Mentionsy Mentionsy
Tłoczone z danych
Tłoczone z danych

Czy żyjemy w merytokracji?

02.08.2025 ·1 godz 12 min

Czy trzeba wierzyć w sprawiedliwość społeczną, żeby miała ona sens ekonomiczny? Na jakich przesłankach opiera się równość? Czy równo znaczy sprawiedliwie? Czy nauka dochodzi do tych samych wniosków co agenda ONZ? Jak budować sprawiedliwość i równość w zglobalizowanym świecie? O tym rozmawiamy z Kamilem Wyszkowskim z UN Global Compact Network Poland. Zapraszają red. Patrycja Maciejewicz, Wyborcza.biz, i Joanna Tyrowicz, GRAPE.Za równą pracę kobieta zarabia średnio 85 gr na każdą złotówkę zarobioną przez mężczyznę. Ta nierówność nie zmieniła się znacząco od lat 90! W tym odcinku przyglądamy się tematowi równości oraz sprawiedliwości w biznesie i społeczeństwie. Zaglądamy w statystyki i konfrontujemy je z wartościami. Rozmawiamy między innymi o tym:✅ Czy trzeba wierzyć w sprawiedliwość albo równość, by dostrzegać w niej ekonomiczną wartość? Jak sprawiać, by to co opłacalne było też “dobre”? ✅ Czy ważne dla nas wartości powinny mieć odzwierciedlenie w polityce gospodarczej i systemie zabezpieczeń społecznych? ✅ Czy samoregulacja biznesu w kontekście wartości działa? ✅ Czy i jak mechanizmy ekonomiczne mogą wspierać podejmowanie równościowych decyzji biznesowych?✅ Skąd się bierze dyskryminacja i jakie są skuteczne mechanizmy zmniejszające nierówności? ✅ Czy istnieje kraj, w którym nie ma dyskryminacji ze względu na płeć? Rozmawiamy o tym, jakie mechanizmy – od prawa międzynarodowego, przez regulacje krajowe, aż po stereotypy i realia rynku pracy – wpływają na to, ile zarabiają kobiety i mężczyźni, wykonując tę samą pracę. Zastanawiamy się, czy dążenie do równości jest opłacalne ekonomicznie i gdzie leży granica między faktyczną równością a iluzją sprawiedliwości. Poruszamy wątki takie jak gender pay gap, parytety w zarządach firm czy wyzwania stojące przed kobietami na rynku pracy – nie tylko w Polsce, ale i na świecie.Nie zabraknie także refleksji nad rolą regulacji, CSR-u, greenwashingu czy wpływu globalnych nierówności na codzienne życie. To odcinek pełen konkretów, liczb i przykładów z życia wziętych. Jakie są konsekwencje tego systemu, w którym żyjemy, dla nas wszystkich. Zapraszamy do 🎧 słuchania! ⏱ CZASÓWKA:0:00 – Intro0:40 – Co to jest sprawiedliwość społeczna?5:47 – Czy sprawiedliwość to znaczy równość?9:10 – Co rozumiemy o pojęciu "Równa praca równapłaca"?17:33 – Maksymalizacja zysku26:06 – Korporacyjne wybielanie32:53 – Szklany sufit40:53 – Stereotypy kobiet w miejscu pracy51:49 – Wpływ kobiet w miejscu pracy na produktywność1:00:23 – Na czym polega mechanizm merytokracji?1:11:09 –  Liczba odcinka Prowadzenie: Patrycja Maciejewicz i Joanna TyrowiczMontaż i postprodukcja: Maximilian NosalOpis odcinka: Marta RogalskaKierownik projektu: Marcin Bojanowski🍇 TŁOCZONE Z DANYCH to cykl podcastów i felietonów, w których dzielimy się wiedzą ze wszystkimi, którzy chcą lepiej zrozumieć otaczającą nas rzeczywistość społeczno-gospodarczą. Badamy, analizujemy i komentujemy kluczowe dane z zakresu ekonomii, socjologii oraz psychologii zachowań.Zapraszamy najlepsze polskie ekonomistki i ekonomistów, by porozmawiać o globalnych trendach, prognozach i kryzysach ekonomicznych, nierównościach, makroekonomii, społeczeństwie, rynku pracy i wielu innych tematach.Wszystkie odcinki 🎧 dostępne są 🟢 Spotify | 🟣 Apple | 🔴 YouTube | 🔵 WWW🗣 POZNAJMY SIĘ! GRAPE – unikatowy w skali kraju ośrodek badań ekonomicznych – tworzy grono ponad 20 ekonomistów i ekonomistek z polskich i zagranicznych uczelni. Więcej o naszych działaniach przeczytasz w zakładce O nas.|| LinkedIn || X || FB || www ||ℹ️ Projekt dofinansowany ze środków budżetu państwa, przyznawanych przez Ministerstwo Nauki w ramach Programu Społeczna odpowiedzialność nauki II.

