Studio wschodnie – o stanie relacji słowacko-węgierskich

Dzień dobry, witam Państwa w kolejnym podcaście Radia Lublin Studio wschodnie. Przed mikrofonem Tomasz Nieśpiał. Dziś jest z nami doktor Łukasz Lewkowicz z Katedry Myśli Politycznej i Komunikowania Politycznego UMCS. Dzień dobry. Witam serdecznie. Z którym dziś porozmawiamy o tym, co się dzieje w Wyszehradzie. Zaczniemy od tego, że ostatnio 25 unijnych państw poparło konkluzję szczytu Unii Europejskiej w sprawie Dalszego wsparcia Ukrainy. Z tych ustaleń wyłamało się dwa unijne kraje, Słowacja i Węgry, o których dziś dużo będzie. Skąd taka postawa Budapesztu i Bratysławy? Sytuacja jest taka dosyć skomplikowana, bo to możemy rozpatrywać w kontekście polityki wewnętrznej w obu państwach.

Pamiętamy, że swojego czasu, podczas tego pierwszego kryzysu migracyjnego, 2015 rok, taka postawa między innymi Słowacji i Węgier, ale także i Polski, pamiętajmy, no jednak doprowadziła do pewnej zmiany myślenia i też działania Unii Europejskiej. No tak i tutaj pewnie też stanowisko rządu czeskiego będzie się zbliżało do tych dwóch państw. Tak więc tutaj w Wyszehradzie coraz bardziej się kształtuje taki sojusz trzech państw, które będą miały w pewnych zakresach polityki europejskiej wspólne stanowisko. Nawet te kraje podkreślają, że chciałyby rewitalizować Grupę Wyszehradzką, która w ostatnich latach właściwie była zamrożona, nie odbywały się jakieś ważne szczyty na wysokim poziomie.

Więc one widzą w Grupie Wyszehradzkiej, która ma w tym roku 35 lat. Ale z drugiej strony od razu powiem, że jeśli chodzi o te relacje słowacko-węgierskie mamy też dużo problemów potencjalnych. Pamiętajmy dosyć dużą mniejszość węgierską na Słowacji. Tam jest niecałe pół miliona ludzi przyznających się do pochodzenia węgierskiego według ostatniego Spis ludności z 2021. Ta liczba spada co 10 lat, to też od razu podkreślę, ale wciąż jest to bardzo duża grupa ludzi, która ma swoje pewne interesy. W tym momencie nie ma swojej reprezentacji w parlamencie, bo żadna partia etniczna węgierska nie weszła w 2023 roku do parlamentu.

Zresztą Smer, jeśli tak sobie prześledzimy jego program i praktykę polityczną, to mimo że jest partią lewicową, to jednak ma taką agendę często konserwatywną, to powiem wprost. Tak więc to też jest dosyć specyficzna sytuacja. Więc Słowacja też tutaj próbuje coś ugrać. Pojawiła się taka inicjatywa czy idea w kontekście oczywiście tej wizyty słowackiej, żeby zaprosić w jakiś pogłębiony sposób do współpracy Stanów Zjednoczonych w ramach Grupy Wyszehradzkiej. Pojawiła się ta idea formatu V4 plus Stany Zjednoczone. Tak, bo ten format istnieje od początku, że tam Grupa Wyszehradzka może funkcjonować z jakimiś innymi partnerami, spotykać się, organizować szczyty.

Jeszcze ze Stanami Zjednoczonymi chyba takich szczytów wcześniej nie było, więc to byłoby coś nowego, ale to jest właśnie próba rewitalizacji. Tak jak mówiłem na początku, że zarówno Viktor Orbán, jak i Robert Fico chcą rewitalizować Grupę Wyszehradzką, która teraz de facto nie funkcjonuje. Dla Amerykanów się to podoba, bo to byłaby wtedy współpraca od razu z czterema krajami regionu, a nie z poszczególnymi, które są małe z punktu widzenia amerykańskiego. Agendą mogłyby być oczywiście kwestie polityczne, ale też kwestie bezpieczeństwa, energetyka. Amerykanie są chociażby zainteresowani sprzedażą tej energetyki jądrowej dla Słowaków, którzy wcześniej Swoje elektrownie jądrowe opierali na technologii sowieckiej, później rosyjskiej, a teraz chcą jakby bazować na energetyce amerykańskiej.

Gwałtownych zmian, jak mieliśmy to chociażby w Państwa Grupy Wyszehradzkiej. I tu stawiamy kropkę. Doświadczeniami słoweńskimi i analizą sytuacji w tym kraju kończymy nasze program. Bardzo dziękuję za rozmowy. Doktor Łukasz Lewkowicz z Katedry Myśli Politycznej i Komunikowania Politycznego UMCS był gościem Studio wschodniego. Dziękuję bardzo. Dziękuję bardzo.