeby zbyt łatwych takich podziałów nie robić, bo to wcale nie jest takie łatwe, żeby to nazwać, a już szczególnie jak pada porównanie z Disco Polo, to od razu wpadamy w taką kolejne myślenia, szczególnie ludzie młodsi ode mnie, którzy nie znają tych rzeczy, o których teraz mówimy z własnego doświadczenia, tylko wszystko jest relato refere, tak?

83:15 · Internet i nowa rzeczywistość 1

I w ten sposób wróciliśmy do tematu wywoławczego, czyli do jakości. No. No bo mówiłeś o utracie jakości. No tak. Tak, tak, tak. Tak, ale ja myślę, że musimy naprawdę teraz zrobić przerwę i do tego tematu wrócimy w następnym tematu. Czyli idziemy na siku. No jak ci się chce sikać, to idź. A zaczęliśmy od Filipinek. Zaczęliśmy od Filipinek, tak, jako przykład tego, że ta jakość była obecna, one o to walczyły i zresztą z sukcesem, bo inaczej by nie odniosły takiego sukcesu, jaki odniosły. Tak, ja wspominając tamte czasy dawne, to najbardziej z największą przyjemnością i rozrzewnieniem wspominam dyskusję na takich spotkaniach, na imieninach różnych i wtedy naprawdę ludzie dyskutowali o książkach nowych.

Pokazano wszystkie 13 dopasowań. Transkrypcja generowana automatycznie i niesprawdzana ręcznie — może zawierać błędy.