Ona powstała w ramach Ligi Narodów, jeszcze wcześniej, w 1918 roku. Można powiedzieć, że jest takim pogrobowcem Ligi Narodów, to jak wiadomo nie przetrwała do naszych czasów. Jest najstarszą agendą ONZ, ale dzięki niej mamy standardy pracy, czyli np. prawo do urlopu, prawo do odpoczynku, prawo do tego, żeby nikt w pracy nas do czegoś nie zmuszał. Czyli z tych konwencji MOP-owskich możemy bardzo wiele tych standardów sobie wyinterpretowywać. One też wchodzą, przenikają do prawa krajowego, oczywiście w tych ustrojach, które są wrażliwe na niesprawiedliwość społeczną i nie robią tych polityk deklaratywnie, tylko rzeczywiście na serio. No i wtedy, jeżeli byśmy spojrzeli nad sprawiedliwość społeczną przez pryzmat prawa międzynarodowego, standardów międzynarodowych i tego, że jest grupa krajów, która zależy na tym, no i długa lista krajów, które mają to w nosie, no to robi się jeszcze ciekawiej, no bo te niesprawiedliwości społeczne po prostu są.

Joanna, możesz więcej opowiedzieć o tym, co rozumiemy przez takie pojęcie równa praca, równa płaca? Bo to chyba nie do końca chodzi tylko o to, że ktoś za 8 godzin jakiejś czynności dostaje taką bądź inną pensję i to nie zawsze jest to samo. Tak jest, jak mówisz oczywiście, ale fascynujące dla mnie jest, jak słucham Kamila, czy czytam rzeczy, które Organizacja Narodów Zjednoczonych w tych obszarach, którymi się zajmuję naukowo, publikuje, że są takie miejsca, gdzie ta nauka się super styka z agendą Narodów Zjednoczonych, a są takie miejsca, gdzie ona się nie musi stykać, a i tak jest fajna. Powiedzisz, jak przyjdziesz i powiesz, przyjdzie społeczeństwo i powie, chcemy być równym społeczeństwem. I tak zagłosowało i tak ogłosiło. Albo przyjdzie drugi i powie, w ogóle nam nie przeszkadza jaka jest nierówność.

no to taki pracownik, który nie myśli o sobie w kategoriach prezesa czy dyrektora dużej firmy, no to nie 84 grosze za złotówkę, tylko bliżej 90 groszy za złotówkę. Cały czas nie jest to równa płaca za równą pracę i cały czas ta różnica jest i jest zasadnicza. Natomiast ciekawy jest ten aspekt, dlaczego pracownicy, którzy zarabiają najmniej, mają małe nierówności. I tu to już w ogóle, to nie tak, że tam nie ma dyskryminacji, to nie tak, że tam ktoś jest równościowo nastawiony. Naczytał się wypowiedzi Kamila i dokumentów narodów zjednoczonych, tylko jak wszyscy dostają płacę minimalną, to nie ma jak zróżnicować między kobietami a mężczyznami. Jak wszyscy dostają niedużo więcej niż płaca minimalna, to tej przestrzeni do zróżnicowania między kobietami a mężczyznami jest bardzo nieduże. Jak masz 200 złotych nad płacą minimalną dla mężczyzny i równopłacę minimalną dla kobiety, to to jest tak mała część tego wynagrodzenia, że chociaż i tak dyskryminujesz kobiety i tak z tego tylko powodu, że są kobietami, chcesz im płacić mniej, bo są tak samo...

Wiecie, czemu ja się zajęłam ekonomią, znaczy w sensie tymi badaniami związanymi z równością ze względu na płeć, a nie na przykład jakimiś, nie wiem, ze względu na rasę albo pochodzenie etniczne albo religijne. Bo tak się składa, że kobiety żyją we wszystkich krajach świata, a nie wszystkie kraje świata są zróżnicowane ze względu na etniczność, religię czy jakieś inne aspekty. W związku z tym, jeżeli chcesz zbadać, jakie czynniki stoją za tym, że gdzieś jest równość, a gdzieś jej nie ma, no to po prostu nie dałoby się tego robić w tak porównawczym ujęciu, jak można to zrobić w przypadku kobiet. I to też jest taki kolejny przykład, że jakby patrzysz na agendę Narodów Zjednoczonych i... czy rola płci jest ważna sama w sobie. Natomiast z naszej perspektywy w badaniach, ona jest ważna nie przez to, że jakoś strasznie martwimy się o równość ze względu na płacie.

Pokazano wszystkie 4 dopasowania. Transkrypcja generowana automatycznie i niesprawdzana ręcznie — może zawierać błędy.