#148 Jacqueline du Pré. Tragedia i mit
W lutym 1973 roku Jacqueline du Pré miała zagrać w Nowym Jorku czterokrotnie koncert podwójny Brahmsa, występując wspólnie z Pinchasem Zukermanem. Z dnia na dzień sprawność jej palców pogorszyła się tak bardzo, że czwarty koncert musiała odwołać. Nikt wówczas nie zdawał sobie sprawy, dlaczego tak się stało. Krytycy dziwili się wyraźnemu spadkowi formy 28-letniej wiolonczelistki, która grała, „jakby zapomniała poćwiczyć”. Leonard Bernstein zachęcał ją, by po prostu wzięła się w garść. To nie było już możliwe. Tamtego wieczoru Jackie zagrała po raz ostatni. Przez kolejne lata stopniowo wycofywała się w cień, aż zupełnie zniknęła. To nagłe załamanie, nieoczekiwana katastrofa, stała się kamieniem węgielnym mitu genialnej artystki, której okrutny los odebrał najcenniejsze, co miała. Jednak budowa tego mitu zaczęła się dużo wcześniej i trwa do dziś. W drugiej części opowieści o Jacqueline du Pré, której 80-lecie urodzin przypada w tym roku, prześledzimy, jak ten mit się tworzył. Opowiadam, jak Jackie osiągnęła światowy rozgłos, jaka była w tym rola Daniela Barenboima, jakie kontrowersje temu towarzyszyły, a także jak po jej przedwczesnej śmierci te kontrowersje starano się kapitalizować. Podcast powstał dzięki Mecenasom Szafy Melomana. Jeśli chcesz stać się jednym z nich i wspierać pierwszy polski podcast o muzyce klasycznej, odwiedź mój profil w serwisie Patronite.pl.Nagrania:1. Jacqueline du Pré w duecie ze swoim nauczycielem Williamem Pleethem gra Couperina.2. Gabriel Faurè, Elegia (z Geraldem Moorem).3. Koncert wiolonczelowy Georga Matthiasa Monna.4. "Kol Nidrei" Brucha z Danielem Barenboimem i Izraelską Orkiestrą Symfoniczną.5. Sonata wiolonczelowa Chopina z Danielem Barenboimem.6. Trio a-moll Piotra Czajkowskiego z Zukermanem i Barenboimem.Szafa Melomana to pierwszy polski podcast o muzyce klasycznej, tworzony przez dziennikarza Mateusza Ciupkę. To fascynujące historie kompozytorów, wykonawców i utworów, zawsze wzbogacone o liczne konteksty historyczne i kulturowe. Nowe odcinki w co drugi piątek na popularnych platformach podcastowych.Mateusz Ciupka – publicysta muzyczny, autor Szafy Melomana, pierwszego polskiego niezależnego podcastu o muzyce klasycznej, redaktor w magazynie Ruch Muzyczny. Pracował w Operze Krakowskiej, współpracował m.in. z Krakowskim Biurem Festiwalowym, Filharmonią Narodową i Filharmonią Śląską, publikował w „Ruchu Muzycznym”, „Dwutygodniku” i magazynie „Glissando”. Przeprowadził rozmowy m.in. z Garrickiem Ohlssonem, Masaakim Suzukim, Ermonelą Jaho i Giovannim Antoninim. Jest autorem Małej Monografii Romualda Twardowskiego, wydanej nakładem Polskiego Wydawnictwa Muzycznego w 2023 roku. Mieszka i pracuje w Pradze, w Czechach.
Pozostawał tylko w kręgu osób najbliższych. Oficjalnie byli na urlopie. Jackie udała się do swojej siostry, do Hillary, do Ashmansworth, gdzie mieszkała ona wraz z mężem i czwórką dzieci. Porzuciła wiolonczelę, przestała grać zupełnie. Postanowiła w zacisznym, bliskim natury domu Hillary i Kieffera zaznać spokoju i rodzinnego ciepła. Co tam się wydarzyło w tym domu do dzisiaj pozostaje tajemnicą. Na tej tajemnicy zbudowany został kontrowersyjny film Hilary i Jackie, inspirowany książką Genius in the Family autorstwa Pierce'a i Hilary du Pré, czyli rodzeństwa Jackie. Oraz na podstawie rozmów z nimi.
