Studio wschodnie - o 40-letnim dorobku strefy Schengen

Bo rozszerzenie NATO również wpłynęło na to, że nasza granica pełni funkcję nie tylko granicy polskiej, ale granicy zewnętrznej Unii Europejskiej, granicy zewnętrznej strefy Schengen, ale również granicy zewnętrznej NATO. Jest to częścią... Taka kumulacja, która nastąpiła, ale też te jakby wysiłki, starania, profesjonalizm, o którym Pani wspomniała. Dobre przygotowanie Polskiej Straży Granicznej, polskich służb do pilnowania tej granicy, ono też można powiedzieć znalazło też pewne odzwierciedlenie w pewnym docenieniu instytucjonalnym polskich służb, no bo tu w Polsce mamy siedzibę Frontexu.

Zgadza się. Frontex, czyli Europejska Agencja Straży Granicznej i Przybrzeżnej. W pewien sposób świadomie ta siedziba została wybrana w Warszawie, chociaż tam był długi spór między Warszawą a Budapesztem, w którym państwo, bo to były te dwa nowe państwa członkowskie, dwa państwa na granicy zewnętrznej, wschodniej. Ta polska granica jest najdłuższa na granicy wschodniej, stąd... To zdecydowało, mogło zdecydować? Też strategiczna tutaj i chyba jednak trochę lepsze przygotowanie Polski, polskich służb straży granicznej, zwłaszcza do kontroli ochrony tej granicy. Natomiast Frontex jest agencją unijną, czyli służącą wszystkim państwom członkowskim Unii Europejskiej, również strefy Schengen.

Wracając do agencji Frontex. Agencja Frontex jest też częścią tzw. administracji granicznej Unii Europejskiej. Czyli razem Frontex, łącznie ze służbami granicznymi, również przybrzeżnymi państw członkowskich, tworzy Europejską Straż Graniczną i Przybrzeżną. Jest to bardzo specyficzna służba. Jest ona dwupoziomowa, bo i z poziomu Unii Europejskiej i z poziomu krajowego. Każdy z tych komponentów pełni inną funkcję. Frontex jest tu bardziej takim koordynatorem, wsparciem dla państw członkowskich. Zgodnie z rozporządzeniem Europejskiej Straży Granicznej i Przybrzeżnej to państwa członkowskie w pierwszej kolejności pozostają odpowiedzialne za ochronę swoich odcinków granicy zewnętrznej.

One oczywiście działają w interesie wszystkich państw obszaru bez granic, natomiast to krajowe służby graniczne odpowiadają za swoje odcinki. Natomiast w sytuacji kiedy Jeśli mamy do czynienia z presją migracyjną, to wtedy Frontex może takiej pomocy udzielić. I państwa mogą się do Frontexu o taką pomoc zwrócić. I wielokrotnie zwracała się na przykład Grecja w przypadku nasilenia kryzysu o pomoc do Frontexu. I wtedy oddelegowuje się funkcjonariuszy. Tutaj trochę się struktura zmieniła, bo sam Frontex powstał w roku 2004, czyli też jako następstwo największego rozszerzenia Unii Europejskiej. On później zmienia nazwę, bo na początku był agencją współpracy operacyjnej, później zmienia nazwę na Agencję Straży Granicznej i Przybrzeżnej. Zmieniają się też jego kompetencje.

Wcześniej Frontex bazował na wypożyczeniu funkcjonariuszy i sprzętu Z państw członkowskich. Skutkowało to tym, że w sytuacji, kiedy mieliśmy na przykład presję migracyjną na morskie granice Grecji, to zanim zabrała się grupa tych funkcjonariuszy plus sprzęt, trochę to trwało. Teraz Frontex ma swoje własne wyposażenia techniczne, ma swój stały korpus, który jest zresztą nazywany pierwszą mundurową europejską służbą graniczną. Oczywiście działa też na zasadzie wypożyczenia specjalistów, zresztą Frontex się opiera na specjalistach z państw członkowskich, ale przebiega to po prostu szybciej. Czy ten kryzys migracyjny, te wszystkie procesy, które na granicy polsko-białoruskiej obserwujemy, to jest też kolejne wyzwanie i jedno z najważniejszych czy największych problemów także strefy Schengen?

Kwestia, a później docelowo migranci nie są zainteresowani pozostawaniem w Polsce. Docierają do Niemiec, co też dzisiaj widać i są tego reperkusje. Natomiast samo to zjawisko instrumentalizacji migrantów jest bardzo ciekawym zjawiskiem i bardzo dynamicznym. Rozwijało się bardzo mocno, bo tam do 8 tysięcy migrantów w 2021 to był totalny wzrost, bo tam Wcześniej mówiliśmy o takich granicach 100-200 osób przekraczających granicę nielegalnie, więc to był ogromny wzrost. Później po budowie muru on się trochę spowolnił, szczególnie w roku 2023. W 2024 znowu mieliśmy wzrost i to bardzo duży, bo na granicy wschodniej według statystyk Frontexu to aż o 192% na tym szlaku.

Porównując do innych szlaków, naprawdę ogromny wzrost. Dzisiaj najnowsze, bo na razie mamy dostępne za pierwszy kwartał statystyki Frontexu, mówią o 8% spadku. W 2022 też taki spadek zanotowaliśmy, więc gdzieś ten wpływ muru na granicy jest na ten ruch, natomiast nie jest to rozwiązanie zupełnie perfekcyjne. Chyba jedyne jakie na ten moment można zastosować. Polska, Litwa, dzisiaj również Finlandia, Estonia. Finlandia totalnie była przeciwna murom, również Estonia. Te mury budują. Te mury już dawno są na granicach Takie mury posiadają inne państwa i Grecja, i posiadają Węgry.