Reżyser Anand Thakur w samym centrum postawił ten właśnie wątek. Oto Jackie przybywa do siostry poszukując pomocy. Stawia jej w pewnej chwili nierealne wydawałoby się żądanie, by skoro przez całe życie wszystkim się z nią dzieliła, podzieliła się z nią także swoim mężem, Kiefferem. Hillary, choć początkowo sceptyczna, w końcu namawia swego bogu ducha winnego małżonka, by poszedł z Jackie do łóżka. W ramach terapii i pomocy w wychodzeniu z depresji. Barenboim po tym jak ten film zobaczył miał powiedzieć, że żałuje iż nie zaczekali z kręceniem i emisją do jego śmierci. Elizabeth Wilson w swojej biografii opisuje zupełnie inny bieg zdarzeń. Moim zdaniem bardziej prawdopodobny.
Otóż bez wątpienia jakiś rodzaj chemii między Kiefferem a Jackie był. Kieffer był trochę typem angielskiego gentlemana, trochę typem farmera będącego blisko natury, daleko od miasta, jednocześnie trochę typem hippisa. Zajmował się muzyką, ale amatorsko, z zespołem Newberry String Players. żywił niechęć do mainstreamowego, gwiazdorskiego życia muzycznego, które uprawiali Jackie i Daniel. Ona z pewnością sfrustrowana i zmęczona, nieraz na to życie narzekała, a on jej wturował, otaczał ją niby opieką, dużo z nią rozmawiał, spacerował. O tym, że mieli romans, zakomunikował Hillary otwarcie, ponieważ był przeciwnikiem tradycyjnego modelu rodziny, był zwolennikiem otwartych związków i nie widział w tym nic złego.
W maju oficjalny urlop się skończył, a Jackie nie powróciła na estradę. Ponieważ Daniel miał mnóstwo planów, zaczął starać się im sprostać sam, zmieniając programy i współpracowników, wszędzie tam, gdzie Jackie trzeba było zastąpić. Media wyczuły, że dzieje się coś złego i zaczęły się plotki o ich zerwaniu i o problemach, które ma Jackie. Sekretarka odpierała coraz napastliwsze pytania, usprawiedliwiając Jacqueline, że ma ona kontuzjowany nadgarstek i nie wiadomo kiedy wróci. W tym tuszowaniu Jackie niespecjalnie pomagała, ponieważ zdarzało jej się tu i ówdzie występować, ale właśnie lokalnie, amatorsko, w duchu Kieffera. Z jego Newberry String Players też zagrała, siadając w drugim pulpicie wiolonczel.
Zdarzało się, że takie przypadki widzieli ludzie z agencji albo związani z salami koncertowymi czy festiwalami, dla których Jackie miała występować. Rodziło to agresywne listy, podważające tłumaczenia o chorym nadgarstku. Jackie, wciąż pozostając z Kiefferem i Hillary, podjęła decyzję o pójściu na psychoterapię. Prowadził ją dr Walter Joffe, specjalista w zakresie psychoanalizy. Te sesje wydawały się pomagać. Z czasem ich liczba zaczęła się zwiększać, a ponieważ spotkania odbywały się w Londynie, w końcu Jackie postanowiła wrócić do Daniela. Otwarcie przyznała, do czego doszło między nią a Kiefferem. Daniel jednak wyczuł, że ta zdrada jest częścią większego problemu. Wybaczył jej, nie wywierał presji.
Pokazano wszystkie 5 dopasowań. Transkrypcja generowana automatycznie i niesprawdzana ręcznie — może zawierać błędy.
Mówca podziękowuje sponsorom i podaje informację o sposobie wesparcia Szafy.
Rozpoczyna się opowieść o zakochaniu się Jacqueline du Pré w muzykowaniu kameralnym i jej poznaniu z Danieliem Barenboimem. Opisane są ich wspólnie wykonane tria Beethovena oraz kwintet Pstrąg Schuberta.
Opisane są problemy zdrowotne Jackie du Pré, jej zerwania z Danieliem i romans z Kiefferem, a także próba powrotu do muzyki po urlopie.
To była Szafa Melomana.
Rozdziały i streszczenia generowane automatycznie. Pełna transkrypcja nie jest publikowana — wyszukaj frazę, aby zobaczyć dopasowane fragmenty.
„To była Szafa Melomana."
Kliknij, aby znaleźć fragmenty, w których pada.
W lutym 1973 roku Jacqueline du Pré miała zagrać w Nowym Jorku czterokrotnie koncert podwójny Brahmsa, występując wspólnie z Pinchasem Zukermanem. Z dnia na dzień sprawność jej palców pogorszyła się tak bardzo, że czwarty koncert musiała odwołać. Nikt wówczas nie zdawał sobie sprawy, dlaczego tak się stało. Krytycy dziwili się wyraźnemu spadkowi formy 28-letniej wiolonczelistki, która grała, „jakby zapomniała poćwiczyć”. Leonard Bernstein zachęcał ją, by po prostu wzięła się w garść. To nie było już możliwe. Tamtego wieczoru Jackie zagrała po raz ostatni. Przez kolejne lata stopniowo wycofywała się w cień, aż zupełnie zniknęła. To nagłe załamanie, nieoczekiwana katastrofa, stała się kamieniem węgielnym mitu genialnej artystki, której okrutny los odebrał najcenniejsze, co miała. Jednak budowa tego mitu zaczęła się dużo wcześniej i trwa do dziś.
W drugiej części opowieści o Jacqueline du Pré, której 80-lecie urodzin przypada w tym roku, prześledzimy, jak ten mit się tworzył. Opowiadam, jak Jackie osiągnęła światowy rozgłos, jaka była w tym rola Daniela Barenboima, jakie kontrowersje temu towarzyszyły, a także jak po jej przedwczesnej śmierci te kontrowersje starano się kapitalizować.
Podcast powstał dzięki Mecenasom Szafy Melomana. Jeśli chcesz stać się jednym z nich i wspierać pierwszy polski podcast o muzyce klasycznej, odwiedź mój profil w serwisie Patronite.pl.
Nagrania:
1. Jacqueline du Pré w duecie ze swoim nauczycielem Williamem Pleethem gra Couperina.
2. Gabriel Faurè, Elegia (z Geraldem Moorem).
3. Koncert wiolonczelowy Georga Matthiasa Monna.
4. "Kol Nidrei" Brucha z Danielem Barenboimem i Izraelską Orkiestrą Symfoniczną.
5. Sonata wiolonczelowa Chopina z Danielem Barenboimem.
6. Trio a-moll Piotra Czajkowskiego z Zukermanem i Barenboimem.
Szafa Melomana to pierwszy polski podcast o muzyce klasycznej, tworzony przez dziennikarza Mateusza Ciupkę. To fascynujące historie kompozytorów, wykonawców i utworów, zawsze wzbogacone o liczne konteksty historyczne i kulturowe. Nowe odcinki w co drugi piątek na popularnych platformach podcastowych.
Mateusz Ciupka – publicysta muzyczny, autor Szafy Melomana, pierwszego polskiego niezależnego podcastu o muzyce klasycznej, redaktor w magazynie Ruch Muzyczny. Pracował w Operze Krakowskiej, współpracował m.in. z Krakowskim Biurem Festiwalowym, Filharmonią Narodową i Filharmonią Śląską, publikował w „Ruchu Muzycznym”, „Dwutygodniku” i magazynie „Glissando”. Przeprowadził rozmowy m.in. z Garrickiem Ohlssonem, Masaakim Suzukim, Ermonelą Jaho i Giovannim Antoninim. Jest autorem Małej Monografii Romualda Twardowskiego, wydanej nakładem Polskiego Wydawnictwa Muzycznego w 2023 roku. Mieszka i pracuje w Pradze, w Czechach.